ABC instalacji rurowych. Zaciskanie o-ringu

Instalacja zaprasowywana, czy to wykonana z miedzi, czy z tworzywa, czy też stali nierdzewnej, każdorazowo składa się z rur, łączników instalacyjnych oraz uszczelnień typu o-ring. I tak, w zależności od przeznaczenia takiej instalacji, stosuje się różne materiały na uszczelnienia. Mylne jest przekonanie, że najlepszym uszczelnieniem jest to dopuszczone do stosowania w instalacjach gazowych. Podstawą takiego błędnego twierdzenia jest fakt, iż badania złączy zaprasowywanych do instalacji gazowych przechodzą próbę w podwyższonej temperaturze 65oC. Należy jednak pamiętać, że jest to próba prowadzona w warunkach laboratoryjnych, a nie odporność uszczelnienia na pracę w warunkach wysokich temperatur. Na wykresie przedstawiono zakres temperatur pracy uszczelnień.

Stosowany w złączach zaprasowywanych o-ring, przeznaczony do gazu, wykonany jest z materiału typu HNBR (z ang. Hydrogenated Nitrile Butadiene Rubber), czyli mieszanki powstałej na bazie uwodornionego kauczuku akrylonitrylowego. Jest on kopolimerem akrylonitrylu oraz butadienu z całkowitym lub częściowym uwodornieniem podwójnego wiązania komponentu butadienowego.

Jego odporność termiczna mieści się w zakresie od -30 do +150oC. Wulkanizaty na bazie HNBR charakteryzują się dużą wytrzymałością mechaniczną oraz większą odpornością na ścieranie niż „tradycyjne” uszczelnienia produkowane na bazie NBR. Mają one znacznie większą wytrzymałość na wysoką temperaturę i starzenie niż kauczuk nitrylowy.

W systemach instalacyjnych stosowane są także trzy inne rodzaje elastomerów. Każdy typ elastomeru ma swoje indywidualne właściwości i to determinuje obszar jego zastosowania.

NBR stosowany jest tylko do zimnej wody, na przykład w instalacjach chłodniczych i w układanych w ziemi przyłączach domowych.

Elementy uszczelniające z EPDM doskonale nadają się do wszelkich zastosowań w instalacjach wodnych i grzewczych, również do temperatur powyżej 70°C. W przypadku wysokich temperatur często stosowane są właśnie metalowe systemy instalacyjne, również przy remontach i rozbudowie instalacji przemysłowych. EPDM (kauczuk etylenowo-propylenowy) to wytwarzany syntetycznie i wulkanizowany nadtlenkowo kauczuk uniwersalny. Jest odporny na starzenie, działanie ozonu, światła słonecznego, czynników atmosferycznych i środowiskowych, roztworów alkalicznych i innych chemikaliów. Z tego względu użytkownik może liczyć na długotrwałą niezawodność połączenia przy zachowaniu odpowiednich warunków eksploatacji.

Elementy uszczelniające z FKM spełniają najwyższe wymagania odnośnie temperatur roboczych. FKM to polimer monomerów zawierających fluor, głównie fluorku winilidenu i sześciofluoropropylenu lub fluorku winilidenu i trójchloroetylenu. Zawartość fluoru zapewnia niepalność. Wulkanizaty kauczuku fluorowego odznaczają się szczególną odpornością cieplną i chemiczną (stosuje się je na przykład w instalacjach podłączeniowych kolektorów słonecznych). Odporne są na ozon, promieniowanie ultrafioletowe, agresywne związki chemiczne, oleje i paliwa. Elastomery fluorowe wykazują niewielką przepuszczalność gazów i minimalny spadek wagi w warunkach pracy w próżni.

Poniżej przedstawiona zostanie odporność (i nieodporność) chemiczna materiałów na uszczelnienia do instalacji zaprasowywanych.

* NBR

Odporność:

– węglowodory alifatyczne, tj. propan, butan, benzyna, oleje mineralne (olej smarowy, oleje hydrauliczne z grup H, H-L, H-LP),

– oleje mineralne i smary,

– niepalne ciecze hydrauliczne typu: HSA, HSB (emulsje olejowo-wodne) i HSC (mieszanki poliglikolu z wodą),

– oleje pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, lekkie oleje opałowe i paliwa do silników wysokoprężnych,

– woda do 60°C (specjalne gatunki do 100°C),

– rozcieńczone kwasy i zasady w niezbyt wysokich temperaturach.

Brak odporności:

– węglowodory aromatyczne i chlorowane, np. benzen, tri, tetra,

– estry i rozpuszczalniki polarne,

– oleje i smary silikonowe, ciecze hydrauliczne typu HSD (oparte na poliestrach i węglowodorach chlorowanych),

– płyny hamulcowe na bazie glikoli,

– ozon – mieszanina NBR i PVC podwyższa tę odporność.

* HNBR

Odporność:

– węglowodory alifatyczne, tj. propan, butan, benzyna, oleje mineralne (olej smarowy, oleje hydrauliczne z grup H, H-L, H-LP),

– oleje mineralne i smary,

– niepalne ciecze hydrauliczne typu: HSA, HSB (emulsje olejowo-wodne) i HSC (mieszanki poliglikolu z wodą),

– oleje pochodzenia roślinnego i zwierzęcego,

– lekkie oleje opałowe i paliwa do silników wysokoprężnych,

– woda do 60°C (specjalne gatunki do 100°C),

– rozcieńczone kwasy i zasady w niezbyt wysokich temperaturach.

Brak odporności:

– węglowodory aromatyczne i chlorowane np. benzen, tri, tetra,

– estry i rozpuszczalniki polarne,

– oleje i smary silikonowe,

– ciecze hydrauliczne typu HSD (oparte na poliestrach i węglowodorach chlorowanych),

– płyny hamulcowe na bazie glikoli,

– ozon – mieszanina NBR i PVC podwyższa tę odporność.

* EPDM

Odporność:

– gorąca woda,

– para wodna, roztwory mydła i środki piorące,

– środowisko utleniające,

– kwasy,

– zasady,

– ketony,

– trudnopalne ciecze hydrauliczne typu HSC, HSD,

– płyny hamulcowe na bazie glikoli.

Brak odporności:

– mineralne oleje i smary,

– benzyna,

– węglowodory alifatyczne, aromatyczne i chlorowane.

* FKM

Odporność:

– oleje i smary mineralne również z dodatkami uszlachetniającymi,

– węglowodory aromatyczne i alifatyczne,

– trudnopalne ciecze hydrauliczne na bazie fosforoestrów i węglowodorów chlorowanych (HSC),

– oleje syntetyczne do silników lotniczych.

Brak odporności:

– stężone roztwory ługu sodowego i kwasów,

– ketony,

– estry,

– etery małocząsteczkowe, np. octan,

– kwasy organiczne, np. octowy i mrówkowy,

– gorąca woda,

– para wodna.

dr inż. Wioletta Zając-Wstawska

W publikacji wykorzystano materiały techniczne firm: Viega, Passerotti.

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij