Obliczenia hydrauliczne, obciążeń termicznych oraz wydajności to tylko jeden z elementów, jakie należy wziąć pod uwagę podczas projektowania instalacji wentylacyjno-klimatyzacyjnych. Osobna, ale równie ważna z punktu widzenia realizacji systemu, jest kwestia możliwości wykonania zaprojektowanych rozwiązań na danym obiekcie budowlanym.

Wykonanie obliczeń określa wielkość układu. Dobór średnic i materiałów, z jakich będzie wykonany system, oraz wielkość urządzeń powinny uwzględnić możliwość ich posadowienia oraz przewidzieć sposób zamocowania na danym obiekcie. Częstym problemem jest brak takiej analizy na etapie projektu, co powoduje kłopoty z realizacją i generuje w ten sposób dodatkowe koszty.

Gabaryty

Najczęstszymi problemami w realizacji systemów wentylacyjno-klimatyzacyjnych są ich gabaryty, które często nie tylko przerastają wyobrażenia inwestora, ale też osób związanych od lat z budownictwem.

Dawniej rozwiązanie wentylacji opierała się w głównej mierze o kominy, które były zazwyczaj precyzyjnie osadzone w bryle budynku i nie stanowiły zaskoczenia w trakcie realizacji.

Obecnie zapewnienie komfortu oraz spełnienie wymagań wymaga zastosowania układów mechanicznych, które zależnie od potrzeb zajmują znaczną część przestrzeni budynku.

Architekci często zapominają o tym aspekcie, niejednokrotnie będąc pod presją inwestora, dla którego każdy m2 stanowi dodatkowe źródło dochodu, zwłaszcza przy obiektach komercyjnych, które są budowane na sprzedaż lub wynajem. Paradoksalnie instalacje wentylacji i klimatyzacji, najczęściej pomijane, wymagają zazwyczaj najwięcej miejsca do ich realizacji.

Miejsce dla centrali

Pierwszy problem, przed jakim staje projektant instalacji, to lokalizacja urządzeń, a przede wszystkim central wentylacyjno-klimatyzacyjnych, które zazwyczaj zajmują najwięcej przestrzeni. Wybór powinien być uzależniony od specyfiki budynku. Głównym argumentem, jaki przemawia za lokalizacją urządzeń na zewnątrz, jest brak ograniczenia miejsca wewnątrz budynku i konieczność wygenerowania dodatkowego pomieszczenia technicznego.

Z punktu widzenia energetycznego oraz eksploatacyjnego optymalne jednak wydaje się umieszczenie elementów wewnątrz budynku. Plusem są nie tylko niższe straty energii do otoczenia, mniejsze jest też zagrożenie uszkodzenia wymienników wodnych, zwłaszcza instalacji, w których czynnik grzewczy nie stanowi mieszanki glikolowej. Takie rozwiązanie wymaga jednak zapewnienia odpowiedniej przestrzeni nie tylko dla lokalizacji urządzeń, ale też realizacji czynności serwisowych (wymiana filtrów, czyszczenie wnętrza), które w skrajnym przypadku mogą wymagać wymiany poszczególnych elementów składowych, tj. nagrzewnicy, wentylatora, chłodnicy.

Niektórzy z producentów umożliwiają indywidualną konfigurację urządzeń z uwzględnieniem nie tylko wybranych sekcji i gabarytów, ale też układu króćców przyłączeniowych (fot. 1), co umożliwia lokalizację urządzenia nawet w niewielkiej przestrzeni.

Centrala wentylacyjna

Czerpnia i wyrzutnia

Kolejnym problemem, który wymaga analizy na etapie projektu, jest usytuowanie czerpni i wyrzutni. Wytyczne dotyczące lokalizacji czerpni i wyrzutni zostały dość precyzyjnie określone w Rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. I tak, w przypadku dachu:

Odległość wyrzutni dachowych, mierząc w rzucie poziomym, nie powinna być mniejsza niż 3 m od:

1) krawędzi dachu, poniżej której znajdują się okna,

2) najbliższej krawędzi okna w połaci dachu,

3) najbliższej krawędzi okna w ścianie ponad dachem.

Jeżeli odległość, o której mowa w ust. 12 pkt 2 i 3, wynosi od 3 m do 10 m, dolna krawędź wyrzutni powinna znajdować się co najmniej 1 m ponad najwyższą krawędzią okna.

Ponadto w przypadku usuwania przez wyrzutnię dachową powietrza zawierającego zanieczyszczenia szkodliwe dla zdrowia lub uciążliwe zapachy, z zastrzeżeniem ust. 5, odległości, o których mowa w ust. 12 i 13, należy zwiększyć o 100%.

Lokalizacja czerpni i wyrzutni na dachu wymaga jednak dobrego uszczelnienia dekarskiego i często stanowi problem zależnie od konstrukcji dachu (fot. główne), dlatego wszelkie przejścia dachowe powinny być starannie przemyślane. Takie rozwiązanie jest problematyczne, zwłaszcza gdy dachy wykonane są z płyt warstwowych z rdzeniem.

Dodatkowo w przypadku lokalizacji na dachu jednocześnie czerpni i wyrzutni należy zachować odległości określone we wspomnianych Warunkach technicznych: „Czerpnie i wyrzutnie powietrza na dachu budynku należy sytuować poza strefami zagrożenia wybuchem, zachowując między nimi odległość nie mniejszą niż 10 m przy wyrzucie poziomym i 6 m przy wyrzucie pionowym, przy czym wyrzutnia powinna być usytuowana co najmniej 1 m ponad czerpnie”.

Pewnym udogodnieniem jest kolejny paragraf 152 pkt. 11, który pozwala na ograniczenie tych odległości w przypadku zastosowania tzw. zblokowanych urządzeń wentylacyjnych, obejmujących czerpnię i wyrzutnię powietrza, zapewniających skuteczny rozdział strumienia powietrza świeżego od wywiewanego z urządzenia wentylacyjnego.

Nie dotyczy to jednak przypadku usuwania powietrza zawierającego zanieczyszczenia szkodliwe dla zdrowia, uciążliwe zapachy lub substancje palne. Ponadto takie rozwiązanie nie zostało szczegółowo opisane przez ustawodawcę i często stanowi pole do dyskusji na temat poprawności wykonania oraz funkcjonalności systemu.

Lokalizacja czerpni lub wyrzutni na elewacji (fot. 3)

Lokalizacja czerpni lub wyrzutni na elewacji

wydaje się być łatwiejsza dla wykonawcy, ma jednak więcej ograniczeń wynikających z konieczności zachowania odległości od siebie oraz od okien. Dopuszcza się sytuowanie wyrzutni powietrza w ścianie budynku, pod warunkiem że:

„1) powietrze wywiewane nie zawiera uciążliwych zapachów oraz zanieczyszczeń szkodliwych dla zdrowia,

2) przeciwległa ściana sąsiedniego budynku z oknami znajduje się w odległości co najmniej 10 m lub bez okien w odległości co najmniej 8 m,

3) okna znajdujące się w tej samej ścianie są oddalone w poziomie od wyrzutni co najmniej 3 m, a poniżej lub powyżej wyrzutni co najmniej 2 m,

4) czerpnia powietrza, usytuowana w tej samej ścianie budynku, znajduje się poniżej lub na tym samym poziomie co wyrzutnia, w odległości co najmniej 1,5 m.

Odległość 1,5 m wydaje się być dość mała, dlatego zaleca się ją zwiększyć, min. do 3 m”.

Alternatywą dla czerpni i wyrzutni dachowych oraz ściennych mogą być czerpnie i wyrzutnie terenowe-wieżowe, przy czym usytuowanie wyrzutni powietrza tego typu na poziomie terenu jest dopuszczalne tylko za zgodą i na warunkach określonych przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego.

Odległość czerpni i wyrzutni od poziomu powierzchni jest uzależniona od jej lokalizacji:

* w przypadku dachu ta min. odległość od powierzchni dachu wynosi 0,4 m,

* w przypadku lokalizacji czerpni na ścianie min. odległość wynosi 2 m (taką odległość również przyjmuje się dla czerpni terenowych).

Ponadto, analizując możliwości usytuowania czerpni i wyrzutni, należy brać pod uwagę odległości od miejsc parkingowych, dróg oraz pozostałych budynków.

Tabela - lokalizacja central wentylacyjnych

Sławomir Mencel

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij