Tak jak zapowiedziałem w artykule pt. Szczelność wymagana” („Magazyn Instalatora” 12/2014 – przyp. red.) dziś przedstawię kto jest uprawniony do przeprowadzania próby szczelności jeśli chodzi o instalacje gazowe oraz omówię kwestie szczelności instalacji na gaz płynny.

Przestrzeganie opisanych w artykule warunków eksploatacji instalacji gazowych gazu ziemnego i płynnego jest podstawowym i żywotnym warunkiem zachowania bezpieczeństwa dla zdrowia i życia ich użytkowników.

Instalacje gazowe – uprawnieni

Z przeprowadzenia głównej próby szczelności sporządza się protokół (§44  ust. 6), który powinien być podpisany przez właściciela budynku oraz wykonawcę instalacji gazowej. Wykonawca instalacji gazowej powinien się legitymować – oprócz kwalifikacji zawodowych i doświadczenia – również eksploatacyjnymi uprawnieniami energetycznymi grupy 3, zgodnie z ustawą Prawo energetyczne (Dz. U. nr 54/97, poz. 348) i z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci (Dz. U. nr 89/03, poz. 828).

Uprawnienia eksploatacyjne grupy 3 obejmują urządzenia, instalacje i sieci gazowe wytwarzające, przetwarzające, przesyłające, magazynujące i zużywające paliwa gazowe. Protokół z próby głównej szczelności instalacji gazowej, który potrzebny jest do zawarcia umowy z gazownią i założenia licznika gazu, powinien być podpisany przez instalatora z uprawnieniami gazowymi, dozorowymi. Oznaczają one, że instalator posiada potwierdzoną znajomość odpowiednich przepisów prawnych dotyczących instalacji gazowych. To wymaganie wynika z przepisów Prawa Budowlanego; art. 62 pkt 5 (Dz. U. nr 243/2010 poz. 1623).

Skutek nieszczelności instalacji gazowej.

Fot. Skutek nieszczelności instalacji gazowej.

Instalacje gazowe – obowiązki właściciela

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. nr 74/1999 r. poz. 836) nakazuje wiele obowiązków właścicielowi budynku w okresie eksploatacji instalacji i urządzeń gazowych, począwszy od zapewnienia nadzoru nad wykonywaniem głównej próby szczelności (§46  ust. 1). W dalszej części tego paragrafu zostały ustanowione następujące obowiązki:

2) zapewnienie nadzoru nad realizacją robót konserwacyjnych, napraw i wymian oraz nadzoru nad wykonawstwem usług związanych z realizacją zaleceń wynikających z okresowych kontroli w lokalach,

3) w przypadku stwierdzenia w toku kontroli okresowej występowania zagrożenia bezpieczeństwa użytkowników – wyłączenie z użytkowania instalacji lub jej części,

4) występowanie do dostawcy gazu w przypadku konieczności jej napełnienia gazem,

5) zapewnienie realizacji zaleceń pokontrolnych wydawanych przez upoważnione organy,

6) w przypadku wystąpienia ryzyka zagrożenia bezpieczeństwa użytkowników lokali -przeprowadzenie kontroli stanu technicznego instalacji.

Stan technicznej sprawności instalacji gazowej w budynku (zgodnie z §47) powinien być kontrolowany równocześnie z kontrolą stanu technicznego przewodów i kanałów wentylacyjnych oraz spalinowych. Prawo budowlane nakazuje odpowiednie terminy kontroli i podaje, kto jest za nie odpowiedzialny: art. 62 ust.1. „Obiekty budowlane powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę kontroli okresowej, co najmniej raz w roku, polegającej na sprawdzeniu m.in. stanu technicznego instalacji gazowych oraz przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych). Co najmniej raz na 4 lata powinny być poddane kontroli technicznej urządzenia grzewcze opalane gazem”.

Instalacje gazowe na gaz płynny

Odrębnym zagadnieniem, często bardzo problematycznym, prowadzącym do tragicznych wydarzeń, jest szczelność instalacji gazowych na gaz płynny, propan techniczny (mieszanina C) i propan-butan techniczny (mieszania B), wg PN-82/C-96000 „Gazy węglowodorowe płynne (C3-C4)”.

Gazy płynne stwarzają większe niebezpieczeństwo wybuchu i pożaru budynków niż gazy ziemne, z kilku powodów:

  • Tworzą mieszaniny wybuchowe przy mniejszej zawartości gazu w powietrzu, już od 1,8%. Gaz ziemny tworzy mieszaninę wybuchową od 5% zawartości gazu w powietrzu.
  • Dostarczane są w dużej części zastosowań do urządzeń gazowych z przenośnych butli za pośrednictwem przewodów elastycznych z tworzywa sztucznego, które są przełączane w czasie wymiany butli. Operacja wymiany butli potencjalnie stwarza możliwość powstania nieszczelności instalacji na skutek błędów ludzkich i zużycia elementów łączeniowych. Gaz ziemny dostarczany jest do urządzeń stałą instalacją, wykonaną ze stali lub miedzi przyłączonych bezpośrednio do urządzeń gazowych.
  • Są cięższe od powietrza i ich usuniecie z pomieszczeń nastręcza często poważnych trudności i tworzy groźbę wybuchu i pożaru. Gaz ziemny jest lżejszy od powietrza, bez większych oporów usuwany jest z pomieszczeń poprzez zwykłą instalację wentylacyjną, co zapobiega powstaniu mieszaniny wybuchowej z powietrzem i oddala groźbę wybuchu i pożaru.
  • Instalacje gazu płynnego z przenośnymi butlami gazowymi są obsługiwane przez użytkowników często nieuświadamiających sobie w pełni zagrożenia, jakie te gazy stwarzają. Instalacje gazu ziemnego obsługują instalatorzy i serwisanci z odpowiednim przeszkoleniem i praktyką.

Z powyższych względów gazy płynne wymagają szczególnej obsługi i z tego względu nie ograniczono tu tematu tylko do szczelności instalacji gazowej gazu płynnego.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r., cytowane wyżej,  w § 48-51 określa m.in. następujące wymagania.

Sprawdzenie szczelności przy wymianie butli gazowej przeprowadza użytkownik instalacji zgodnie z instrukcją otrzymaną od rozprowadzającego butle lub przedstawiciela dostawcy gazu, w przypadku gdy z użytkownikiem lokalu została zawarta umowa o dostarczanie gazu w butlach.

W przypadku stosowania przewodu elastycznego do połączenia pojedynczego urządzenia gazowego z reduktorem ciśnienia gazu na butli przewód taki powinien mieć oznaczoną graniczną datę użytkowania. Jeżeli termin użytkowania upłynął, przewód należy wymienić na nowy.

W przypadku zasilania instalacji gazu płynnego z baterii butli – ilość butli w baterii nie może być większa niż 10 sztuk, na króćcu przyłączeniowym każdej butli należy zamontować zawór – ogranicznik nadmiernego wypływu.

Instalacja gazu płynnego zasilana ze zbiornika lub grupy zbiorników może być użytkowana, jeżeli po jej wykonaniu lub remoncie dokonano odbioru technicznego, wykonano główną próbę szczelności przyłącza według zasad określonych w §44 i zbiornik został zarejestrowany we właściwym terenowo urzędzie dozoru technicznego.

Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75/02, poz. 690) jeszcze bardziej precyzuje wymagane warunki eksploatacji instalacji na gaz płynny.

Dopuszczalne butle

Urządzenia gazowe instalowane w budynku mogą być zasilane gazem płynnym z indywidualnych butli o nominalnej zawartości gazu do 11 kg, pod warunkiem spełnienia następujących wymagań (§177):

  • w jednym mieszkaniu, warsztacie lub lokalu użytkowym nie należy instalować więcej niż dwóch butli,
  • w pomieszczeniu, w którym instaluje się butlę, należy zachować temperaturę niższą od 35oC,
  • butle należy instalować wyłącznie w pozycji pionowej,
  • butlę należy zabezpieczyć przed uszkodzeniami mechanicznymi,
  • między butlą a urządzeniami promieniującymi ciepło, z wyłączeniem zestawów urządzeń gazowych z butlami, należy zachować odległość co najmniej 1,5 m,
  • butli nie należy umieszczać w odległości mniejszej niż 1 m od urządzeń mogących powodować iskrzenie,
  • urządzenia gazowe należy łączyć z reduktorem ciśnienia gazu na butli za pomocą elastycznego przewodu o długości nieprzekraczającej 3 m i wytrzymałości na ciśnienie co najmniej 300 kPa (3 bary) odpornego na składniki gazu płynnego, uszkodzenia mechaniczne oraz temperaturę do 60oC,
  • urządzenia gazowe o mocy cieplnej przekraczającej 10 kW należy łączyć z przewodem elastycznym poprzez rurę stalową o długości co najmniej 0,5 m.

Instalacje gazowe w budynku lub w zespole budynków mogą być zasilane gazem płynnym z butli gazowej o nominalnej zawartości gazu do 33 kg lub z baterii takich butli pod warunkiem spełnienia następujących wymagań (§178):

  • butle powinny być umieszczone na zewnątrz budynku, w miejscu oznakowanym, na utwardzonym podłożu, pod zadaszeniem chroniącym od wpływu czynników atmosferycznych,
  • liczba butli w baterii nie może przekraczać 10,
  • butle w baterii powinny być podłączone do kolektora wykonanego z rury stalowej bez szwu lub rury przewodowej łączonej przez spawanie,
  • odległość butli od najbliższych otworów okiennych lub drzwiowych w ścianie zewnętrznej budynku nie powinna być mniejsza niż 2 m,
  • butle nie mogą być sytuowane w zagłębieniach terenu.

Przestrzeganie ww. warunków eksploatacji instalacji gazowych gazu ziemnego i płynnego jest podstawowym i żywotnym warunkiem zachowania bezpieczeństwa dla zdrowia i życia ich użytkowników.

dr. inż. Jan Siedlaczek

Jedna myśl na temat “Instalacje gazowe (2). Kontrola obowiązkowa

  • 5 sierpnia 2017 o 01:00
    Permalink

    Witam.
    Jakie uprawnienia, kwalifikacje są wymagane od osoby pełniącej nadzór nad wykonaniem głównej próby szczelności ?

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij