Połączenia rur w przeciwpożarowych instalacjach tryskaczowych. Prysznic z sufitu

Stałe instalacje gaśnicze tryskaczowe to ważny element wyposażenia współczesnych obiektów, zarówno mieszkalnych (garaże), jak i użyteczności publicznej oraz przemysłowych. Instalacja tryskaczowa składa się z urządzenia zasilania wodą oraz jednej lub kilku sekcji tryskaczowych.

Stalowe rury cienkościenne łączone złączkami zaprasowywanymi w instalacjach grzewczych i wodociągowych stosowane są w Europie już od ponad 40 lat. Zasadniczym czynnikiem wpływającym na popularność i rozwój tego typu instalacji jest szybkość wykonywania połączeń, zwłaszcza rurociągów większych średnic. Tendencja ta ma również miejsce w dynamicznie rozwijającym się sektorze instalacji przeciwpożarowych.

Stałe instalacje gaśnicze tryskaczowe to ważny element wyposażenia współczesnych obiektów, zarówno mieszkalnych (garaże), jak i użyteczności publicznej oraz przemysłowych. Działają automatycznie i służą do wykrycia i ugaszenia wodą pożaru we wczesnym jego stadium. Instalacja tryskaczowa składa się z urządzenia zasilania wodą oraz jednej lub kilku sekcji tryskaczowych. Każda sekcja to stanowisko kontrolno-pomiarowe i sieć rurociągów z zainstalowanymi tryskaczami. Przewodom tym stawia się wysokie wymagania, zarówno pod względem sposobu montażu rurociągów instalacji, jak i rodzaju oraz jakości użytych materiałów.

Warunki te spełniają stalowe, cienkościenne przewody rurowe, których łączenie polega na szybkiej i prostej technice „press”, czyli zaprasowywaniu na rurze złączek wyposażonych w uszczelnienie o-ringowe z kauczuku etylenowo-propylenowego (EPDM). Metoda ta, jak również konstrukcja rur i kształtek, jest całkiem odmienna niż w przypadku stalowych rur i złączek gwintowanych czy rowkowanych.

Dwa rodzaje rur

W instalacjach tryskaczowych z rur zaprasowywanych występują dwa systemy, różniące się materiałem rur i kształtek oraz zakresem zastosowania.

  • Rury obustronnie ocynkowane

Wytwarzane są z taśmy ze stali węglowej nr 1.0031 walcowanej na zimno, ocynkowanej obustronnie (grubość warstwy Zn min. 20 μm) metodą Sendzimira. Spaw rury dodatkowo jest również cynkowany. Rury są więc doskonale chronione warstwą cynku od wewnątrz i na zewnątrz.

Złączki zaprasowywane z uszczelnieniem o-ringowym również wytwarzane są ze stali niestopowej (węglowej), o numerze materiału 1.0034, spawanej laserowo. Przed korozją kształtki chronione są przez naniesioną galwanicznie warstwę cynku.

System oferuje komplet niezbędnych złączek, w tym złączek zaprasowywanych z gwintami GW i GZ oraz złączki zaprasowywane przejściowe z końcówkami typu „groove” do łączenia z rurami rowkowanymi, stosowanymi w instalacjach tryskaczowych. Dla największych średnic dostępne są też zaprasowywane połączenia kołnierzowe.

Fot. Fragment instalacji tryskaczowej z ocynkowanych rur zaprasowywanych.

Rury ze stali nierdzewnej

Rury w tym systemie produkowane są ze stali stopowej chromowo-niklowo-molibdenowej X5CrNiMo nr materiału 1.4401 wg EN 10088 (AISI 316) lub 1.4404 (AISI 316 L). Złączki zaprasowywane systemu są również wykonane ze stali nierdzewnej. Wśród dużego wyboru złączek znajdują się m.in. kołnierze z końcówkami do zaprasowywania (cały zakres średnic) oraz złączki przejściowe z końcówkami „groove”.

Niezwykle przydatne (w obydwu systemach) są wykonane ze stali nierdzewnej przewody elastyczne o długości 80, 100 lub 150 cm z końcówkami do połączeń zaprasowywanych DN 20 lub 25. Umożliwiają one szybkie i bezproblemowe podłączenie tryskaczy w dowolnym punkcie sufitów podwieszanych.

Ze względu na szeroki zakres średnic rur zaprasowywanych możliwe jest wykonanie nawet bardzo rozbudowanych instalacji (tabela 1).

Przeznaczenie systemów zaprasowywanych

Rury i kształtki ocynkowane mogą być stosowane do budowy rurociągów rozdzielczych lub rozprowadzających urządzeń tryskaczowych wyłącznie wodnych, to znaczy stale napełnionych wodą. System ze stali nierdzewnej przeznaczony jest do budowy przewodów rozdzielczych lub rozprowadzających stałych urządzeń tryskaczowych wodnych lub powietrznych, mogą więc być one stosowane w obiektach, w których występują ujemne temperatury otoczenia.

Obydwa systemy przeznaczone są do stosowania w stacjonarnych instalacjach tryskaczowych za zaworem kontrolno-alarmowym, w przestrzeniach o małym i średnim zagrożeniu pożarowym (LH, OH1, OH2, OH3 oraz do OH4 w odniesieniu do hal wystawowych, kin, teatrów i sal koncertowych – według kwalifikacji wytycznych VdS CEA 4001).

Każdy z systemów musi legitymować się Aprobatą Techniczną Centrum Naukowo-Badawczego Ochrony Przeciwpożarowej (CNBOP), co w praktyce oznacza, że odpowiada też wymogom wytycznych VdS.

Fot. Podłączenie tryskacza przewodem elastycznym.

Zasady projektowania, montażu i odbioru instalacji tryskaczowych określa norma PN-EN 12845: 2008 „Stale urządzenia gaśnicze. Automatyczne urządzenia tryskaczowe. Projektowanie, instalowanie i konserwacja”. W projektowaniu do obliczeń strat ciśnienia w sieci przewodów instalacji tryskaczowych zastosowanie ma wzór Hazena-Williamsa (stała rury dla przewodów wynosi C = 140). Formuła ta uwzględnia zarówno straty liniowe na długości liczonego odcinka rurociągu, jak i straty miejscowe w postaci równoważnych długości dla kształtek i armatury. Wartości długości zastępczych dla poszczególnych kształtek zaprasowywanych są przedstawione w formie tabelarycznej w materiałach technicznych producenta.

Szybki montaż instalacji

Podstawową cechą systemów zaprasowywanych jest prostota i szybkość montażu, co w dużej mierze przekłada się na niskie koszty wykonania sieci przewodów instalacji tryskaczowej.

Technika połączeń „press” polega na zaprasowywaniu na rurze złączek przy użyciu specjalistycznych, dedykowanych systemowi narzędzi (zaciskarek o profilu szczęk typu „M”) zasilanych elektrycznie (sieciowych i akumulatorowych). Szczelność połączeń zapewniają pierścieniowe uszczelnienia (o-ringi) EPDM. Przydatną cechą niektórych systemów jest unikalna funkcja wykrywania niezaprasowanych połączeń LBP (Leak Before Press), które sygnalizowane jest już podczas bezciśnieniowego napełniania instalacji wodą, przed próbą ciśnieniową.

Należy pamiętać, że narzędzia są integralnym element systemu (są wyspecyfikowane w certyfikatach), nie mogą więc być zastępowane żadnymi innymi narzędziami spoza systemu.

Zalety stalowych systemów zaprasowywanych

Nakłady czasu na wykonanie połączeń zaprasowywanych w technice „Press”, w porównaniu do połączeń gwintowanych, są nawet trzykrotnie niższe (uwzględniając porównywalne średnice obydwu rodzajów technik łączenia rur) – tabela 2.

Technika zaprasowywania jest czysta, nie wymaga dodatkowych szczeliw i innych substancji pomocniczych stosowanych np. podczas gwintowania.

Nie bez znaczenia jest też niewielka waga rur (a także kształtek). Jeden metr cienkościennej rury ze stali węglowej waży ok. połowę mniej niż rury tradycyjnej. Ułatwieniem w trakcie montażu jest możliwość gięcia „na zimno” rur o średnicach 22 i 28 mm, pod warunkiem zachowania minimalnego promienia gięcia R > 3,5 D. Rury i złączki zaprasowywane charakteryzują się niewielkimi oporami hydraulicznymi przepływu, co umożliwia zoptymalizowanie średnic przewodów instalacji.

Nowy rodzaj rur stalowych i sposób ich łączenia jest interesującą alternatywą dla dotychczasowych rozwiązań w przeciwpożarowych instalacjach tryskaczowych.

Piotr Bertram

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij