Armatura od kuchni. Zawieramy zawór

Kurek, jaki jest, każdy widzi. Nic specjalnego. Zawory kulowe to jeden z klasycznych elementów instalacji hydraulicznych i gazowych. Zwarta konstrukcja i prosta obsługa nie zmusza do głębszych przemyśleń odnośnie do ich stosowania. Z pozoru.

Jeśli rozszczelni nam się kurek od polewaczki na ścianie budynku – nie zastanawiamy się, co było tego przyczyną, tylko wymieniamy go na nowy. Ale jeśli jest to zawór odcinający w instalacji gazowej zasilającej całe osiedle, wtedy zaczynają się schody. Nikt przecież nie czyta instrukcji montażu i obsługi takiego zaworu, tak samo jak nikt nie czyta instrukcji obsługi klucza francuskiego.

Jeśli chodzi o sposób montażu zaworu, to rozróżnić możemy trzy główne typy:

  • do wspawania,
  • z połączeniem gwintowanym,
  • z połączeniem kołnierzowym.

Każdy z tych typów ma charakterystyczne wymagania montażowe. Zacytuję najważniejsze fragmenty z instrukcji produkowanych w Polsce kurków kulowych przeznaczonych do wspawania:

  • w czasie spawania należy intensywnie chłodzić kurek w strefie uszczelnienia kuli,
  • bezpośrednio po zakończeniu spawania nie obracać kuli zaworu – poczekać do całkowitego wystygnięcia,
  • przepłukać po spawaniu instalację – zgorzeliny, które dostaną się do gniazda zaworu mogą uszkodzić kulę lub jej uszczelkę,
  • przy spawaniu zaworu na odcinku pionowym rurociągu koniec górny spawać przy otwartej kuli, a dolny przy zamkniętej.

Uszczelnienia kuli zaworowej wykonywane są z materiału o doskonałym poślizgu (teflon z dodatkiem 20% grafitu), który także dobrze odprowadza ciepło i nie deformuje się przy skokowej zmianie temperatury. Ale maksymalne temperatury pracy zaworów są rzędu kilkuset stopni Celsjusza i odległe są od temperatury topnienia stali.

Jednym z istotnych szczegółów użytkowania zaworów kulowych jest fakt, że mają tylko dwa położenia pracy. Całkowicie zamknięty lub całkowicie otwarty. Praca w położeniu pośrednim może powodować odkształcenie uszczelnienia przy dużych prędkościach przepływu. Zawór po zamontowaniu i dopiero po wystudzeniu należy kilkakrotnie zamknąć i otworzyć, aby ułożyć prawidłowo kulę zaworu pomiędzy uszczelkami. Dodatkowych działań wymagają zawory stosowane w instalacjach parowych: wymagają np. przed zamontowaniem poluzowania dławicy i wykonania cyklu „otwarcie-zamknięcie”. Warto więc przeczytać wytyczne zawarte zawsze w instrukcji dostarczonej z zaworem.

Innym problemem, który zauważyłem, jest błędna lokalizacja zaworu w samym projekcie. Zawór odcinający wysoki pion nie może przenosić całego ciężaru tego pionu. Minimalne odkształcenie korpusu może skutkować utratą szczelności. Z kolei zawory montowane na odcinkach poziomych narażone są na duże siły ściskające w źle skompensowanych termicznie instalacjach. Mogą one powodować blokowanie kuli w gnieździe zaworu i uniemożliwić jej obrót.

Dobrze obrazuje to zjawisko ilustracja. Na rysunku widzimy zawór o krótkiej, zwartej konstrukcji w wykonaniu z połączeniem kołnierzowym. Może on pracować w zakresie temperatur od -30 do +110oC, w zakresie ciśnień do 40 barów. Krótki korpus ułatwia jego montaż w instalacji. Należy też zwrócić uwagę, że ściskające siły osiowe przy takiej konstrukcji są w stanie zakleszczyć kulę zaworu, ponieważ wkrętka zaworu stanowi jednocześnie jego czoło w połączeniu kołnierzowym. Siły rozciągające nie są tak groźne ze względu na płaskie sprężyny dociskające uszczelki do kuli. Ale zbytnie „dociągnięcie” kołnierzy nakrętkami lub wydłużenie termiczne rurociągu może uniemożliwić pracę zaworu. I wynika to ze szczegółów jego konstrukcji, a więc zależy od konkretnego producenta. Wniosek jest prosty – warto brać udział w szkoleniach producentów nie tylko skomplikowanych elementów instalacji, ale także tych (wydawałoby się) banalnych. Każdy z producentów chętnie podpowie, jak bezpiecznie montować i użytkować jego produkty. Tą mądrością ludową kończę, życząc bezproblemowego odcinania.

Maciej Domagała

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij