Wymagania dla przyrządów pomiarowych. Legalizacja gazomierzy

Producenci lub dystrybutorzy przyrządów pomiarowych przy sprzedaży dostarczają do użytkownika przyrząd wraz z dowodem legalizacji pierwotnej, ale np. w przypadku wygaśnięcia ważności legalizacji, upłynięcia terminu od dokonania oceny zgodności po instalacji lub zmianie miejsca instalacji gazomierza potrzebna jest ponowna legalizacja gazomierzy.

Decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej w dniu 31 marca 2004 r. została ustanowiona dyrektywa o przyrządach pomiarowych, zwana potocznie MID (Measuring Instruments Directive), obejmująca swoim zakresem między innymi gazomierze i przeliczniki do gazomierzy. Dyrektywa w Polsce wdrożona została między innymi poprzez Ustawę z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie zgodności oraz Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla przyrządów pomiarowych. Celem wprowadzenia systemu oceny zgodności jest eliminowanie zagrożeń stwarzanych przez wyroby dla życia i zdrowia, zagrożeń mienia i środowiska, ułatwienie międzynarodowego obrotu towarowego i stworzenie warunków do rzetelnej oceny wyrobów przez kompetentne podmioty. Zasady zawarte w Dyrektywie odnoszą się do etapu przed wprowadzeniem przyrządu pomiarowego do obrotu i użytkowania, natomiast faza użytkowania (a więc legalizacja ponowna) pozostawiona jest do rozstrzygnięć indywidualnych.

Legalizacja

Legalizacja to zespół czynności obejmujących sprawdzenie, stwierdzenie i poświadczenie dowodem legalizacji, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania metrologiczne. Wyróżnia się trzy rodzaje legalizacji:

  • Legalizacja pierwotna – wykonywana przed wprowadzaniem danego egzemplarza przyrządu do obrotu lub użytkowania. Przyrządy poddane legalizacji pierwotnej posiadają dowód legalizacji przekazywany wraz z przyrządem podczas sprzedaży.
  • Legalizacja jednostkowa – wykonywana dla przyrządów pomiarowych szczególnego zastosowania w wykonaniu jednostkowym.
  • Legalizacja ponowna – wykonywana jest w stosunku przyrządów pomiarowych już wprowadzonych do obrotu lub użytkowania.

Obowiązek legalizacji ponownej przyrządów pomiarowych podyktowany jest Rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 27 grudnia 2007 w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli. Zgodnie z Rozporządzeniem wymóg legalizacji ponownej dotyczy gazomierzy do stosowania w gospodarstwach domowych, usługach, handlu i przemyśle drobnym, wprowadzonych do obrotu lub użytkowania po dokonaniu oceny zgodności z zasadniczymi wymaganiami (zawartymi w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla przyrządów pomiarowych) na podstawie Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności.

Pod kontrolą

Prawnej kontroli metrologicznej, czyli działaniu zmierzającemu do wykazania, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania określonych przepisów, podlegają:

  • gazomierze turbinowe o maksymalnym strumieniu objętości do 6500 m3/h; posiadają szeroki zakres zastosowania: od lokalnych kotłowni, zakładów pracy, po huty, aglomeracje przemysłowe oraz układy do pomiarów gazów technicznych. Gaz, przepływając przez gazomierz, wprawia w ruch obrotowy łopatki wirnika turbiny. Ilość obrotów wirnika jest proporcjonalna do objętości przepływającego przez niego gazu. Mechanizm liczydła pomiarowego dokonuje sumowania objętości gazu, który przepłynął przez gazomierz.
  • gazomierze rotorowe; stosowane są w układach pomiarowych do celów rozliczeniowych, technologicznych lub kontrolnych. Komory pomiarowe wewnątrz obudowy są kolejno napełniane i opróżniane gazem, co wymusza ruch rotorów. Objętość gazu w m3, która przepłynęła przez gazomierz, wskazuje sumator, czyli liczydło mechaniczne tworzące standardowe wyposażenie gazomierza rotorowego.
  • gazomierze miechowe; stosuje się najczęściej w domkach jedno- i wielorodzinnych. Przepływ gazu mierzony jest za pomocą ruchu dwóch przepon (miechów), które podczas pracy naprzemiennie napełniają się i opróżniają z gazu. Ruchy miechów sprzęgnięte są z wskaźnikiem objętości zliczającym przepływ gazu.

Czas ważności

Okresy ważności legalizacji gazomierzy określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 7 stycznia 2008 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych, które wynoszą odpowiednio:

  • gazomierze turbinowe: 5 lat,
  • gazomierze rotorowe: 5 lat,
  • gazomierze miechowe: 10 lat.

Producenci lub dystrybutorzy przyrządów pomiarowych przy sprzedaży dostarczają do użytkownika przyrząd wraz z dowodem legalizacji pierwotnej. Użytkownik gazomierza jest zobowiązany do utrzymywania statusu legalizacji przyrządu, a tym samym do posiadania ważnej cechy legalizacji.

Użytkownik, instalator lub wykonawca naprawy gazomierza zgłasza przyrząd do ponownej legalizacji w przypadku wygaśnięcia ważności legalizacji, upłynięcia terminu od dokonania oceny zgodności, po instalacji lub zmianie miejsca instalacji gazomierza, a także po jego naprawie bądź uszkodzeniu plomb zabezpieczających oraz cech legalizacji naniesionych podczas legalizacji lub oceny zgodności.

Cecha legalizacji nadawana jest w punktach legalizacyjnych, czyli w akredytowanych laboratoriach pomiarowych, Głównym Urzędzie Miar (GUM), Okręgowych Urzędach Miar (OUM) oraz u producentów przyrządów.

Wnioskowanie o legalizację

Wniosek o dokonanie legalizacji ponownej powinien zawierać:

  • dane wnioskodawcy (imię i nazwisko lub nazwę firmy, adres, NIP),
  • dane identyfikujące zgłaszany gazomierz (nazwę przyrządu, numer fabryczny, liczbę sztuk zgłaszanych przyrządów),
  • datę i podpis wnioskodawcy.

Podczas legalizacji ponownej kontrola obejmuje oględziny zewnętrzne, sprawdzenie wymaganych oznaczeń oraz porównanie zgodności charakterystyk metrologicznych z wymaganiami. Pomiary przeprowadza się w kierunku od maksymalnego do minimalnego strumienia objętości zgodnie z wytycznymi zawartymi w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 28 grudnia 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań, którym powinny odpowiadać gazomierze i przeliczniki do gazomierzy, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych.

Gazomierz, który pomyślnie przeszedł legalizację, zostaje oznakowany cechą legalizacji (wskazującą rok legalizacji i jednostkę, która ją przeprowadziła) oraz zabezpieczony za pomocą plomb zabezpieczających przed dostępem osób nieuprawnionych do elementów wewnętrznych gazomierza. Plomby zabezpieczające umieszcza się w miejscach, w których rozmontowanie części zabezpieczonych powoduje jej zniszczenie.

W sumarycznych kosztach ponownej legalizacji należy uwzględnić koszt demontażu i montażu gazomierza, transportu, magazynowania, koszt samej legalizacji oraz ewentualny koszt związany z wypożyczeniem gazomierza zastępczego na czas legalizacji. Gazomierze można wypożyczyć z Banku Gazomierzy w Oddziale Centralnego Laboratorium Pomiarowo-Badawczego PGNiG S.A.

Anna Szczęsna

Fot. Viega.

Prenumerata Magazynu Instalatora

Jedna myśl na temat “Wymagania dla przyrządów pomiarowych. Legalizacja gazomierzy

  • 4 maja 2018 o 12:28
    Permalink

    jakie są konsekwencje prawne w stosunku do osób które nie zezwalają na wymianę legalizacyjną liczników gazowych i elektrycznych?

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij