Zgodnie z przepisami budynek i urządzenia z nim związane powinny być tak zaprojektowane i wykonane, aby w trakcie pożaru m.in. ograniczyć możliwość rozprzestrzenienia się ognia, dymu oraz przedostania się pożaru na sąsiednie budynki. Przepis ten dotyczy zatem również instalacji wentylacyjno-klimatyzacyjnych występujących niemal w każdym obiekcie.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, budynki oraz ich części stanowiące odrębne strefy z uwagi na przeznaczenie i sposób użytkowania dzieli się na:

* mieszkalne, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej charakteryzowane kategorią zagrożenia ludzi, określane dalej jako ZL,

* produkcyjne i magazynowe, określane dalej jako PM,

* inwentarskie (służące do hodowli inwentarza), określane dalej jako IN.

Budynki oraz części budynków, stanowiące odrębne strefy pożarowe, określane jako ZL, zalicza się do jednej lub do większej ilości spośród następujących kategorii zagrożenia ludzi:

* ZL I – zawierające pomieszczenia przeznaczone do jednoczesnego przebywania ponad 50 osób niebędących ich stałymi użytkownikami, a nieprzeznaczone przede wszystkim do użytku ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się,

* ZL II – przeznaczone przede wszystkim do użytku ludzi o ograniczonej zdolności poruszania się, takie jak szpitale, żłobki, przedszkola, domy dla osób starszych,

* ZL III – użyteczności publicznej, niezakwalifikowane do ZL I i ZL II,

* ZL IV – mieszkalne,

* ZL V – zamieszkania zbiorowego, niezakwalifikowane do ZL I i ZL II.

Ponadto rozporządzenie ustanawia pięć klas odporności pożarowej budynków lub ich części, podanych w kolejności od najwyższej do najniższej i oznaczonych literami: „A”, „B”, „C”, „D” i „E”.

Wymaganą klasę odporności pożarowej dla budynku, zaliczonego do jednej z kategorii ZL, określa tabela.

Mencel204tab

Na etapie projektu należy wykonać audyt pożarowy, w którym określa się warunki ochrony pożarowej z uwzględnieniem powyższego podziału, dalszych szczegółów podanych w rozporządzeniu oraz specyfiki projektowanego budynku.

Przejścia przeciwpożarowe

Wprowadzenie podziału budynku na strefy powoduje, że instalacje, w tym też systemy wentylacji i klimatyzacji, mogą przechodzić przez części budynku o różnym obciążeniu ogniowym, co wymusza zastosowanie w miejscu przejścia odpowiedniego, dostosowanego do sytuacji i odporności ogniowej zabezpieczenia przeciwpożarowego.

Szczegółowo o konieczności stosowania przejść ppoż. w instalacji mówi jeden z paragrafów: „Przewody wentylacyjne i klimatyzacyjne w miejscu przejścia przez elementy oddzielenia przeciwpożarowego powinny być wyposażone w przeciwpożarowe klapy odcinające o klasie odporności ogniowej równej klasie odporności ogniowej elementu oddzielenia przeciwpożarowego z uwagi na szczelność ogniową, izolacyjność ogniową i dymoszczelność (E I S)”.

Przepisy nie określają jednak szczegółów realizacji, dlatego montaż klap należy wykonać zgodnie z DTR producenta, przy czym podczas doboru klap należy zwrócić uwagę na sposób ich uruchamiania, ponieważ rozporządzenie dalej narzuca, aby w strefach pożarowych, w których jest wymagana instalacja sygnalizacyjno-alarmowa, przeciwpożarowe klapy odcinające powinny być uruchamiane przez tę instalację, niezależnie od zastosowanego wyzwalacza termicznego.

Najczęściej występujące przegrody, w których montowane są klapy, to ściany (fot. 1) i stropy murowane oraz lekkie ściany typu karton-gips. Zaleca się, by przejścia były opisane na obiekcie, a tabliczkę informacyjną należy umieścić bezpośrednio przy przejściu (fot. 2).

Mencel204-2

Rozwiązania indywidualne

Zdarzają się jednak rozwiązania, które nie są przewidziane przez producenta w instrukcjach montażowych. Wówczas należy takie rozwiązanie traktować jako indywidualne, a sposób montażu powinien zostać określony szczegółowo w projekcie. Dodatkowo projekt takiego rozwiązania wymaga uzgodnień z rzeczoznawcą ppoż.

Szczegółowo proces takiej sytuacji od strony realizacji opisuje ustawa o wyrobach budowlanych. Zgodnie z jej zapisami producentem rozwiązania jest nie tylko producent klapy, ale przede wszystkim wykonawca, który realizuje montaż oraz obróbkę ppoż. Na końcu robót wykonawca wydaje odpowiednie oświadczenie, które stanowi swego rodzaju deklarację zgodności.

Oświadczenie takie powinno zawierać:

* Nazwę i adres wydającego oświadczenie,

* Nazwę wyrobu budowlanego i miejsce jego wytworzenia,

* Identyfikację dokumentacji technicznej,

* Stwierdzenie zgodności wyrobu z dokumentacją techniczną oraz przepisami,

* Adres obiektu budowlanego (budowy), w którym wyrób został zastosowany,

* Miejsce i datę wydania oraz podpis wydającego oświadczenie.

Przykładem takiego indywidualnego rozwiązania jest montaż klap ppoż. w ścianach typu Promat.

Alternatywą dla stosowania klap ppoż. jest wykonanie specjalnej obudowy wokół przewodów prowadzonych przez strefę, której nie obsługują. Wykonanie takiej obudowy jest jednak dość problematyczne, wymaga od wykonawcy specjalnej wiedzy oraz uprawnień, dlatego takie rozwiązania są rzadziej stosowane.

Wymagania dla instalacji

Rozdział o warunkach pożarowych mówi nie tylko o najważniejszym elemencie, jakim są przejścia przez strefy ppoż. Bezpieczeństwo przeciwpożarowe dotyczy także innych wybranych szczegółów związanych z montażem instalacji wentylacyjno-klimatyzacyjnych, dlatego należy pamiętać, że:

* przewody wentylacyjne powinny być wykonane i prowadzone w taki sposób, aby w przypadku pożaru nie oddziaływały siłą większą niż 1 kN na elementy budowlane, a także aby przechodziły przez przegrody w sposób umożliwiający kompensacje wydłużeń przewodu,

* zamocowania przewodów do elementów budowlanych powinny być wykonane z materiałów niepalnych, zapewniających przejęcie siły powstającej w przypadku pożaru w czasie nie krótszym niż wymagany dla klasy odporności ogniowej przewodu lub klapy odcinającej,

* w przewodach wentylacyjnych nie należy prowadzić innych instalacji,

* filtry i tłumiki powinny być zabezpieczone przed przeniesieniem się do ich wnętrza palących się cząstek,

* maszynownie wentylacyjne i klimatyzacyjne w budynkach mieszkalnych średniowysokich (SW) i wyższych oraz w innych budynkach o wysokości powyżej dwóch kondygnacji nadziemnych powinny być wydzielone ścianami o klasie odporności ogniowej co najmniej E I 60 i zamykane drzwiami o klasie odporności ogniowej co najmniej E I 30; nie dotyczy to obudowy urządzeń instalowanych ponad dachem budynku.

Powyższe wymagania nie dotyczą instalacji wentylacji mechanicznej i klimatyzacji prowadzonych w budynkach jednorodzinnych i rekreacji indywidualnej.

Ponadto dopuszcza się instalowanie w przewodzie wentylacyjnym nagrzewnic elektrycznych oraz nagrzewnic na paliwo ciekłe lub gazowe, których temperatura powierzchni grzewczych nie przekracza 160°C, pod warunkiem zastosowania ogranicznika temperatury, automatycznie wyłączającego ogrzewanie po osiągnięciu temperatury powietrza 110°C oraz zabezpieczenia uniemożliwiającego pracę nagrzewnicy bez przepływu powietrza.

Dopuszcza się też zainstalowanie w przewodzie wentylacyjnym wentylatorów i urządzeń do uzdatniania powietrza pod warunkiem wykonania ich obudowy o klasie odporności ogniowej E I 60.

Zadaniem instalacji wentylacji jest nie tylko takie jej przygotowanie, aby nie powodowała rozprzestrzenienia się ognia podczas pożaru, ale też by zapewniła możliwość ewakuacji w sytuacji awaryjnej poprzez oddymianie stref. Instalacje oddymiania to temat na osobny artykuł.

Sławomir Mencel

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij