Poprawa jakości powietrza w zawilgoconym pomieszczeniu. Pułapka na chemikalia

Przyczyny uszkodzeń substancji budowlanej są bardzo różne: pierwotne błędy konstrukcyjne lub wykonawcze, wycieki wody z instalacji wod.-kan., zalanie przez powódź i szereg innych przyczyn. Oprócz kwestii technicznych zawilgocenie jest poważnym zagrożeniem dla zdrowia osób przebywających w tak uszkodzonych budynkach. Ich użytkownicy często cierpią z powodu krwawienia z nosa, zmęczenia, chrypki, podrażnienia oczu czy chronicznego kaszlu. Niebezpieczeństwo polega także na możliwości rozwinięcia się tych dokuczliwych objawów w ciężkie i przewlekłe choroby – alergie i astmę. Jest to problem zdrowia publicznego, który niesie za sobą poważne skutki społeczne i finansowe.

Przyczyną powyższych problemów zdrowotnych jest zła jakość powietrza wewnątrz pomieszczeń  uszkodzonych przez wilgoć, ponieważ przenikają do niego zanieczyszczenia chemiczne wytwarzane w materiałach budowlanych. Wilgoć sprzyja również rozwojowi grzybów pleśniowych, które emitują do środowiska zarodniki, mykotoksyny i lotne związki chemiczne. Wszystkie te substancje mogą znajdować się w powietrzu zawilgoconych pomieszczeń, a ich użytkownicy odczuwają problem jako charakterystyczny nieprzyjemny zapach, „zatęchłe powietrze”, którym, jak mówią, „ciężko oddychać”.

Oczywistym sposobem rozwiązania tych problemów jest osuszenie budynku, zapewniające jednocześnie trwałe odcięcie źródła zawilgocenia, a kolejnym krokiem jest zastąpienie uszkodzonych materiałów budowlanych nowymi. Jest to wyjście najlepsze, ale niestety często czasochłonne i zbyt kosztowne. Alternatywą wymiany materiałów budowlanych emitujących szkodliwe substancje jest zapobieganie przenikaniu tych substancji do pomieszczenia, a więc zapobieganie samej emisji.

Problem

Problem szkodliwych lotnych związków chemicznych (VOC) oraz związków pochodzenia mikrobiologicznego (MVOC) dostrzeżony został w krajach skandynawskich już w latach 80. ubiegłego stulecia.  W poprzednich dekadach najbardziej popularnym sposobem budowy w Szwecji i Finlandii było wylewanie betonowej płyty bezpośrednio na podłożu, bez paroizolacji, a następnie naklejenie plastikowej maty (wykładziny) na beton. W takich warunkach wilgoć dyfundowała z podłoża przez beton do warstwy kleju, gdzie zachodziły reakcje chemiczne, w wyniku których powstawały szkodliwe dla ludzi lotne związki chemiczne (np. 2-etylo-heksanol i butanol). Substancje te dyfundowały zarówno ku górze – do budynku, jak i w dół – do betonu. W kolejnych latach zaniechano tego typu konstrukcji, aby jednak uzdatniać do użytku już istniejące budynki, uzupełniano je o różnego rodzaju bariery i systemy wentylacji. Badania prowadzone na Uniwersytecie w Lund, w południowej Szwecji wykazały jednak, że problem ten nadal istnieje w wielu budynkach szkół, gdzie nauczyciele i uczniowie skarżą się na złą jakość powietrza i zmęczenie, co z kolei wpływa na jakość nauczania i wyników osiąganych przez dzieci.

Znajomość przyczyny tych problemów i wieloletnie doświadczenie w badaniach naukowych dotyczących mikrobiologicznych i chemicznych czynników jakości powietrza w pomieszczeniach pozwoliły grupie naukowców (projekt został opracowany na Uniwersytecie w Lund), wspieranych przez lokalne inkubatory przedsiębiorczości, na stworzenie i zastosowanie bezpiecznego remedium zapobiegającego emisji szkodliwych substancji w budynkach z „historią”.

Stworzony został nowy, przyjazny dla środowiska produkt i sposób, który od razu po zainstalowaniu chroni użytkowników budynku przed działaniem szkodliwych substancji biologicznych i chemicznych, emitowanych z powierzchni wewnętrznych materiałów budowlanych, szczególnie po uszkodzeniu wilgocią.

Pułapka na szkodliwe chemikalia

Pułapka na szkodliwe chemikalia jest to rodzaj pułapki powierzchniowej (surface trap) – maty absorpcyjnej o grubości 1,9 mm, dystrybuowanej w rolkach o szerokości 115 cm i 25-40 metrów długości. Układana i mocowana taśmą dwustronną bezpośrednio na powierzchni (podłogi, ściany, sufitu, nad szczelinami, pęknięciami itp.), która wydziela szkodliwe substancje, zapobiegając ich groźnemu działaniu na organizm użytkownika budynku.

Produkt składa się z maty z substancją absorbującą i cienką warstwą polimerową. Materiały te współpracują ze sobą w unikalny sposób, dzięki czemu posiadają zoptymalizowaną zdolność adsorpcji. Zatrzymuje i niezwykle skutecznie (do 100%) wiąże lotne substancje organiczne, w tym nieprzyjemne „stęchłe” zapachy oraz toksyny, podczas gdy wilgoć przechodzi prawie bez przeszkód.

Zastosowania

Założenie maty jest szybkie i proste, po zainstalowaniu nie wymaga bieżącej konserwacji, energii elektrycznej, czyszczenia itp., jest skuteczna przez kilkanaście do kilkudziesięciu lat. Po założeniu może zostać przykryta panelami podłogowymi, parkietem czy wykładziną.

Pierwsza szkoła, w której założono matę tego typu w Szwecji, była zbudowana w 1970 roku. Uczniowie i nauczyciele od dłuższego czasu narzekali na nieznośnie złą jakość powietrza, a w konsekwencji na trudności z koncentracją, bóle głowy, liczne zwolnienia lekarskie itp. Przeprowadzone pomiary wykazały podwyższone stężenie 2-etyloheksanolu w powietrzu, co wskazywało na emisję z winylowej wykładziny podłogowej. Ostatecznie budynek szkoły zamknięto i zajęcia przeniesiono do pomieszczeń zastępczych. W tym czasie przeprowadzono remediację, układając matę bezpośrednio na wykładzinie winylowej, po czym przykryto ją podłogą panelową. Już kilka dni po zastosowaniu maty absorbującej uzyskano obniżone wartości stężenia 2-etyloheksanolu w powietrzu, a po powrocie uczniów w ankietach użytkownicy stwierdzili, że jakość powietrza uległa poprawie. Analizy fragmentów maty pobieranych z podłogi przez 13 miesięcy stosowania wykazały, że zdolność adsorpcji niemal się nie zmieniła i wystarczyłaby jeszcze na kilkadziesiąt lat.

Dotychczas (czerwiec 2014 r.) wykonano trzydzieści dużych instalacji maty, głównie na podłogach, ale stosowno także montaż ścienny i sufitowy. We wszystkich przypadkach użytkownicy w ankietach informują o znacznej poprawie jakości powietrza w pomieszczeniach.

Ze względu na częsty w krajach skandynawskich problem wysokiego stężenia promieniotwórczego gazu – radonu (wynikający z budowy geologicznej podłoża), zlecone zostały badania, które wykonano w certyfikowanym laboratorium pomiarowym SP Technical Research Institute of Sweden (Szwecja). Testy wykazały, że mata stanowi dobre zabezpieczenie przed radonem. Szczególną zaletą maty jest w tym przypadku paroprzepuszczalność, zatem nie ma przeciwwskazań do stosowania jej np. w piwnicach, gdzie zarówno wilgotność, jak i stężenie radonu są najwyższe.

Podsumowanie

Ułożenie absorpcyjnej maty okazało się szybkie i łatwe. Jest to solidny produkt o skuteczności na kilkadziesiąt lat, który nie zawiera substancji chemicznych, a po założeniu nie wymaga dalszych nakładów finansowych. Może być szczególnie atrakcyjną alternatywą dla gmin, które mają do czynienia z wymienionymi wyżej problemami w budynkach szkolnych, ponieważ założenie maty absorpcyjnej umożliwia długoterminowe planowanie remontów poprzez natychmiastowe i skuteczne zapobieżenie wydzielaniu się szkodliwych substancji z materiałów budowlanych czy wykończeniowych w pomieszczeniach zajmowanych przez uczniów.

Koszt maty może być kilkakrotnie niższy od złożonych technicznie rozwiązań, takich jak instalacje wentylacyjne czy doraźne przenoszenie uczniów i pracowników do innych budynków. Odcięcie źródła emisji szkodliwych substancji do pomieszczenia pozwala także na przetrwanie niekorzystnego czasu przed gruntownym, kosztownym remontem (np. chwilowy brak środków finansowych, zima…).

dr inż. Bogumiła Szponar

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij