Wiekowe potrzeby w nowoczesnej łazience. Solidny stelaż

Każdy z nas ma w swoim otoczeniu jakąś starszą osobę. O starzejącym się społeczeństwie często czytamy w artykułach prasowych, oglądamy w reportażach telewizyjnych, czy słyszymy w audycjach radiowych. W mediach to ostatnio popularny temat.

Mam nadzieję, że mój artykuł będzie pomocny wszystkim tym, którzy dostrzegają – tak jak ja – problemy osób starszych i będą chcieli im pomóc, aby żyło im się wygodniej i lżej. Ludzie starsi często są minimalistyczni w swoich wymaganiach i niezwykle skromni – często na remont lub przebudowę łazienki nie pozwalają im siły lub zbyt skromne fundusze. Rodzina – wspólnymi siłami – może im sprawić naprawdę piękny prezent, który podwyższy komfort i jakość ich życia.

Od czego zacząć…

Na pewno prościej jest stworzyć łazienkę przyjazną dla osób starszych już na etapie powstawania budynku, kiedy można przygotować odpowiedni projekt instalacji wodno-kanalizacyjnej, zastanowić się np. nad wzmocnieniem ściany pod siedzisko prysznicowe itp. Deweloperzy, którzy stawiają nowe budynki, muszą uwzględniać zmiany w przepisach, a te idą w kierunku budownictwa przyjaznego dla osób niepełnosprawnych i osób w podeszłym wieku. Poza tym często na etapie powstawania mieszkania czy domu można wprowadzić wiele zmian w aranżacji budowlanej, elektrycznej i sanitarnej pod kątem osób wymagających szczególnych udogodnień ze względu na niepełnosprawność lub wiek. Jeżeli nie ma takiej możliwości, trzeba przeprowadzić remont, który często wymaga większego poświęcenia czasu i kosztów. Właściwe zaprojektowanie i wyposażenie pomieszczenia sanitarnego dla osoby starszej jest prawdziwym wyzwaniem dla osób zajmujących się budownictwem na co dzień. Niestety przepisy budowlane często nie nadążają za zmieniającą się rzeczywistością i powstają czasami absurdy, które co prawda zgodne są z literą prawa, ale zupełnie niezgodne z logiką.

Podstawową sprawą w zaprojektowaniu łazienki dla osoby starszej jest wiedza o tym, jakie są potrzeby i oczekiwania takiej osoby. Często osoby starsze mają problemy z poruszaniem się, więc dobrze byłoby, aby w lokalu użytkowanym przez taką osobę nie było żadnych progów ani różnic w poziomie posadzki. Ważne jest, aby podłoga w łazience była wysoce antypoślizgowa. Najwięcej niebezpiecznych sytuacji stwarza zbyt śliska podłoga w łazience. Dlatego też terakota na podłodze w pomieszczeniu używanym przez osoby starsze powinna być w swej strukturze bardziej ziarnista niż podłoga, po której chodzą młodzi ludzie, którzy nie mają problemów z utrzymaniem równowagi. Upadek osoby w podeszłym wieku często kończy się tragicznie, czego efektem są długo leczone złamania i wielomiesięczny proces rekonwalescencji.

Miska ustępowa i przestrzeń…

Standardowa wysokość, na której zawieszona jest miska ustępowa, to 40-45 cm. W przypadku osób starszych miska powinna być podwyższona, tzn. powinna znajdować się na wysokości 45-50 cm (wysokość mierzona od posadzki do górnej części miski). Często stosowanym rozwiązaniem prowizorycznym jest stosowanie specjalnych nasadek podwyższających, zakładanych na standardowo zawieszoną miskę ustępową. Osobiście nie polecam jednak tego rozwiązania do długofalowego korzystania z uwagi na fakt, że nakładki te są często mało stabilne i wysuwają się z przyboru. Osoby starsze często mają problemy ze stawami – zwłaszcza w przypadku chorych stawów biodrowych siadanie na standardowo zawieszoną miskę ustępową wymaga dużego wysiłku (w przypadku próby usadowienia się na niej oraz procesu wstawania z niej). W takim przypadku osoby starsze często podpierają się o to, co mają w zasięgu ręki, np. o znajdującą się w pobliżu umywalkę, rurę lub grzejnik c.o., uchwyt do ręczników czy stojącą pralkę itp. Wielokrotne wykorzystywanie takich podpór może skończyć się tragicznie (wyrwana ze ściany umywalka, zerwany uchwyt do ręczników czy uszkodzony zawias lub zaczep pokrywy pralki). Aby zapobiec takim przypadkom, należy zamocować specjalnie do tego przystosowane poręcze, które będą pomocne przy czynności siadania i wstawania z miski ustępowej. Wybór jest duży – producenci oferują poręcze mocowane do ściany lub podłogi. Te ostatnie często są jedynym wyjściem w przypadku łazienki, która jest jedynie dostosowywana do potrzeb osoby starszej. Jeżeli zaś mamy łazienkę w fazie jej powstawania, to myślę, że najlepszym rozwiązaniem jest zastosowanie od razu specjalnych stelaży podtynkowych do zawieszenia miski wc, w której istnieje możliwość regulowania wysokości (np. stelaż Eco Plus firmy Viega). Wysokość miski można płynnie regulować za pomocą przycisku w zakresie od 40 do 48 cm – regulacja odbywa się w tym przypadku bez potrzeby zasilania energią elektryczną. Oprócz zastosowania rozwiązania, w którym istnieje możliwość regulowania wysokości, na której będzie wisiała miska (w niektórych przypadkach pozwalających na zwiększenie wysokości do 50 cm, licząc od poziomu podłogi), można zastosować stelaż podtynkowy, który zawiera dodatkowo specjalne trawersy montażowe pod uchwyty. Jeżeli chodzi o uchwyty, to można wybrać takie, które po zamontowaniu są utrzymywane w jednej, stałej pozycji (nieruchome, bez możliwości podniesienia) lub takie, które można podnieść do góry (uchylne). Niektórzy producenci oferują poręcze wraz z uchwytem na papier toaletowy (np. Lehnen), co jest bardzo dobrym rozwiązaniem dla osoby starszej, gdyż nie musi ona wykonywać często niewygodnych manewrów, aby sięgnąć po papier toaletowy znajdujący się z reguły w większej odległości od miski ustępowej. Aby zminimalizować ruchy, które trzeba wykonać – można pomyśleć o zastosowaniu spłuczki uruchamianej automatycznie. W przypadku spłuczek podtynkowych zamiast tradycyjnego przycisku mechanicznego można zainstalować przycisk z czujnikiem podczerwieni, co umożliwi bezdotykowe uruchomienie spłukiwania.

Fot. Stelaż podtynkowy z płynną regulacją miski (Viega).

Umywalka i przestrzeń…

Umywalka dla osób starszych powinna być w miarę możliwości większych rozmiarów niż w standardzie, najlepiej jeśli będzie posiadała dodatkowo specjalne wyprofilowane podparcia dla rąk. Osoby starsze lubią, kiedy poranna toaleta przebiega sprawnie i bez wykonywania zbędnych czynności. Montaż baterii bezdotykowych będzie nie tylko ekonomicznym, ale przede wszystkim wygodnym rozwiązaniem zwłaszcza dla osób, które z uwagi na chore stawy w dłoniach mają problem z manewrami dźwignią bądź odkręcaniem i zakręcaniem kurków. Najtańsze modele baterii bezdotykowych dostępne na polskim rynku można kupić już za około 200 złotych. Z uwagi jednak na fakt, iż jest to element łazienki najbardziej eksploatowany, polecam kupno baterii renomowanych firm, które są niestety droższe, ale za to jakościowo lepsze. Nad umywalką warto zawiesić lustro ze specjalnym mechanizmem wysuwnym, który umożliwi przybliżenie lustra jak najbliżej twarzy – bez zbędnego nachylania się (jest to doskonałe rozwiązanie dla osób słabo widzących). Doskonałym rozwiązaniem dla osób w podeszłym wieku jest zamontowanie pomiędzy umywalką a miską ustępową bidetty. Jest to bateria z długim wężem i odpowiednio wyprofilowaną słuchawką, która pozwala na podmycie się nad miską ustępową, a także umycie włosów nad umywalką (zwłaszcza starsze kobiety z dłuższymi włosami nie dają sobie rady z myciem włosów i potrzebują często pomocy osoby trzeciej przy tej czynności). Montaż tego urządzenia spowoduje, że opisane czynności będzie można wykonać łatwo, szybko i wygodnie, bez konieczności wchodzenia do kabiny prysznicowej.

Miejsce kąpielowe

Nie muszę chyba nikogo specjalnie przekonywać, że najlepszym rozwiązaniem dla osoby starszej jest zastosowanie kabiny prysznicowej zamiast wanny. Natrysk jest bardziej komfortowy i bezpieczny wtedy, kiedy brodzik będzie wbudowany na równi z poziomem posadzki (można zastosować także odwodnienie liniowe). Ważne, aby powierzchnia brodzika w kabinie wykończona była warstwą antypoślizgową, która zapobiega poślizgnięciu się osoby korzystającej z natrysku. Niezbędnymi elementami kabiny prysznicowej, z której korzysta starsza osoba są siedziska (z oparciem lub bez oparcia, uchylne, zawieszane na poręczy lub montowane do ściany) i poręcze (proste i kątowe), których wybór jest bardzo duży. Projektując łazienkę i wiedząc, że konkretna ściana będzie przeznaczona do montażu siedziska – warto ją odpowiednio do tego przygotować, chociażby poprzez dodatkowe jej wzmocnienie prętami zbrojeniowymi. Wówczas mamy pewność, że taka ściana wytrzyma ciężar osoby korzystającej z siedziska (osoby starsze często zmagają się z otyłością). Jeżeli nie mamy możliwości zamontowania siedziska do ściany, a mamy do czynienia z osobą otyłą, to nie pozostaje nic innego jak zastosowanie specjalnego taboretu prysznicowego. Baterię prysznicową należy zamontować na ścianie bocznej naprzeciwko siedzenia, pamiętać należy o tym, żeby słuchawka prysznica miała wąż o minimalnej długości 150 cm i mogła być utrzymywana na różnych wysokościach drążka prysznicowego (regulacja wysokości). Należy zapewnić możliwość zarówno stabilnego powieszenia słuchawki na ścianie, jak również swobodne trzymanie jej w dłoni.

Ważne dodatki

Na koniec warto pomyśleć o takich kwestiach jak:

  • odpowiednie oświetlenie (działające np. na fotokomórkę) – osoby w podeszłym wieku często mają problem z orientacją w ciemnych pomieszczeniach, więc producenci wyposażenia łazienek powinni pomyśleć o wprowadzeniu dla tej grupy użytkowników specjalnej serii pokrytej np. powłoką fluorescencyjną, która oddawałaby światło w ciemności;
  • zastosowanie mat antypoślizgowych, które będą lepszym rozwiązaniem niż dywaniki – ważne jest to, żeby brzegi wykończone były w sposób niestwarzający zagrożenia podwijaniem oraz potykaniem się o nie,
  • zastosowanie kontrastów kolorystycznych (osoby słabo widzące),
  • uchwyt lub wieszak na laskę, aby osoba starsza nie musiała jej podnosić z podłogi w przypadku zawadzenia,
  • unikanie zbędnych sprzętów w łazience (biorąc pod uwagę przede wszystkim to, że polskie łazienki są standardowo pomieszczeniami niezbyt imponujących rozmiarów).

Fot.  Poręcz uchylna z przyciskiem radiowym uruchamiającym spłukiwanie oraz uchwytem na papier (Lehnen).

Z uwagi na coraz bardziej starzejące się społeczeństwo polskie powinniśmy być coraz bardziej wrażliwi i chętni do wprowadzania innowacyjnych i inteligentnych rozwiązań w zakresie dostępności łazienki dla osób w podeszłym wieku. Łazienkę przyjazną dla takich osób najłatwiej jest dostosować w nowo powstających budynkach, kiedy większość rozwiązań uwzględnianych jest na etapie projektowania. Adaptacja łazienki w budynku już istniejącym nie jest niemożliwa, aczkolwiek na pewno stanowi duże wyzwanie dla wykonawcy. Być może niedługo również w Polsce – śladem innych krajów na świecie – będzie się wywierać większy nacisk na wspieranie nowych technologii wprowadzanych z myślą o osobach w podeszłym wieku, czego życzę zarówno sobie, jak i Państwu, bo przecież każdy z nas zostanie w przyszłości „babcią” lub „dziadkiem”.

Andrzej Świerszcz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij