Mamy dostępne paliwa stałe o wysokiej jakości, mamy także mocną branżę producentów kotłów na paliwa stałe posiadającą możliwości dostarczenia na rynek urządzeń grzewczych spełniających wymagania najwyższych klas wg normy PN EN 303-5:2012. W tej sytuacji wprowadzenie ustawy „antysmogowej” winno być szansą dla rozwoju ww. branż.

„Ustawa antysmogowa” nie jest nowym aktem legislacyjnym z dziedziny ochrony powietrza w naszym kraju. „Ustawą antysmogową” nazwano nowelizację ustawy Prawo ochrony środowiska w odniesieniu do art. 96, która daje możliwość podejmowania decyzji przez jednostkę samorządu terytorialnego – sejmik województwa ograniczający lub wręcz zakazujący eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw.

Nowelizacja artykułów

Brzmienie tej nowelizacji jest następujące [1]:

„Art. 96.

  1. Sejmik województwa może, w drodze uchwały, w celu zapobieżenia negatywnemu oddziaływaniu na zdrowie ludzi lub na środowisko, wprowadzić ograniczenia lub zakazy w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw.
  2. Projekt uchwały, o której mowa w ust. 1, opracowuje zarząd województwa. Zarząd województwa przedstawia projekt uchwały do zaopiniowania właściwym miejscowo wójtom, burmistrzom lub prezydentom miast i starostom.
  3. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta i starosta są obowiązani do wydania opinii w terminie miesiąca od dnia otrzymania projektu uchwały, o którym mowa w ust. 2.
  4. Niewydanie opinii w terminie, o którym mowa w ust. 3, oznacza akceptację projektu uchwały.
  5. W postępowaniu, którego przedmiotem jest opracowanie uchwały, o której mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III rozdziału 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r. poz. 1235, z późn. zm. 2).
  6. Uchwała, o której mowa w ust. 1, określa:

1) granice obszaru, na którym wprowadza się ograniczenia lub zakazy, o których mowa w ust. 1;

2) rodzaje podmiotów lub instalacji, dla których wprowadza się ograniczenia lub zakazy, o których mowa w ust. 1;

3) rodzaje lub jakość paliw dopuszczonych do stosowania lub których stosowanie jest zakazane na obszarze, o którym mowa w pkt 1, lub parametry techniczne, lub rozwiązania techniczne, lub parametry emisji instalacji, w których następuje spalanie paliw dopuszczonych do stosowania na tym obszarze.

  1. Uchwała, o której mowa w ust. 1, może także określać:

1) sposób lub cel wykorzystania paliw, który jest objęty ograniczeniami określonymi w uchwale;

2) okres obowiązywania ograniczeń lub zakazów w ciągu roku;

3) obowiązki podmiotów objętych uchwałą w zakresie niezbędnym do kontroli realizacji uchwały”.

Oczekiwana od lat

Znowelizowana ustawa Prawo ochrony środowiska w zakresie art. 96 to akt prawny, na który jednostki samorządu terytorialnego oczekiwały od lat, by móc w pełni realizować swoje zadania związane z poprawą jakości powietrza i spełnić wymagania Dyrektywy CAFE w zakresie dopuszczalnych stężeń stałych cząstek PM10 i PM 2.5 oraz benzo(a)pirenu w powietrzu.

Zgodnie z polskim prawem na samorządzie wojewódzkim spoczywa obowiązek przygotowania i wdrażania programów ochrony powietrza. Niestety dotychczasowe przepisy prawa krajowego nie dawały samorządowi skutecznych narzędzi dla poprawy jakości powietrza, skutkiem tego postępy w realizacji programów ochrony powietrza były dalece niewystarczające pomimo ponoszenia wysokich nakładów finansowych na podejmowane działania.

Należy jednak podkreślić, że jest to dopiero początek drogi w zakresie uregulowań prawnych, niezbędnych dla efektywnego wykorzystania zapisów art. 96 POŚ przez samorządy. Pakiet zmian ustawowych związanych z poprawą jakości powietrza został wypracowany w latach 2012-2013 w ramach prac Grupy Roboczej ds. Ochrony Powietrza i Energetyki w ramach Sieci ENEA „Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju” przy Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska i znalazł się on w Krajowym Programie Poprawy Jakości Powietrza, ogłoszonym przez Ministra Środowiska we wrześniu ubiegłego roku[2]. W pracach grupy uczestniczyli przedstawiciele Ministerstwa Środowiska, urzędów marszałkowskich, regionalnych dyrekcji ochrony środowiska oraz zaproszeni eksperci.

Zagrożenie czy pomoc?

Czy „ustawa antysmogowa” stanowi zagrożenie dla wykorzystania paliw stałych do ogrzewania indywidualnych gospodarstw domowych? Wprowadzenie w życie znowelizowanej ustawy POŚ i wykorzystywanie możliwości, jakie dają zapisy art. 96 Prawa Ochrony Środowiska przez samorządy wojewódzkie, pozwolą efektywnie działać na rzecz poprawy jakości powietrza i ochrony naszego zdrowia, nie wykluczając stosowania paliw stałych do ogrzewania indywidualnych gospodarstw domowych.

Niestety zaniepokojenie branży produkującej instalacje grzewcze na paliwa stałe oraz producentów węgla i stałych biopaliw nowelizacją art. 96 POŚ jest spowodowane brakiem ujednoliconych w skali kraju narzędzi dla właściwego stosowania jego zapisów na poziomie poszczególnych województw. Największe obawy dotyczą paliw węglowych, dlatego na nich skoncentrowano uwagę. Brak odpowiednich narzędzi do zastosowania art. 96 ustawy POŚ może powodować rezygnację z paliw stałych na korzyść gazu (zakaz stosowania węgla, drewna, lobbing gazowy).

Narzędzia

Do tych narzędzi należą:

* Standardy emisji dla instalacji spalania o mocy cieplnej poniżej 1 MW (niska emisja to nie tylko indywidualne gospodarstwa domowe, ale także usługi, handel, MŚP itd.) z okresowym, stopniowym zaostrzeniem ich kryteriów w odniesieniu do CO, OGC pyłu całkowitego i NOx. Odpowiednie rozporządzenia Komisji UE w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE (Dyrektywa ErP) w odniesieniu do wymogów dotyczących ekoprojektu dla miejscowych ogrzewaczy pomieszczeń oraz kotłów na paliwo stałe wejdą w życie dopiero odpowiednio w 2022 i 2020 roku (Rozp. KE 2015/1185 oraz Rozp. KE 2015/1189), [3].

Wspomniane powyżej stopniowe zaostrzanie wymogów dla osiągnięcia poziomu, określone w rozporządzeniach KE dotyczących ekoprojektu, stanowiłoby swoistą mapę drogową dla branży producenckiej w zakresie intensywności wprowadzania innowacyjności w konstrukcjach urządzeń grzewczych – kotłów, ogrzewaczy pomieszczeń oraz systemów oczyszczania spalin (odpylania). Jednoczesnie stanowiłoby podstawę dla strategicznych, długoterminowych działań w zakresie poprawy jakości powietrza i zaopatrzenia w energię na poziomie samorządu gminnego, wzorem innych krajów, jak np. Czechy.

* Standardy jakości paliw stałych, kwalifikowane paliwa węglowe dla sektora komunalno-bytowego, zwłaszcza indywidualnych gospodarstw domowych (z całkowitą eliminacją z tego rynku mułów i flotokoncentratów, standardowych miałów węglowych). Projekt Rozporządzenia Ministra Gospodarki (z dnia 14.07.2015 r. wersja 2.9) w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych, pomimo zakończonych konsultacji nie został wprowadzony w życie.

Niestety nie gwarantuje on zdecydowanej poprawy jakości paliw węglowych dostępnych na rynku, co nie przełożyłoby się na bezpieczeństwo prawidłowej eksploatacji nowoczesnych kotłów węglowych i jednoznacznie nie wpłynęłoby ograniczenie niskiej emisji powodowanej przez sektor komunalno-bytowy. Należy podkreślić, że kotły spełniające wymagania BAT czystego spalania, zarówno ręcznie, jak i automatycznie zasilane paliwem, posiadają rozwiązania konstrukcyjne niepozwalające na spalanie złego jakościowo węgla, a przede wszystkim palnych odpadów komunalnych, których spalanie jest jedną z głównych przyczyn zanieczyszczenia powietrza w rejonach zabudowanych.

* System kontroli stanu instalacji spalania oraz stosowanych paliw; przez użytkownika instalacji spalania, z wykorzystaniem służb kominiarskich, na wzór Austrii i Niemiec. Warunkiem uzyskiwania „czystej energii z paliw stałych“ w instalacjach małej mocy jest odpowiednie współdziałanie trzech jej elementów: paliwa, urządzenia wytwarzającego ciepło – kotła, pieca oraz instalacji odprowadzania spalin.

Prawidłowo działająca służba kominiarska, wyposażona w odpowiednie narzędzia techniczne i legislacyjne, jest kompetentną jednostką kontrolną dla nadzoru nad prawidłową i bezpieczną dla zdrowia i środowiska eksploatacją instalacji spalania w indywidualnym ogrzewnictwie sektora komunalno-bytowego. W aktualnej sytuacji samorządy włączają do kontroli straż miejską, policję, służby, które nie posiadają wiedzy, kompetencji w zakresie oceny eksploatacji instalacji spalania małej mocy.

* System nadzoru i kontroli rynku paliw stałych, który powinien być oparty o system stosowany dla paliw ciekłych, określony w ustawie o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, [4]. Brak standaryzacji jakości paliw stałych dla sektora komunalno-bytowego oraz systemu kontroli rynku tych paliw stanowi także zagrożenie dla dotrzymywania jakości kotłów na paliwa stałe, deklarowanej w odpowiednich certyfikatach na zgodność z normą PN EN 303-5:2012, jak i docelowo na zgodność z wymaganiami Dyrektywy ErP, w warunkach terenowej eksploatacji w indywidualnych gospodarstwach domowych.

* System dobrowolnych zobowiązań na rzecz poprawy jakości powietrza w sektorze komunalno-bytowym w zakresie ogólno-krajowego „eko-znakowania” urządzeń grzewczych, zwłaszcza kotłów, na wzór krajów UE. Parametry jakościowe, energetyczno-emisyjne kotłów na paliwa stałe w ramach systemu dobrowolnych zobowiązań mogłyby być ostrzejsze, zwłaszcza w zwłaszcza w odnisieniu do poziomów emisji pyłu, OGC, CO, warunkując tym samym ich instalowanie w ramach programów PONE na obszarach o wysokim stopniu zagrożenia niską emisją pochodzącą z sektora komunalno-bytowego (jak np. Kraków, Nowy Sącz, Zabrze, Rybnik itd.)

Jak wiadomo, poprawa efektywności wykorzystania paliw kopalnych (węgla) oraz poprawa jakości powietrza, w tym radykalne zmniejszenie emisji zanieczyszczeń ze spalania paliw stałych w sektorze komunalno-bytowym, wymaga wielokierunkowych działań. Wprowadzenie odpowiednich aktów prawnych porządkujących zapewnienia czystszego ciepła z paliw stałych w sektorze komunalno-bytowym jest podstawowym działaniem pozatechnicznym na rzecz ograniczania niskiej emisji z sektora komunalno-bytowego.

W następnej części będę kontynuowała podjętą tematykę.

dr inż. Krystyna Kubica

Literatura:

  1. Ustawa z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska, Dz. U. z 2015 r. poz. 1593; http://dziennikustaw.gov.pl/du/2015/1593
  2. Krajowy Program Ochrony Powietrza, MŚ Warszawa 2015.
  3. http://www.mg.gov.pl/Bezpieczenstwo+gospodarcze/Energetyka/Efektywnosc+energetyczna/Ekoprojekt
  4. Dz. U. z 2006 nr 169 poz. 1200.

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij