Pompy ciepła – słów kilka o eksploatacji. Pod kontrolą…

Z uwagi na fakt, iż aktualnie znajdujemy się w środku sezonu grzewczego, a zima – dzięki Bogu – jest w tym roku bardzo łagodna, pragnę w dzisiejszym opracowaniu skoncentrować się na eksploatacji instalacji grzewczej wyposażonej w pompę ciepła.

Podstawowym zadaniem instalacji grzewczej jest oczywiście utrzymanie wymaganego komfortu cieplnego w danym obiekcie, natomiast przy zastosowaniu pomp ciepła równie ważnym czynnikiem są koszty eksploatacji instalacji z pompą ciepła. Przy założeniu, iż instalacja została należycie zaprojektowana oraz wykonana, możemy oczekiwać bezawaryjnej pracy, a także niskich kosztów eksploatacji, niemniej jednak, jak każdy system grzewczy, wymaga pewnych okresowych zabiegów, dzięki którym instalacja będzie pracowała prawidłowo w sposób ciągły, bez niespodziewanych awarii i usterek. Spotykam się czasami ze stwierdzeniami, iż pompy ciepła to urządzenia w pełni bezobsługowe, co przy pewnych rozwiązaniach jest prawdziwe, lecz są również od niego wyjątki, o których postaram się nadmienić.

Nie tylko pompa ciepła

System z wykorzystaniem pomp ciepła to oczywiście nie tylko same pompy ciepła, lecz szeroki asortyment osprzętu dodatkowego, który najczęściej znajduje się w każdej standardowej kotłowni. Osprzęt ten, jak i sama pompa ciepła wymagają okresowego sprawdzenia i być może naprawy lub korekty nastaw. W zależności od systemu zalecane jest wykonanie okresowego przeglądu co najmniej raz do roku.

Zacznijmy na początek od układu górnego źródła ciepła, czyli od systemu dystrybucji ciepła. W zależności od rozbudowy układu ilość elementów wymagających sprawdzenia może się nieznacznie różnić. Każdorazowo powinniśmy sprawdzić poprawność działania wszystkich urządzeń w układzie hydraulicznym, czyli pomp obiegowych, zaworów zwrotnych, zaworów przełączających. Sposób pracy układu musi spełniać oczekiwania i założenia inwestycyjne.

Jeżeli system przygotowuje ciepłą wodę użytkową, a podgrzewacz jest wyposażony w anodę antykorozyjną, to każdorazowo należy sprawdzić jej zużycie i aktualny stan. Jeżeli ten element jest zaniedbany, może to doprowadzić do trwałego i nienaprawialnego uszkodzenia podgrzewacza, a w konsekwencji konieczność jego wymiany. Ten element niestety jest często zaniedbywany, w szczególności w pompach ciepła dedykowanych tylko do przygotowania ciepłej wody użytkowej, gdzie zasobnik jest trwale zintegrowany z modułem pompy ciepła. W przypadku uszkodzeń zbiornika konieczna jest wymiana całej pompy ciepła, czego można byłoby uniknąć np. przez wymianę anody.

Fot. 1. Anoda antykorozyjna z układu pompy ciepła do c.w.u. połączonej z kotłem stałopalnym.

Podstawowym elementem, wymagającym sprawdzenia i okresowego czyszczenia (przynajmniej w początkowym okresie eksploatacji), jest filtr zanieczyszczeń. Wymagane jest, aby pompa ciepła była zabezpieczona przed zanieczyszczeniami na powrocie z instalacji górnego źródła. W przypadku zabrudzenia filtra przepływ wody grzewczej przez skraplacz pompy ciepła zostaje znacznie zredukowany, a w konsekwencji prowadzi do występowania awarii tzw. wysokiego ciśnienia. Zanim awaria nastąpi, stopniowe ograniczenie przepływu skutkuje zwiększeniem się różnicy temperatury zasilania i różnicy temperatur zasilania i powrotu. Powoduje to, iż pompa ciepła pracuje z wyższą temperaturą zasilania niż w rzeczywistości jest konieczna, a co za tym idzie – jej sprawność maleje. Wzrost temperatury zasilania o 1°C powoduje spadek sprawności układu o około 2,5%. Konieczne jest okresowe sprawdzenie wszystkich filtrów w układzie.

Aby układ pracował bezpiecznie, musimy sprawdzić poprawność pracy wszystkich zabezpieczeń, przy pompie ciepła będą to zawory bezpieczeństwa, ciśnienie naczyń przeponowych, aktualne ciśnienie, zabezpieczenia termiczne grzałek (STB), sprawdzenie działania zabezpieczeń elektrycznych, w tym nadmiarowo-różnicowych.

W przypadku zastosowania pompy ciepła typu solanka/woda lub woda/woda musimy również zbadać aktualny stan pracy dolnego źródła ciepła. Dla pompy ciepła woda/woda będzie to wykonanie analizy fizykochemicznej składu wody, a dla pomp solanka/woda musimy zbadać aktualne stężenie roztworu glikolu i – w przypadku zbyt niskiej koncentracji (standardowo 25% ~-15°C) – zwiększenie jego stężenia. W tym przypadku musimy również sprawdzić ciśnienie układu solanki oraz poprawność działania zaworu bezpieczeństwa, a także zabezpieczeń termicznych (dla układu woda/woda). Podobnie jak dla układu górnego źródła musimy sprawdzić stan filtra dolnego źródła i usunąć ewentualne zabrudzenia. W przypadku ograniczenia przepływu po stronie dolnego źródła urządzenie będzie pracowało niewydajnie, w najgorszym przypadku może dojść od jego awarii, a nawet trwałego uszkodzenia przy zamarznięciu parownika, jeżeli stężenie solanki będzie zbyt niskie.

Fot. 2. Pompa ciepła powietrze/woda wewnętrzna w zastosowaniu przemysłowym.

Co z tą pompą?

Sama pompa ciepła również powinna zostać sprawdzona na kilka sposobów.

  • Układ chłodniczy

Powinna zostać wykonana kontrola szczelności układu chłodniczego, w większości przypadków wystarczy kontrola wzrokowa lub detektorem nieszczelności. W przypadku zaistniałej konieczności lub podejrzenia wycieku należy sprawdzić ilość czynnika chłodniczego przez jego odzysk, zwarzenie i porównanie z napełnieniem producenta. Usunąć ewentualne nieszczelności. Powinniśmy również sprawdzić poprawność działania zabezpieczeń, czyli presostatów.

  • Układ elektryczny

Zabezpieczenie elektryczne oraz elementy automatyki wykonawczej powinny zostać sprawdzone i przetestowane, również należy dokonać kontroli osadzenia przewodów elektrycznych.

  • Automatyka sterująca

Elementem podstawowym jest sprawdzenie aktualnych nastaw i odczytów w sterowniku pompy ciepła. W przypadku błędnych lub nieoptymalnych nastaw należy je skorygować i dopasować do aktualnych wymagań klienta. Odczyty z czujników pomiarowych należy zweryfikować, ewentualnie skalibrować lub wymienić uszkodzone czujniki. Ważne jest, aby sprawdzić historię pracy poszczególnych elementów w układzie (jeżeli sterowanie posiada taką opcję), pozwala to na szybką analizę pracy układu. Najczęściej możemy sprawdzić czas pracy sprężarek, grzałek, pomp etc. W historii również powinny znaleźć się informacje o ostatnio zaistniałych awariach i błędach, które wystąpiły w układzie, co pozwoli nam na odpowiednią reakcję i wyeliminowanie powodów zaistniałych problemów.

  • Pompy ciepła powietrze/woda

Dodatkowe prace muszą zostać wykonane dla pomp ciepła, które pobierają energię z powietrza.  Takie urządzenia najczęściej składają się z jednostki zewnętrznej, która z uwagi na pracę w warunkach zewnętrznych może być narażona na czynniki powodujące zakłócenia w jej pracy. Powinniśmy sprawdzić stan parownika i jego lameli, a jeżeli zaistnieje konieczność – wyczyścić parownik i naprostować jego lamele. Kolejnym niezmiernie ważnym i newralgicznym elementem jest taca ociekowa oraz odpływ skroplin. W przypadku braku drożności urządzenie może ulec trwałemu uszkodzeniu. Dlatego powinniśmy sprawdzić drożność odpływu skroplin oraz usunąć wszelkie zanieczyszczenia z tacy ociekowej, np. liście. Jeżeli urządzenie jest zainstalowane wewnątrz obiektu, konieczne jest sprawdzenie przewodów powietrznych, czerpni oraz wyrzutni pod kątem szczelności oraz zanieczyszczeń.

Fot. 3. Kaskada dwóch pomp ciepła powietrze/woda w budownictwie wielorodzinnym.

Okresowy przegląd powinien się zakończyć protokołem, na którym powinny zostać wypisane wszystkie wykonane czynności, zmiany i korekty nastaw oraz zalecenia dotyczące koniecznych zmian lub napraw w układzie. Pamiętajmy również o zasugerowaniu terminu kolejnego przeglądu, najlepiej przed kolejnym sezonem grzewczym, w celu uniknięcia nieprzewidzianych niespodzianek i zapewnienia klientowi bezobsługowej eksploatacji.

Przemysław Radzikiewicz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij