Dwa lata temu (25.11.2013 r., aktem II SA/Kr 490/14) Sejmik Województwa Małopolskiego uchwalił, że zezwala używać do ogrzewania domów i budynków wyłącznie gaz i olej opałowy. Uchwała nie dotyczyła wszystkich, np. nie odnosiła się do firm, które uzyskują pozwolenie zintegrowane wg przepisów ochrony środowiska.

Jak niemądry i nieodpowiedzialny był to przepis, świadczy fakt, że dwóch pierwszych prawników i nawet student prawa, których zapytałem o zdanie, po krótkiej analizie art. 96 ustawy Prawo Ochrony Środowiska stwierdzili, że taka uchwała nie obroni się w sądzie. Jej skutek będzie taki, jak gdyby onegdaj król Krak zakazał smokowi zjadać młode panny – skomentował w tym tonie student.

Sama uchwała była niezgodna z prawem, nieuczciwa, bo np. w ostatniej chwili usunięto z niej zapis dotyczący kominków, a prawdopodobnie większość 39 członków sejmiku małopolskiego posiada w domu piękny kominek, który nie dymi i nie powoduje żadnego smogu. Uchwała nawet w swoim naukowym uzasadnieniu zawierała dane, które podważają jej uczciwość: „Program ochrony powietrza dla województwa małopolskiego wskazuje, że średni udział lokalnych powierzchniowych źródeł emisji w stężeniach średniorocznych pyłu zawieszonego PM10 dla Krakowa wynosi 42%. W przypadku stężeń pyłu PM 2,5 jest to udział w wysokości 37%, a dla benzo(a)pirenu aż 68%”.

Dlaczego więc ktoś kto odpowiada za 37%, 42%, a nawet 68% emisji ma ponosić koszty pozostałych udziałowców smogu? A dlaczego właściciel kotła na pellet, ekogroszek lub zgazowującego drewno, emitującego śladowe ilości zanieczyszczeń ma być ukarany za swoją super ekologiczną inwestycję razem z właścicielem 20-letniego „kopciucha”, w którym na dodatek razem z opałem spala stare buty, pełne pampersy wnuka i zużyty olej silnikowy?

Dwie Panie, mieszkanki Krakowa, z powodzeniem zaskarżyły uchwałę w WSA, a następnie NSA potwierdził jej niezgodność z prawem. Miało być czysto, zdrowo, a wyszła słabo i smog niestety pożera kolejne ofiary. I co wydarzyło się dalej? Widząc zmartwionego niekoronowanego króla miasta, pomysłowy, niczym Szewczyk Dratewka, poseł Arkit postanowił uratować lud przed Smogiem i zmienić ustawę Prawo Ochrony Środowiska, uzasadniając to wprost potrzebą ratowania krakowskiego przepisu. „Musimy to zrobić szybko” mówił w jednym z wywiadów. I tak konsekwencją bardzo słabej krakowskiej uchwały jest nowelizacja Prawa Ochrony Środowiska, tworzona w pośpiechu, dla ratowania „słusznej idei ograniczania palenia w piecach”. Od słusznej idei do mądrego prawa droga daleka, a pośpiech nikomu nie sprzyja.

Nie tylko spalanie węgla

Najbardziej niesprawiedliwe i szkodliwe dla zdrowia mieszkańców miast jest to, że ustawa pominęła całkowicie zagrożenia wynikające z użytkowania silników diesla (w trakcie prac wycofano zapisy dotyczące ograniczeń ruchu samochodowego). Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) już w 2012 roku zaliczyła spaliny diesla do najwyższej kategorii substancji rakotwórczych, na równi z azbestem, dymem tytoniowym, gazem musztardowym i arsenem. W dymie z silników diesla jest 140 substancji, także WWA z benzo(a)pirenem, a ich emisja rośnie wraz z wiekiem auta i zużyciem oleju silnikowego. Czy ktoś z czytelników zwraca uwagę na dymiące rury starszych samochodów z oznaczeniem D lub TDI?

W Polsce średni wiek samochodów to ok. 13 lat. Do Polski sprowadza się rocznie ok. 600-900 tys. używanych samochodów, z czego tylko w 1 półroczu tego roku 55% z nich to auta powyżej 10 lat! Tymczasem w Wielkiej Brytanii, Francji i Hiszpanii lawinowo zwiększa się sprzedaż aut hybrydowych i elektrycznych.

Polski skup pięknych, zachodnich, strzelających podczas każdego przyspieszania szarym dymem aut trwa, a bezwzględni właściciele dymiących kotłów trują swoimi spalinami dzieci wożone w bezpiecznych fotelikach, ich kierowców i przechodniów w każdym dużym mieście, smog!

Ile miasto Kraków posiada napędzanych olejem autobusów, ile wjeżdża do centrum dymiących bardzo starych małych busów? Ile zarejestrowanych i przyjezdnych diesli?

Emisja liniowa z pojazdów nie jest tak spektakularna jak z kominów, ale stawiam tezę, że jest bardziej szkodliwa dla zdrowia ludzi, choćby ze względu na wysokie stężenia bliżej naszych płuc. Ilość szkodliwych spalin z każdego samochodu jest wyższa przy silniku zimnym – węglowodorów nawet 5-krotnie. Diesel rozgrzewa się dłużej niż benzynowy, osiąga w pełni właściwą temperaturę po ok. 20 minutach pracy (14 km) i wg badań ok. 2/3 wszystkich podróży autem trwa właśnie do 20 minut, w małym, słabo przewietrzanym Krakowie jest dokładnie tak samo! Podczas mrozów rozgrzanie wszystkich silników trwa dłużej. Samochody poruszają się w nieustannych korkach często zatrzymując się i przyspieszając. I wspomnę tylko o problemie demontażu filtrów cząstek stałych, który także wynika z krótkich tras samochodów.

Uchwała krakowska i stworzona dla jej ratowania nowelizacja ustawy POŚ, wykorzystywały dane z miejskiego monitoringu mówiące o przekroczeniach pyłu zawieszonego. Każdy może sprawdzić, że przekroczenia pyłu zawieszonego zdarzają się także w lecie: w sierpniu br. – 15 dni powyżej normy na al. Krasińskiego i 7 dni w Nowej Hucie! Natomiast na zwiększone zapylenie w miesiącach zimowych wpływa: znikome wykorzystywanie rowerów i przyjazd w październiku ok. 200 tys. studentów co powoduje wg ZIKIT w Krakowie zwiększony ruch samochodowy o ok. 30%, do tego dołóżmy zużycie opon i klocków hamulcowych, a podczas mroźnej zimy – dziennie nawet 200 ton piasku z solą, wysypywanych i rozcieranych przez ruch kołowy. Sumarycznie średnio na przełomie 2014/2015 zapylenie w sezonie grzewczym było większe o 88% od zapylenia w pozostałych miesiącach. Więc w miesiącach letnich mieliśmy 100 jednostek pyłu, do niego ogrzewanie dołożyło 88 jednostek. Czy ktoś zagwarantuje, że te 100 jednostek pyłu z różnych źródeł, w tym silników diesla jest mniej szkodliwe od tych dodanych 88 w zimie?

Co do znacznych przekroczeń benzo(a)pirenów w Polsce – wg publikacji IChPW w Zabrzu, najpoważniejszego polskiego ośrodka zajmującego się spalaniem paliw stałych – emisja B(a)P ze spalania odpadów jest 3,5 krotnie większa niż z węgla kamiennego (w starszych kotłach), a z kolei z spalania węgla w postaci ekogroszku stanowi tylko ok 15 % emisji z tradycyjnego węgla – ok 2 mg na 1 GJ mocy, spalanie oleju opałowego – na ogrzewanie którym zezwalała krakowska uchwała, emituje ok 2 krotnie więcej tej szkodliwej substancji niż spalanie ekogroszku.(wykres).

Rakoczy207_1

Bardzo duża emisja węglowdorów aromatycznych w tym B(a)P występuje w spalaniu miału węglowego, który nie powinien być dopuszczony do obrotu, a spala się go w Polsce ok. 1 mln ton rocznie! (IChPW w Zabrzu RI 8/2015) Stare silniki diesla to także duży, sumarycznie niezbadany poziom emisji B(a)P.

Dodam, że wg European Federation for Transport and Environment zanieczyszczenia emitowane przez silniki statków spalinowych wpływających do portów powodują w Europie 50 tys. przedwczesnych zgonów rocznie. Czy samochody w mieście mają podobne działanie?

Brytyjski rząd podaje, że z powodu zanieczyszczeń powietrza co roku umiera w Anglii 29 tys. osób (w Polsce liczby mówią o 43 – 45 tys.). W związku z zanieczyszczeniami władze sugerują m.in. budowanie szkół, domów opieki i szpitali z dala od ruchliwych dróg i promowanie innych niż samochody środków transportu. Sugerują, nie zamykają skracających życie, istniejących obiektów. Jaki jest średni wiek auta w Wielkiej Brytanii? Poniżej 7 lat!

Poza emisjami powierzchniowymi i liniowymi są jeszcze emisje punktowe i objętościowe. Są też zabójcze dla zdrowia, wymykające się klasyfikacjom i ewidencjom: spalanie odpadów w małych zakładach samochodowych, meblarskich, w tym zużytego oleju opałowego, filtrów, elementów plastikowych, odpadów meblarskich. To wg mnie zachowania często kryminalnie odpowiedzialne, ale nie do wykrycia przez standardowe kontrole urzędów. Karta przekazania odpadów jest wypełniona? Faktura odbioru jest? Jest smog.

Czy na pewno właściciele domów ogrzewanych paliwem stałym powinni ponosić moralną i ekonomiczną odpowiedzialność za szkodzenie innym?

Istotnym argumentem za zmianą przepisów były dane mówiące o 45 tys. przedwczesnych zgonach w Polsce z powodu chorób płuc, jednak nie ma precyzyjnych danych mówiących o tym jakiego rodzaju zanieczyszczenia przyczyniają się do poszczególnych chorób i obwinianie tutaj w pierwszej kolejności właścicieli kotłowni jest dużym nadużyciem! Za nowotwory płuc, podobnie jak za POChP w 90% przypadków odpowiada dym tytoniowy – oprócz niego jest jeszcze 5 innych czynników tej choroby, na jednym z ostatnich miejsc znajduje się zanieczyszczenie powietrza!

Nie ma żadnych naukowych danych potwierdzających skład i rozmieszczenie krakowskiego smogu. Prof. Marian Mazur z AGH, poddaje w wątpliwość badania firmy Atmoterm i prowadzi badania, które mają pomóc rozpoznać skład zanieczyszczeń w Krakowie.

Bez wątpienia piece, kotły, węgiel, ale także jego jakość i sposób spalania przyczyniają się do smogu, ale znowelizowana ustawa na nich się skupiająca nie zapewni czystego i zdrowego powietrza.

Za miesiąc przedstawię kolejnych osiem argumentów i wątpliwości dotyczących prawidłowego przygotowania nowelizacji ustawy.

Grzegorz Rakoczy

socjolog, mieszkaniec Krakowa, członek zarządu firmy z branży kotlarskiej

Fot. Krzysztof Nahlik

Prenumerata Magazynu Instalatora

Jedna myśl na temat “Smog w Krakowie (1)

  • 26 listopada 2015 o 15:42
    Permalink

    Do poważnych źródeł emisji pyłu w Krakowie należałoby dodać inwestycje budowlane, o czym w ogóle się nie mówi, nie są też prowadzone żadne badania zapylenia w związku z prowadzonymi inwestycjami. Wystarczy policzyć ile inwestycji jest w trakcie realizacji, i zobaczyć jak wyglądają ulice w rejonie tych inwestycji. Tony pyłu rozwożone są przez ciężarówki na krakowskie ulice. Nie mówiąc już o tym, że w centrum miasta zlokalizowane są ogromne hałdy materiałów sypkich, z których ciężarówkami rozwożone są do pobliskich inwestycji. Inwestorzy ignorują obowiązek zmywania ulic. Podczas deszczu robi się błoto, bo jak dotąd żadna ulewa nie zdołała zmyć takiej ilości pyłu. Myślę, że każdy jest w stanie wyobrazić sobie widok pędzących samochodów po zapylonej ulicy.

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij