W chwili obecnej na rynku oferowanych jest bardzo wiele systemów instalacyjnych. Większość z nich bazuje na rurach z tworzyw sztucznych. Dominującym materiałem stosowanym w instalacjach wewnętrznych (wodociągowych i ogrzewczych) jest polietylen sieciowany (PE-X), PE-RT oraz polipropylen. Mniej popularnymi materiałami są polibutylen, PCV, polietylen oraz miedź i stal szlachetna. Większość instalacji do wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi w starych budynkach oraz w tych budowanych pod koniec ubiegłego wieku wykonana jest z rur stalowych ocynkowanych. Wykonując naprawy lub modernizując instalacje, powinniśmy starać się stosować identyczny materiał, z którego wykonana jest instalacja wodociągowa. W większości przypadków dopuszczalne jest zastosowanie tworzyw sztucznych, czyli materiałów nieulegających korozji i powodujących wtórne zanieczyszczenie wody. Podczas wymiany lub modernizacji instalacji należy kierować się zasadą jednorodności materiałów stosowanych do jej budowy. Nieprzestrzeganie tej zasady może spowodować przedwczesne zniszczenie przewodów wodociągowych między innymi na skutek korozji elektrochemicznej. W szczególności dotyczy to połączeń w instalacji pomiędzy rurami stalowymi ocynkowanymi a rurami miedzianymi.

Jak wspomniałem na wstępie, najbardziej popularnym materiałem stosowanym do budowy instalacji wodociągowych była kiedyś stal ocynkowana. Obecnie materiał ten najczęściej stosuje się do budowy instalacji przeciwpożarowych oraz instalacji wody zimnej. Do wykonywania połączeń w tych instalacjach stosuje się gwintowane złączki z żeliwa ciągliwego oraz specjalne złączki naprawcze i modernizacyjne wykonane również z tego samego materiału. Dopuszczalne jest również stosowanie w instalacjach stalowych złączek i armatury wykonanej z mosiądzu.

* Łączniki z żeliwa ciągliwego, ocynkowane

Łączniki z żeliwa ciągliwego białego znajdują zastosowanie w połączeniach rurowych gwintowych, a w szczególności w sieciach instalacji wodociągowych, tryskaczowych itp. do przenoszenia cieczy i gazów nieagresywnych. Zakres produkowanych wymiarów zawiera się w przedziale od ¼ do 4″.

Charakterystyka:

– Wykonanie – zgodnie z PN-EN 10242 oraz ISO 49 – symbol konstrukcyjny ,,A”;

– Materiał – łączniki: żeliwo ciągliwe białe EN-GJMW-400-5 wg EN 1562 odp. W 40-05 wg ISO 5922;

– Gwinty: wg ISO 7/1 – gwinty zewnętrzne stożkowe R, gwinty wewnętrzne walcowe Rp oraz ISO 228/1 – gwinty złączne G.

– Powierzchnia – cynkowanie.

Zgodnie z normą PN-EN 10242 masa powłoki cynkowej odniesiona do powierzchni jest większa od 500 g/m², co odpowiada średniej grubości warstwy 70 µm. Zabezpieczenie antykorozyjne nie zawiera węglowodorów aromatycznych wielopierścieniowych.

– Ciśnienie robocze

  1. a) 2,5 MPa/25 barów/ w temp. -20°do 120°C;
  2. b) 2,0 MPa/20 barów/w temp. 300°C;

Instrukcja stosowania łączników z żeliwa ciągliwego białego.

Łączniki cechuje wysoki standard jakościowy, czyli odpowiednia gładkość powierzchni, stabilność wymiarowa, stabilność struktury żeliwa z zachowaniem twardości, plastyczności i wytrzymałości. Spełniają wymagania symbolu konstrukcyjnego A, tzn. gwinty zgodne są z ISO7-1: zewnętrzne -stożkowe R i wewnętrzne walcowe (Rp). Gwinty przeciwnakrętek, nakrętek śrubunkowych oraz współpracujące z nimi gwinty – zgodne z ISO 228-1 – symbol G.

* Kombinacje połączeń gwintowych

Aby połączenie było szczelne, obowiązuje następująca kombinacja gwintów: gwint wewnętrzny Rp – gwint zewnętrzny R. Połączenie gwintu walcowego zewnętrznego G z gwintem walcowym wewnętrznym Rp wymaga szczególnej rozwagi, ponieważ grozi to nieszczelnościami instalacji.

Nieszczelnościami grożą również kombinacje:

– połączenie gwintu zewnętrznego G z gwintem wewnętrznym G;

– połączenie gwintu zewnętrznego R (stożkowy) z gwintem wewnętrznym G (walcowy zewnętrzny).

* Dwuzłączki stożkowe

Szczelność tych połączeń zapewnia się poprzez zacisk stożkowy (metaliczny) uzyskany przez odpowiedni moment dokręcający (holendry i śrubunki bez uszczelki o-ringowej na czaszy). Montaż powinien odbywać się za pomocą klucza dynamometrycznego. I tak dla złączki o średnicy ½ cala siła potrzebna do wykonania szczelnego połączenia wynosi minimum 90 Nm.

Uwaga! Dwuzłączki stożkowe i detale śrubunkowe nie mogą być stosowane ponownie po demontażu ze względu na trwałe odkształcenia powierzchni współpracujących stożków. Zaleca się stosować dwuzłączki tylko w postaci kompletnego zespołu, ponieważ części składowe dwuzłączek wyprodukowane przez różnych producentów lub części składowe różnych typów śrubunków wykonane przez tego samego producenta nie muszą być wzajemnie zamienne. Część producentów złączek śrubunkowych wyposaża swoje konstrukcje w dodatkową uszczelkę zlokalizowaną w specjalnym gnieździe na powierzchni sferycznej czaszy jednej z części składowych złączki. Poprawia to jakość połączenia oraz ułatwia uzyskanie pełnej szczelności na połączeniu w przypadku braku współosiowości na łączonym odcinku rury.

Uwaga! Konstrukcje stożków w produkowanych śrubunkach nie są znormalizowane! Z tego powodu nie wolno zamieniać poszczególnych części składowych łączników różnych producentów. Może to doprowadzić do braku szczelności na połączeniu.

Do montażu łączników z żeliwa używa się kluczy rurowych nastawnych, kluczy płaskich nastawnych lub krótkich, gwintowanych odcinków rur, które po wkręceniu do łącznika (bez materiału uszczelniającego) pozwalają na obrót złączki (np. kolanka) bez uszkodzenia powłoki cynkowej na powierzchni złączki. Podczas wykonywania połączeń należy w maksymalny sposób wykorzystywać sześciokątne powierzchnie armatury wodociągowej, dzięki którym możemy skręcić instalację bez konieczności chwytania kluczem zaciskowym za powierzchnie łączników lub rur.

Więcej na temat innych złączek w instalacjach wodociągowych – w następnych artykułach.

Andrzej Świerszcz

Fot. z archiwum ODLEWNIA ŻELIWA S.A.

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij