ABC armatury grzejnikowej. Pobudzone grzejniki

Analizując wzór na ilość ciepła:

Q = cw * q * ∆t,

gdzie:

cw – ciepło właściwe [J/(kg * K)],

q – strumień masy (kg/s),

∆t – zmiana temperatury (K),

Q – ilość ciepła (W),

widać, jak łączą się ze sobą: przepływ i temperatura z mocą grzewczą. Wiedząc, ile potrzeba ciepła i jaka jest zmiana temperatur wody, można obliczeniowo ustalić, ile trzeba „przelać” wody przez grzejnik. Niezbędna jest wówczas charakterystyka hydrauliczna grzejnika wiążąca ze sobą przepływ ze stratami ciśnienia. Określenie niezbędnego przepływu jest ważne, dlatego że medium zbyt szybko krążące wewnątrz instalacji wydaje nieprzyjemne dźwięki, opisywane jako szumy lub gwizdy. Taką samą charakterystykę hydrauliczną posiadają termostatyczne zawory grzejnikowe. To one odpowiadają za ilość dopływającej ciepłej wody. Zawór działa tylko jako ogranicznik i sam z siebie nie zmienia temperatury wody. Z zaworem termostatycznym wiąże się jeszcze jedno ważne zagadnienie, tzw. kryzowanie. Ilość wody wpływającej do grzejnika przy całkowicie otwartym zaworze można zmieniać. W tym celu reguluje się pole przekroju otworu wypływowego z zaworu. To właśnie tzw. kryza. Kiedyś robiło się to, wstawiając właściwą zwężkę w odcinek rury stalowej. Obecnie cała operacja odbywa się na zaworze termostatycznym. Producenci stosują regulację skokową otworkową lub płynną szczelinową. Do wykonania tej czynności może być niezbędne użycie specjalnego klucza, niekiedy wystarczą zręczne palce.

Zawory termostatyczne dzielą się na uniwersalne przeznaczone do przyłączy ½” lub dedykowane wkładki przeznaczone do konkretnych marek grzejników. Uniwersalne, co wynika z nazwy, nie są związane z konkretnym rodzajem grzejnika, jedyne ograniczenie to maksymalny dozwolony przepływ wody. Wkładki zaworowe są fabrycznie wkręcone w gniazdo, przeważnie niezamienne i często wyregulowane. Urządzeniem sterującym pracą zaworu jest głowica termostatyczna. Zamknięta w stalowym mieszku substancja reaguje na zmianę temperatury otaczającego ją powietrza. Ochłodzenie substancji powoduje jej skurczenie, a podniesienie temperatury zwiększa jej objętość. Rodzaj użytej substancji odpowiada za szybkość i precyzję reakcji. Mieszek regulacyjny może znajdować się wewnątrz pokrętła osadzonego na korpusie zaworu termostatycznego lub być niezależny i połączony z pokrętłem za pomocą stalowej elastycznej kapilary. Za właściwą współpracę zaworu (charakterystyka sprężyny) oraz skoku i siły nacisku trzpienia mieszka regulacyjnego odpowiada typ połączenia. Na rynku funkcjonują połączenia gwintowane oraz na tzw. zacisk. Proponowane adaptery połączeniowe nie zawsze gwarantują dobrą współpracę, ale zawsze umożliwiają dwa stany pracy: otwarte i zamknięte.

Grzejnik poza zasilaniem potrzebuje także zaworu powrotnego. Zawór taki zwykle towarzyszy w komplecie termostatycznemu. Umożliwia zamknięcie przepływu wody, czasami wyposażony jest również w funkcję jej spustu. Dużym wzięciem cieszą się zawory podłączeniowe modułowe zwane podwójnymi. Najprostsze są wyposażone w możliwość zamknięcia przepływu, a bogatsze łączą zasilanie i powrót oraz umożliwiają spuszczenie wody. Ciekawym rozwiązaniem są zawory krzyżowe dopasowujące kolejność zasilania i powrotu do wymagań grzejnika. Zdarza się potrzeba zastosowania modułów podłączeniowych z wzajemnie obracanymi zaworkami. Staranność wykonania podłączeń w grzejnikach ogranicza jednak ich stosowanie do minimum.

Kolejną ewolucją wprowadzoną do sprzedaży jest wariant z regulacją termostatyczną przepływu. Wszystkie zawory grzejnikowe można kupić w wykończeniu niklowanym lub dekoracyjnym. Wygląd ma duże znaczenie, ponieważ w większości wypadków korpusy zaworów są świetnie widoczne, a grzejniki mogą być bardzo efektowne i kolorowe. Montaż zaworów powinien być wykonany nie tylko szczelnie, ale również estetycznie. Warto stosować nowoczesne środki uszczelniające, które gwarantują właściwą trwałość i estetykę. Rosnące koszty energii wymuszają coraz dokładniejsze gospodarowanie ciepłem.

Zwykła głowica termostatyczna już nie wystarcza. Potrzebne stają się regulatory grzejnikowe programowane. Zamontowana elektronika i zasilanie bateryjne umożliwiają zaprogramowanie stref czasowych i temperatury, jakie mają być utrzymywane. Najbardziej zaawansowana automatyka grzejnikowa utrzymuje zaprogramowaną temperaturę, zmienia ją wraz ze zmianą aktywności użytkowników oraz umożliwia współpracę regulacji z inteligentnym systemem zarządzania stanem budynku (BMS).

Włodzimierz Guzik

Fot. z arch. Viessmann.

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij