Dziś na ringu „MI”: systemy rurowe w instalacjach wewnętrznych. Viega

Firma Viega jest producentem wielu rodzajów złączek do zastosowania praktycznie w każdej instalacji zarówno w budynku mieszkalnym, biurowym, jak i instalacji przemysłowej. Złączki firmy Viega mogą być użyte do łączenia rur wykonanych z miedzi, stali czarnej, stali odpornej na korozję, polietylenu, polietylenu sieciowanego czy klasycznej stali ocynkowanej.

Wspólną cechą wszystkich naszych wyrobów jest wysoka precyzja wykonania, co skutkuje trwałością połączeń, a dobór materiałów, z których wykonywane są nasze wyroby, gwarantuje odporność na korozję, nawet gdy mamy do czynienia z wodą o wysokiej agresywności.

Poniżej przedstawimy przegląd instalacji wodnych z punktu widzenia stosowania przewodów miedzianych w odniesieniu do składu wody. Omówimy także uwarunkowania stosowania innych materiałów. Do łączenia miedzianych rur instalacyjnych w instalacjach wodnych oferujemy system złączek zaprasowywanych Profipress i Profipress S.

Fot. 1. Elementy uszczelniające w złączkach do instalacji solarnych muszą być odporne na wysoką temperaturę. Dlatego w tym przypadku stosowane są elementy uszczelniające z FKM, które wytrzymują średnią temperaturę roboczą do 140°C.

Instalacja centralnego ogrzewania

Zgodnie z PN-93 C-04607 w instalacjach mieszanych stal/miedź (np. przewody miedziane grzejniki stalowe) zawartość jonów agresywnych chlorków i siarczanów nie może przekraczać 50 mg/l, z czego chlorków nie może być więcej niż 30 mg/l. Woda o takim składzie często nie jest dostępna w sieci wodociągowej. Wykonawcy jednak zwyczajowo napełniają zład wodą łatwo dostępną, czyli wodociągową. Podczas późniejszej eksploatacji skład wody przekraczający wymogi normy jest powodem korozji elementów instalacji niewykonanych z miedzi (np. grzejniki). Woda wodociągowa dostępna w Warszawie niezależnie od wodociągu nie nadaje się do napełniania zładu. Jeżeli jednak z różnych względów chcemy napełnić zład taką wodą – należy zastosować inhibitory korozji.

Alternatywą dla miedzi jest stal czarna (łagodniejsze wymogi odnośnie składu wody – 150 mg/l, z czego chlorków nie więcej niż 100 mg/l). Taką instalację można napełnić wodą z Wodociągu Północnego.

Można stosować także przewody z tworzyw sztucznych, pamiętając o ograniczeniach temperaturowych i ciśnieniowych (temperatura maksymalna 80ºC i ciśnienie maksymalne 10 barów).

Stal odporna na korozję nie ma ograniczeń. Należy także pamiętać, że przywołana norma podaje także maksymalną dopuszczalną twardość ogólną na poziomie 2 mmol/l.

Zwracam uwagę, że napełnianie instalacji centralnego ogrzewania wodą wodociągową w wielu przypadkach może stanowić przyczynę skrócenia okresu jej bezawaryjnej pracy.

Instalacja wody lodowej

Uwagi odnośnie składu wody i alternatywnych materiałów są identyczne jak dla centralnego ogrzewania z wyjątkiem tych części instalacji, które mogą pracować w niskich temperaturach, gdyż wtedy nie można zastosować tworzywa.

Przewaga miedzi i stali odpornej na korozję w stosunku do stali czarnej polega na dużej odporności na korozję zewnętrzną przewodów. Jest to potrzebne, gdy izolacja cieplna nie jest szczelna. Wówczas na zewnętrznej powierzchni przewodu następuje skraplanie pary wodnej i rozpoczyna się oddziaływanie korozyjne. Takie zjawisko jest często przyczyną przedwczesnych remontów instalacji wykonanych ze stali czarnej.

Instalacja wody pitnej

Zgodnie z wytycznymi COBRTI mamy trzy kryteria stosowalności miedzi odnośnie składu wody pitnej. Odczyn ma być wyższy od 7, azotanów ma być mniej niż 30 mg/l i stosunek zasadowości ogólnej do siarczanów ma być większy od 2. Wszystkie te kryteria spełnia warszawska woda wodociągowa. Na terenie Polski jedynie w niektórych rejonach na Podkarpaciu zbyt wysoka zawartość siarczanów nie pozwala spełnić trzeciego kryterium.

Stosowanie miedzi w instalacjach wody pitnej łączy się jednak ze spełnieniem pewnych warunków:

  • Nie można stosować kolanek tylko łuki. Łączy się to z prędkościami przepływu. Drobinki zawarte w wodzie zarysowują kolanka, zdzierając ochronną warstwą tlenkową. Warstwa odbudowuje się, pobierając tlen z wody i miedź z przewodu. Kolejne zarysowania prowadzą do perforacji.
  • Prędkości przepływu ograniczone do 1 m/s w poziomach i 2 m/s w podłączeniach punktów czerpalnych. Większe prędkości powodują w miedzi korozję erozyjną. Tymczasem nowa norma PN EN 806 sugeruje podniesienie prędkości przepływu ze względów higienicznych.
  • W celu ochrony instalacji przed zdzieraniem tlenkowej warstwy ochronnej obowiązkowo należy instalować filtr mechaniczny o zdolności zatrzymywania cząstek większych niż 80 μm. Filtr wymaga obsługi i płukania, gdy wzrastają opory.
  • Grubości ścianek rur miedzianych w instalacji wodnej muszą być większe niż te w centralnym ogrzewaniu, np. średnica 54 mm musi mieć grubość 2 mm, podczas gdy tej samej średnicy w centralnym ogrzewaniu wystarczy 1,2 mm. Ma to związek z uszkodzeniami ścianek rury związanymi z prędkością przepływu.
  • Lutowanie lutem twardym (powyżej Ø 28 mm) często prowadzi do przegrzania materiału, co skutkuje wzmożoną emisją jonów miedzi do wody, powodując przekroczenie dopuszczalnego stężenia w wodzie pitnej. Stosowanie złączek zaprasowywanych likwiduje ten problem.

Alternatywą dla miedzi jest stal odporna na korozję 1.4521. Nie wymaga filtra, nie wymaga niskich prędkości przepływu, nie emituje metali ciężkich do wody, ma niższą rozszerzalność cieplną, podobne koszty materiałowe. Rury z tworzywa sztucznego nie stanowią alternatywy dla rur miedzianych ze wzglądu na znacznie gorsze cechy higieniczne i niszczące dla nich oddziaływanie temperatury. W ramach wody pitnej oddzielnie odniesiemy się do instalacji ciepłej wody użytkowej.

Jest to najtrudniejsza instalacja dla rur z tworzywa, gdyż poddana jest oddziaływaniu temperatury przez cały rok 24 godziny na dobę (dotyczy części podlegającej cyrkulacji).

Ponadto instalacja musi być odporna na przegrzew (70ºC w każdym punkcie czerpalnym), co oznacza, że przewody bliższe źródła ciepła będą pracowały w odpowiednio wyższej temperaturze, tym wyższej, im bardziej rozległa jest cała instalacja. Norma PN EN ISO 21003-1 podaje maksymalną temperaturę pracy w instalacji ciepłej wody użytkowej 80ºC, ale czas oddziaływania nie może przekroczyć jednego roku przez całe życie instalacji. Kolejną złą wiadomość dla instalacji ciepłej wody użytkowej niesie z sobą norma PN EN 806-2, która formułuje wymóg, by w każdym punkcie czerpalnym, 30 sekund po pełnym otwarciu zaworu, temperatura wypływającej wody wynosiła minimum 60ºC. Oznacza to, że przygotowujemy się do podniesienia pracy instalacji o kolejne 5ºC. W związku z tym ta sama norma wprowadza dwie klasy rur z tworzywa. Klasa pierwsza ma temp. projektową 60ºC i klasa druga ma temperaturę projektową 70ºC. Firma Viega już teraz produkuje tylko rury klasy drugiej – Pexfit Pro Fosta – w wersji 10 barów (norma PN EN ISO 21003-1 dopuszcza 4, 6, 8, 10 barów).

Fot. 2. Wszechstronność: złączki Profipress znajdują zastosowanie nie tylko w instalacjach grzewczych i wody użytkowej. Można je skutecznie i bezpiecznie używać również w instalacjach gazowych – Profipress G. Seria Profipress S jest natomiast przeznaczona głównie do instalacji solarnych, miejskich instalacji ciepłowniczych oraz niskociśnieniowych instalacji parowych.

Podniesienie temperatury wynika z chęci poprawy higieny instalacji z uwagi na bakterię Legionella. W związku z powyższym część instalacji podlegającą cyrkulacji, czyli narażoną na pracę w wyższych temperaturach (poziomy i piony), warto wykonać z materiału, dla którego temperatura nie jest parametrem decydującym o trwałości (miedź, stal odporna na korozję), natomiast przewody z tworzywa umieścić w lokalu, gdzie oddziaływanie temperatury jest okresowe.

Wykonawstwo

Monterzy w Polsce mają doświadczenie w budowie instalacji miedzianych w takim zakresie średnic, w jakim pojawiają się w domkach jednorodzinnych, czyli do średnicy 28 mm. Montując większe średnice, gubią się. Wymagają bardzo ścisłego nadzoru, ale inspektorzy nadzoru także nie wiedzą na co zwracać uwagę. Dobrym przykładem jest hotel Hilton przy ul. Grzybowskiej, gdzie remont instalacji miedzianej rozpoczął się niecały rok po rozpoczęciu eksploatacji. Główne problemy to kompensacje cieplne i łączenie materiałów.

Zaprasowywana stal odporna na korozję o numerze 1.4521, ze względu na niską rozszerzalność cieplną, ułatwia montaż.

Jaromir Pawłowski

Pytanie do…

W jaki sposób dostosowujecie się do wymogów nowej normy PN EN 806?

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij