Wizualna informacja w instalacjach. Znaki na rurze

Jednoznaczne i prawidłowe oznakowanie instalacji pozwala na bezbłędne i szybkie zlokalizowanie przyczyny nieprawidłowego jej działania oraz sprawne usunięcie awarii. Zwiększa również bezpieczeństwo obsługi.

Według szacunku naukowców poprzez zmysł wzroku dociera do naszego mózgu około 80% wszystkich informacji. Język „obrazkowy” (rysunki, symbole, ikony, kolory itp.) w dobie powszechnej globalizacji staje się uniwersalną informacją dla różnojęzycznych tłumów przemieszczających się po całym świecie. Podobne znaczenie ma odpowiednie, prawidłowe, wyraźne i jednoznaczne oznakowanie rurociągów w systemach instalacyjnych.

Oznakowanie to jest trudne do zunifikowania, gdyż różnorodność instalacji jest olbrzymia i szybki postęp techniczny sprawia, że ciągle powstają nowe nieznane wcześniej instalacje technologiczne wymagające oznakowania. Ten typ oznakowania adresowany jest do stosunkowo niewielkiej grupy osób, które w większości posiadają odpowiednie przeszkolenie. Niemniej jednak jednoznaczne i prawidłowe oznakowanie pozwala na bezbłędne i szybkie zlokalizowanie przyczyny nieprawidłowego działania instalacji, sprawne usunięcie awarii i zwiększenie bezpieczeństwa obsługi.

Obecnie w Polsce nie ma aktualnych norm dotyczących znakowania rurociągów. Jedyny obowiązek w zakresie oznakowania instalacji zawierających substancje lub preparaty niebezpieczne wynika z: Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie sposobu oznakowania miejsc, rurociągów oraz pojemników i zbiorników służących do przechowywania lub zawierających substancje niebezpieczne lub mieszaniny niebezpieczne (Dz. U. z 29 maja 2012, poz. 601), który jednak nie określa kolorów i kształtu strzałek kierunkowych, lecz jedynie kształt, kolory i piktogramy znaków ostrzegawczych dla różnych substancji niebezpiecznych.

Można jednak, i wielu wykonawców tak robi, korzystać z nieaktualnej normy PN-70/N-01270/01-14 „Wytyczne znakowania rurociągów. Postanowienia ogólne”, która obejmowała między innymi:

  • kod barw rozpoznawczych dla przesyłanych czynników,
  • barwy rozpoznawcze i uzupełniające,
  • opaski identyfikacyjne,
  • podstawowe wymagania.

Norma ta tylko w niewielkim stopniu zaspokajała potrzeby ścisłego oznakowania instalacji, więc w kotłowniach oraz węzłach cieplnych stosowano najczęściej oznakowania, strzałki i opaski w kolorach:

  • zasilanie – czerwona,
  • powrót – niebieska,
  • woda – zielona,
  • para – srebrzystoszara,
  • olej – brązowa,
  • gaz – żółta.

Postęp techniczny spowodował, że ilość czynników (np. woda lodowa, gazy, mieszaniny itp.) i ich parametry (np. temperatura, ciśnienie i inne) jest tak wielka, że wskazane jest określenie – już na etapie projektowania – rodzaju i sposobów oznakowania oraz wywieszenie w pomieszczeniach mieszczących instalacje technologiczne wykazu (legendy) z wzorami i opisem zastosowanych oznaczeń. Jest to informacja absolutnie niezbędna dla zmieniającej się obsługi.

W przypadku oznakowania rurociągów z gazami można wspomóc się normą PN-EN 1089-3 „Butle do gazów. Znakowanie butli. Kod barwny”.

Ilość możliwych do wykorzystania kolorów (przy zapewnieniu łatwego rozróżnienia) jest ograniczona i przeważnie niewystarczająca dla rozbudowanych, nowoczesnych instalacji, gdzie występuje np.: woda surowa, woda uzdatniona, woda lodowa, woda technologiczna itp. W takich przypadkach można wspomóc się napisami lub kolorowymi paskami na oznakowaniach – strzałkach. Napisy mają zaletę, jeżeli chodzi o szybkie odczytanie bez konieczności zaglądania do legendy, ale mają znaczne ograniczenia: mało miejsca na szczegółowy i precyzyjny opis oraz brak możliwości odczytu z odległości większej niż 3-4 m. Umieszczenie kolorowych pasków i ewentualne dodanie kontrastowego podkładu zwiększa możliwości wyboru oznakowań i pozwala je rozróżnić nawet ze znacznej odległości.

Warto wspomnieć, że umieszczenie oznakowań na rurociągach, poza usprawnieniem informacji i zwiększeniem bezpieczeństwa obsługi, posiada walory estetyczne świadczące o profesjonalizmie wykonawców. Ma to znaczenie również w małych domowych kotłowniach i instalacjach.

Andrzej Dzikowski

Fot. z archi. Kadex, Dagos.

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij