Stacje gazowe dzielimy na kilka grup w zależności od pełnionych funkcji, stopni ciśnienia, miejsca w sieci i rodzaju obudowy.

Przesył gazu ze źródła do odbiorcy odbywa się siecią gazową. Sieć gazowa to zespół przewodów i armatury gazowej współpracujący ze sobą, służący do przesyłania paliwa gazowego, znajdujący się poza granicą nieruchomości. Stacje gazowe instalowane są w systemach przesyłu, jak i dystrybucji. Na system przesyłowy składają się gazociągi i stacje gazowe wysokich ciśnień. Natomiast system dystrybucyjny to gazociągi i stacje gazowe średnich i niskich ciśnień, które pełnią rolę lokalnych źródeł zasilania odbiorców. W poniższym artykule poruszę zagadnienia podziału, zadań i skupię się na omówieniu elementów budowy stacji gazowych.

Stacje gazowe dzielimy na kilka grup w zależności od pełnionych funkcji, stopni ciśnienia, miejsca w sieci i rodzaju obudowy. Podział ten zilustrowano na rysunku.

Podział stacji gazowych

Redukcja ciśnienia

Stacje redukcyjne, służące do redukcji ciśnienia gazu, to zespół urządzeń wraz z elementami zabezpieczającymi przed nadmiernym wzrostem lub spadkiem ciśnienia. Ze względu na maksymalne ciśnienie robocze, przy którym sieć gazowa może pracować bez zakłóceń przepływu gazu i pracy urządzeń, stacje redukcyjne dzielimy na:

* stacje średniego ciśnienia, tzw. stacje II stopnia, do 0,5 MPa włącznie,

* stacje średniego podwyższonego ciśnienia, od 0,5 do 1,6 MPa włącznie,

* stacje wysokiego ciśnienia, tzw. stacje I stopnia, powyżej 1,6 MPa.

W celu zapewnienia ciągłości dostaw gazu stacje redukcyjne wyposaża się zwykle w dwa ciągi redukcyjne – podstawowy i rezerwowy – oraz regulację automatyczną. Ciągi powinny pracować naprzemiennie – jednocześnie jeden jest ciągiem podstawowym, a drugi rezerwowym. Przepustowość każdego z ciągów powinna pokrywać 100% zapotrzebowania gazu.

W stacjach wielociągowych dopuszczalne jest, aby każdy z ciągów miał przepustowość mniejszą niż przepustowość stacji. W sieciach gazowych niskiego i średniego ciśnienia dopuszcza się instalowanie jednego ciągu redukcyjnego wyłącznie wtedy, gdy stacja współpracuje z innymi stacjami gazowymi, które mogą przejąć jej funkcje lub wtedy, gdy wyłączenie stacji wskutek awarii nie spowoduje strat u odbiorców.

Stacja redukcyjna gazu o określonych parametrach nazywana jest punktem redukcyjnym gazu. Punkt redukcyjny charakteryzuje ciśnienie zasilania przyłącza w zakresie 0,01 do 0,5 MPa i strumień objętości Qmax = 60 m³/h.

Pomiar w stacji

Stacja pomiarowa służy pomiarowi strumienia objętości, masy lub energii paliwa gazowego. Stacja pełniąca funkcję redukcyjną ciśnienia i wyposażona w urządzenia pomiarowe to stacja redukcyjno-pomiarowa. W stacji rozdzielczej odbywa się rozdział gazu na poszczególne kierunki bez zmiany ciśnienia i pomiaru parametrów gazu.

Dobór elementów stacji

Poszczególne elementy stacji gazowej dobiera się według wymaganych parametrów ciśnienia, temperatury i przepustowości, a także wymagań użytkownika, obecnie obowiązujących przepisów i zaleceń producenta. Ciśnienie nominalne urządzeń nie może być niższe niż ciśnienie nominalne gazociągu doprowadzającego gaz. Elementy stacji gazowej powinny być wytrzymałe na przenoszenie naprężeń mogących wystąpić w urządzeniach stacji i gazociągu wskutek wysokiego ciśnienia gazu, wibracji, zmiany temperatury, osiadania gruntu, mocowania elementów. Przepustowość stacji musi być taka sama jak przepustowość przewodu wlotowego gazu.

W skład stacji gazowej wchodzą następujące elementy:

* Przewody gazowe i armatura zaporowa;

* Filtry odpylające, które służą do oczyszczania gazu z zanieczyszczeń mechanicznych, głównie z pyłu z gazociągów. Filtr powinien być wyposażony w zestaw manometrów mierzących ciśnienie różnicowe na wejściu i wyjściu z filtra oraz króciec do spuszczania gazu zawartego w korpusie. Wielkość urządzenia powinna być dopasowana do prawdopodobnego maksymalnego strumienia objętości gazu i występujących zanieczyszczeń. Filtry należy instalować w każdej stacji bez względu na jej rodzaj i wielkość, na wejściu do stacji, przed ciągami redukcyjnymi lub na początku każdego ciągu. Opcjonalnie mogą być wyposażone w odwadniacz do gromadzenia kondensatu wytrącającego się z paliwa gazowego;

* Podgrzewacze gazu mogą być instalowane w stacji osobno lub mogą stanowić wyposażenie nowoczesnych filtrów gazu. Podgrzewacze stosuje się, aby zniwelować niebezpieczeństwo kondensacji lub oblodzeń wewnątrz elementów stacji wskutek obniżania się temperatury gazu podczas redukcji ciśnienia. Zaleca się, aby temperatura gazu po redukcji nie spadła poniżej 5-8°C.

* Urządzenia zabezpieczające przed nadmiernym wzrostem ciśnienia, czyli:

– szybko zamykający zawór bezpieczeństwa służący do szybkiego odcięcia przepływu gazu w przypadku wykrycia ciśnienia o niedopuszczalnej wartości. Instalowany jest przed reduktorem lub stanowi jego integralną część. Czas reakcji zaworu nie powinien przekraczać 2 sekund, a po zamknięciu nie powinien otworzyć się samoczynnie. Ponowne uruchomienie jest możliwe po usunięciu awarii i ingerencji wykwalifikowanego personelu.

– odcinający zawór bezpieczeństwa, reagujący wolniej niż zawór szybkozamykający, działa w przypadku wykrycia ciśnienia o niedopuszczalnej wartości.

– upustowe zawory bezpieczeństwa (zawory wydmuchowe), upuszczające gaz z przestrzeni chronionej w przypadku wykrycia ciśnienia o niedopuszczalnej wartości. Zawór wydmuchowy instaluje się na rurociągu za reduktorem, czas jego zadziałania nie powinien przekraczać 2 sekund.

– reduktor monitorujący (monitor) to drugi reduktor instalowany szeregowo z reduktorem roboczym, służący jako urządzenie zabezpieczające. Jego zadaniem jest ograniczenie wypuszczania gazu do atmosfery lub odcięcie odbiorców od dostaw gazu. Monitor instalowany jest przed reduktorem głównym i przejmuje jego funkcje, gdy ten nie jest w stanie utrzymać zadanego ciśnienia wylotowego.

W §§ 30-33 Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe, określono wymagania dotyczące zabezpieczeń stacji gazowych.

* Aparatura kontrolno-pomiarowa i telemetryczna do pomiaru ciśnienia, temperatury i objętości przepływającego gazu, na którą składają się głównie manometry i termometry. Opcjonalnie montuje się urządzenia telemetryczne przekazujące informacje o wartościach ciśnienia i temperatury ze stacji redukcyjnej, a także sygnalizujące stany alarmowe.

* Reduktory ciśnienia, których zadaniem jest przetworzenie wysokiego i zmiennego ciśnienia wlotowego na niższe i stałe ciśnienie wylotowe. Szczegółowe informacje dotyczące budowy, zasady działania, obsługi i doboru odpowiedniego typu i wielkości można znaleźć w materiałach producentów.

* Urządzenia do nawaniania gazu instalowane na terenie stacji I stopnia w wydzielonym pomieszczeniu w budynku stacji gazowej lub jako obiekt wolnostojący. Pomieszczenia do nawaniania powinny być wentylowane grawitacyjnie i ogrzewane tak, żeby temperatura nie spadła poniżej 5°C. Gazy palne pochodzenia naturalnego są bezzapachowe, konieczne jest więc ich nawanianie. Środek nawaniający – tetrahydrotiofen – należy wprowadzać do gazociągu za urządzeniami pomiarowymi w iloœci zapewniającej odpowiedni stopień nawonienia, gwarantujący wyczuwalność paliwa. Standardowa dawka THT wynosi ok. 15-20 mg/m³ gazu.

* Instalacje pomocnicze stacji gazowych, czyli np. przewody tłumienia drgań, wywietrzania, rury wydmuchowe, przewody impulsowe sterujące m.in. pracą reduktorów, zaworów i innych elementów wyposażenia stacji oraz przewód awaryjny na terenie stacji wysokiego ciśnienia.

Pod paragrafem

Stacje gazowe powinny spełniać wymagania określone w normach PN-EN i ZN-PGNiG oraz w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe, mówiące szczegółowo m.in. o:

* stosowaniu wentylacji naturalnej/mechanicznej oraz awaryjnej,

* rozmieszczeniu drzwi i okien otwieranych w pomieszczeniach urządzeń technicznych,

* ogradzaniu, zabezpieczaniu przed dostępem osób niepowołanych i oznakowaniu ostrzegającym o wybuchu,

* wykonaniu obudowy i izolacji stacji z materiałów niepalnych,

* lokalizowaniu stacji gazowych w miejscach nienarażonych na drgania i niezagrażających ludziom z dala od zabudowań mieszkalnych i środków transportu.

Anna Szczęsna

Bibliografia:

  1. Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wraz z późniejszymi zmianami.
  2. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe, Dz. U. nr 97/2001, poz. 1055.
  3. K. Bąkowski, „Sieci i instalacje gazowe – poradnik projektowania, budowy i eksploatacji, wydanie trzecie zmienione”, Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 2007.

Przydatne normy:

  1. Norma PN-EN 12186:2004: Systemy dostawy gazu. Stacje redukcji ciśnienia gazu w przesyle i dystrybucji. Wymagania funkcjonalne.
  2. PN-EN 12279:2004: Systemy dostawy gazu. Instalacje redukcji gazu na przyłączach. Wymagania funkcjonalne.
  3. PN-EN 1776:2002 Systemy dostawy gazu. Stacje pomiarowe gazu ziemnego. Wymagania funkcjonalne.
  4. PN-EN 14382 (U) Urządzenia zabezpieczające stosowane w gazowych stacjach redukcyjnych i instalacjach. Zabezpieczające urządzenia odcinające dla ciśnień wlotowych do 100 barów.
  5. ZN-G-4120:2004 Systemy dostawy gazu. Stacje gazowe. Wymagania ogólne.
  6. ZN-G-4121:2004 Systemy dostawy gazu. Stacje gazowe na przyłączach. Wymagania.

Rys. Podział stacji gazowych. Źródło: K. Bąkowski, „Sieci i instalacje gazowe”, wydanie trzecie zmienione, 2007.

Fot. Zdjęcie stacji gazowej (archiwum autorki).

Prenumerata Magazynu Instalatora

3 myśli na temat “Stacje gazowe – rodzaje, zadania, budowa

  • 21 marca 2017 o 10:41
    Permalink

    Witam serdecznie,

    Czy mogę prosić o informację, gdzie uzyskam wymogi związane z obudowami stacji gazowych. Czy obudowy takowe posiadają specjalne wymagania w zakresie wykonania? Czy są jakieś normy, dzienniki ustaw które to harmonizują? Będę ogromnie wdzięczny za informację.

    Pozdrawiam,
    Lach Piotr.

    Odpowiedz
  • 30 marca 2017 o 18:35
    Permalink

    Panie Piotrze,

    Zgodnie z korespondencją wymienioną poza „Magazynem Instalatora” ponownie zachęcam do zapoznania się z dokumentami zakładowymi dostępnymi w zbiorach PGNiG oraz GAZ-SYSTEM. Normy Zakładowe oraz Standardy Techniczne, dostępne na stronach internetowych (linki poniżej), są zbiorami zaleceń i wytycznych zgodnych z obecną wiedzą techniczną, bieżąco aktualizowanych oraz prezentują wysoki poziom szczegółowości.
    http://gk.pgnig.pl/pgnig/normalizacja/dokumenty-normalizacyjne
    http://www.gaz-system.pl/fileadmin/pliki/pl/Wykaz_norm_zakladowych_06_2005.pdf
    Ponad to zachęcam do kontaktu bezpośrednio z producentami obudów.

    Odpowiedz
  • 3 grudnia 2018 o 18:46
    Permalink

    co ważne, wszystkie stacje redukcyjno-pomiarowe muszą być regularnie obsługiwane i serwisowane, w celu zapewnienia bezpieczeństwa i ciągłości pracy.
    Tylko regularnie serwisowana stacja może być traktowana jako bezpieczna.

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij