Odpowiedzialność instalatora za instalacje w obiektach państwowych

Odpowiedzialność instalatora za instalację na obiektach państwowych jest przeważnie związana z karami umownymi za nieterminowe, bądź nierzetelne wykonanie bądź modernizację instalacji.

Jeżeli przy instalacjach wykonywanych dla osób prywatnych lub spółdzielni mieszkaniowych kary mogły wystąpić w wysokości zazwyczaj symbolicznej, to już przy obiektach państwowych kary umowne są przeważnie integralną częścią umów poprzedzonych przetargiem na wykonywane usługi.

Zakres odpowiedzialności z tytułu kary umownej pokrywa się w pełni z zakresem ogólnej odpowiedzialności firmy instancyjnej za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania względem podmiotu państwowego (art. 471 kodeksu cywilnego).

Zgodnie z brzmieniem art. 483 § 1 kodeksu cywilnego: można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania względem rolnika nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).

W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się instytucji, która ogłosiła przetarg na modernizację instalacji, czyli wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości zgodnie z umową, bez względu na wysokość poniesionej przez niego szkody.

Kara umowna może być określona na wiele sposobów. Można ją ustalić:

* jako jednorazowo określony procent niewykonanych lub nienależycie wykonanych prac;

* jako określony procent wartości niewykonanych prac liczonych, np. za każdy dzień zwłoki w wykonaniu zobowiązania po terminie,

* jako określoną kwotę pieniężną.

Zgodnie z art. 484 § 1 kodeksu cywilnego w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody.

Przepis ten wprowadza zasadę, że niezależnie od wielkości szkody poniesionej przez Inwestora wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania firma instalacyjna zobowiązana jest zapłacić karę umowną w wysokości pierwotnie ustalonej.

* Przykład 1

Urząd Marszałkowski podpisał z jedną firm instalacyjnych umowę na wymianę sieci centralnego ogrzewania. Umowa ta zawierała karę umowną za niewykonanie prac. Kwota kary umownej pokrywała praktycznie w całości zobowiązanie finansowe względem instalatora. Firma instalacyjna niestety nie wykonała w oznaczonym czasie prac, co spowodowało szkodę dla urzędu. Czy w związku z tym faktem należy się urzędowi wypłata kwoty pieniężnej wynikającej umowy?

Tak. Urząd ma prawo do wypłaty kary umownej od firmy instalacyjnej, gdyż ta nie wykonała prac, powodując szkodę. Przesłanką zaistnienia wypłacenia kary umownej jest przede wszystkim szkoda, która to determinuje.

* Przykład 2

Jedna z firm instalacyjnych zobowiązała się względem urzędu na wymianę instalacji centralnego ogrzewania w określonym terminie. Strony podpisały stosowną umowę, której integralną częścią był zapis o karach umownych. Firma nie wykonała na czas zobowiązania i przesunięcie w zakończeniu prac nastąpiło o tydzień. W związku z tym wystosowała ona pismo do urzędu o obniżenie kary umownej. Czy urząd może ją obniżyć?

Urząd jako wierzyciel może obniżyć karę umowną. Jeżeli przykładowo prace na obiekcie zostały w znacznej części wykonane, firma instalacyjna może żądać zmniejszenia kary umownej. To samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.

Kodeks cywilny dopuszcza możliwość częściowego obniżenia (miarkowania) wielkości kary umownej. Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, firma usługowa może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana.

Prawo wyróżnia dwa przypadki, kiedy kara umowna może zostać zmniejszona:

– gdy dłużnik w znacznej części wykonał zobowiązanie,

– gdy uzgodniona przez strony wysokość kary umownej jest rażąco wygórowana.

Klauzula kary umownej nie stanowi zasadniczego elementu zawartego przez strony kontraktu, w szczególności nie wpływa bezpośrednio na jego zasadniczą treść, to jest zakres praw i obowiązków stron wynikających z umowy.

Jej postanowienia aktualizują się dopiero w wypadku naruszenia postanowień kontraktowych, a więc niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. Charakter kary umownej w stosunku do treści samej umowy powoduje, że nieważność lub bezskuteczność umowy pociąga za sobą takie same skutki dla zastrzeżenia dotyczącego kary umownej.

W odwrotnej relacji jednak wyprowadzić należy regułę przeciwną – nieważność dodatkowego zastrzeżenia umownego dotyczącego kary umownej nie pociąga za sobą zazwyczaj nieważności całej umowy zawartej przez strony. W takiej sytuacji uprawnione jest wręcz odwołanie się do swoistego domniemania ważności pozostałej części umowy.

Kara umowna przysługuje instytucji państwowej za zwłokę w niewykonaniu kontraktu w terminie. Kara umowna stanowi odszkodowanie umowne i przysługuje jedynie wtedy, gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy jest następstwem okoliczności, za które instalator ponosi odpowiedzialność. Innymi słowy zakres odpowiedzialności z tytułu kary umownej pokrywa się z zakresem ogólnej odpowiedzialności kontraktowej. Oznacza to, że przesłanką dochodzenia zapłaty kary umownej jest wina w postaci co najmniej niedbalstwa. Strony umowy nie mogą zatem przyjąć, że firma instalacyjna będzie zobowiązana do zapłaty kary umownej także w sytuacji, gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie prac jest spowodowane okolicznościami, za które odpowiedzialność ponosi instalator.

Przemysław Gogojewicz

Podstawa prawna:

Ustawa kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij