W ostatnim czasie mieliśmy do czynienia z szeregiem dość istotnych zmian w prawie budowlanym (to chyba jest najwięcej razy zmieniany polski akt prawny, mało kto pamięta ile razy), przy czym w szczególności odnoszą się one do regulacji w zakresie formalnym.

W samym 2015 r. wprowadzono łącznie aż 7 zmian w ustawie, a prace nad jakimś kompleksowym rozwiązaniem trwają już od tylu lat. Aktualny tekst jednolity ustawy Prawo budowlane jest dostępny na stronie internetowej www.gunb.gov.pl.

Pozwolenie na budowę

W konsekwencji zmian prawa budowlanego wprowadzonych w 2015 r. zmianom uległy zasady udzielania pozwoleń na budowę (regulacja z dnia 15 września 2015 Dziennik Ustaw 2015 poz. 1265). Zgodnie z treścią art. 29. 1. pozwolenia na budowę nie wymaga m.in. budowa:

* przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m3 na dobę;

* zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe o pojemności do 10 m3;

* przydomowych basenów i oczek wodnych o powierzchni do 50 m2;

* sieci:

– elektroenergetycznych obejmujących napięcie znamionowe nie wyższe niż 1 kV,

– wodociągowych,

– kanalizacyjnych,

– cieplnych,

– telekomunikacyjnych.

Budowa przyłączy już zgodnie z wcześniejszymi regulacjami nie wymagała uzyskania pozwolenia.

Powyższe obiekty podlegają zgłoszeniu, przy czym inwestor może wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. W zgłoszeniu należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia. Zgłoszenia należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Właściwy organ, w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, może – w drodze decyzji – wnieść sprzeciw.

Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli organ nie wniósł sprzeciwu w tym terminie. W przypadku nierozpoczęcia wykonywania robót budowlanych przed upływem 3 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia – rozpoczęcie tych robót może nastąpić po dokonaniu ponownego zgłoszenia. W razie konieczności uzupełnienia zgłoszenia właściwy organ nakłada na zgłaszającego – w drodze postanowienia – obowiązek uzupełnienia w określonym terminie brakujących dokumentów, a w przypadku ich nieuzupełnienia – wnosi sprzeciw w drodze decyzji.

Istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Istotne odstąpienie od projektu budowlanego – złożonego wraz ze zgłoszeniem budowy m.in. sieci elektroenergetycznych obejmujących napięcie znamionowe nie wyższe niż 1 kV, wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych i telekomunikacyjnych – wobec którego właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, dotyczącej całego zamierzenia budowlanego.

Można różnie oceniać ograniczenie powyższych obiektów do „zgłoszenia”, jednak nie musi ono rodzić poważniejszych konsekwencji. Równocześnie jednak stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w piśmie skierowanym do wojewodów (z dnia 12 października 2015 r.), w którym zwraca się uwagę na to, iż „organ rozpatrujący wniosek o pozwolenie na budowę lub zgłoszenie budowy nadal nie ma prawa ingerować w zawartość projektu architektoniczno-budowlanego będącego częścią projektu budowlanego powoduje, iż zarówno w przypadku „pozwolenia”, jak też „zgłoszenia” – możliwości interwencji ze strony organu rozpatrującego są bardzo ograniczone i ostatecznie sama forma zgłoszenia lub pozwolenia nie jest aż tak ważna.

Procedura powykonawcza

Elementem przywracającym pewną normalność jest natomiast zapis, że do zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego lub wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie inwestor jest obowiązany dołączyć m.in.:

* oświadczenie kierownika budowy o zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym lub warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami,

* dokumentację geodezyjną, zawierającą wyniki geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, oraz informację o zgodności usytuowania obiektu budowlanego z projektem zagospodarowania działki lub terenu albo o odstępstwach od tego projektu, sporządzoną przez osobę wykonującą samodzielne funkcje w dziedzinie geodezji i kartografii oraz posiadającą odpowiednie uprawnienia zawodowe.

Niejednoznaczne zapisy (na szczęście uchylonego) rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 12 lutego 2013 r. w sprawie bazy danych geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu, bazy danych obiektów topograficznych oraz mapy zasadniczej (Dziennik Ustaw 2013, poz. 383) powodowały, że geodeci często uchylali się od takich stwierdzeń. W ogóle samo rozporządzenie było dość kuriozalne – akt prawny o objętości wykraczającej poza ramy bardzo grubej książki (383 strony Dz. U.) wchodzący w wiele drobiazgów z konieczności musiał zawierać szereg niedoróbek.

Projekt instalacji

Znacznie bardziej niepokojąca jest sytuacja odnosząca się do „instalacji”. W oficjalnym stanowisku Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego „w sprawie zamieszczania instalacji wewnętrznych, o których mowa w art. 29 ust. 1 punkt 27 ustawy – Prawo budowlane w projekcie budowlanym budynku” (zamieszczone w październiku 2015 r. na stronie internetowej Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego). Zgodnie z nim budowa instalacji elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych i telekomunikacyjnych wewnątrz budynku nie wymaga ani uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, ani dokonania zgłoszenia.

Wprawdzie w tekście znalazły się również takie sformułowania, jak: „Natomiast pomimo braku obowiązku sporządzania projektu budowlanego dla ww. instalacji, zgodnie z wolą inwestora, poszczególne instalacje nadal mogą być zamieszczane w projekcie budowlanym” czy też: „Instalacje będą również zamieszczane w projekcie budowlanym w sytuacji, gdy w ocenie projektanta przeznaczenie, sposób użytkowania oraz rodzaj i specyfika obiektu budowlanego, konkretne przepisy lub inne okoliczności, np. wymóg zasilania w energię elektryczną z sieci, będą skutkowały koniecznością opracowania projektu lub schematu instalacji”, jednak można mieć bardzo poważne wątpliwości, czy coś takiego w ogóle się pojawi.

Przede wszystkim od szeregu lat mamy do czynienia z oszczędnościami za wszelką cenę, poszukiwaniem jednostkowych oszczędności nawet na poziomie kilku groszy, więc raczej trudno spodziewać się dobrowolnego poszerzania minimalnego zakresu robót.

Jakie mogą być praktyczne konsekwencje rezygnacji z projektów instalacji wewnętrznych? Ze względu na specyficzne wymagania branża gazownicza pozostaje tu w miarę bezpieczna, natomiast bardzo wiele wątpliwości można mieć w stosunku do ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji.

Jedynie w przypadku budynków jednorodzinnych i przy najprostszych schematach rozwiązań da się rozwiązać istniejące problemy. Samo odwołanie się do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dziennik Ustaw nr 75, poz. 690 z późniejszymi zmianami) nic tu nie wnosi.

Ostatecznie nie jest możliwe, aby w akcie prawnym uwzględnić konsekwencje specyficznych wymagań poszczególnych (do tego jeszcze zmieniających się w czasie) rozwiązań technicznych (no, chyba że cofniemy się do czasów sprzed epoki Rietschla, a więc gdzieś do połowy XIX w., gdy istniało jedynie rzemiosło). Przecież już choćby sama regulacja ogrzewania w budynku wymaga wykonania odpowiedniej dokumentacji. Oczywiście znowu wszystko da się zrobić ex post, ale jakim kosztem? Jakim cudem da się bez odpowiedniej dokumentacji prawidłowo wprowadzać nowsze rozwiązania technologiczne w zakresie instalacji wody zimnej i ciepłej, kanalizacji ścieków sanitarnych oraz wód opadowych?

Z kolei konsekwencje rezygnacji z projektów instalacji kanalizacyjnych mogą być różnorodne, przede wszystkim pojawiają się zagrożenia: rozwoju zjawiska cofki, w tym rezygnacji ze stosowania zamknięć przeciwcofkowych (względnie korzystania z ich niewłaściwej wersji czy też nieodpowiedniego montażu [1]) oraz ograniczenia możliwości przewietrzania kanałów, w efekcie wzrost odorów w sieciach. Chyba nie jest szczególną tajemnicą, że na obszarach nowo kanalizowanych, gdzie często wykonuje się instalacje bez projektów, problemy odorów bywają szczególnie uciążliwe i trudne do rozwiązania.

W przypadku instalacji wodociągowych trzeba przede wszystkim zwrócić uwagę na zagrożenia sanitarne. Pomijając ewentualne problemy techniczne, konieczne wydaje się wzmocnienie ochrony antyskażeniowej w stosunku do dotychczasowych wymagań standardowych [2] w obiektach przemysłowych oraz na obszarach wiejskich.

Niezależnie jednak od wszystkich uwag technicznych stwierdzenie zawarte w stanowisku Głównego Inspektora Nadzoru z dnia 12.10.2015 r.: „Należy jednocześnie wyjaśnić, że zarówno obecnie, jak i przed wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, istniała możliwość uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę budynku bez instalacji, jeżeli dla projektu obiektu nie przewidywano budowy instalacji, a obiekt spełniał wymagania wskazane w art. 5 ustawy – Prawo budowlane (chodzi tu jednak jednoznacznie o sytuację, w której danej instalacji w ogóle nie przewidywano, a więc mówienie o jej projekcie staje się po prostu bezcelowe).

Ponadto to inwestor określa zakres planowanych robót budowlanych we wniosku o pozwolenie na budowę. Zatem inwestor także przed ww. nowelizacją [3] mógł dołączyć do wniosku o pozwolenie na budowę projekt budowlany, w którym nie były przewidziane ww. instalacje. Uzyskanie pozwolenia na budowę jest prawem, a nie obowiązkiem inwestora, zatem gdy chce on wystąpić z wnioskiem o pozwolenie na budowę budynku bez instalacji, organ nie może mu tego prawa ograniczać, jeśli projekt jest kompletny, a projektant i sprawdzający oświadczyli, że projekt sporządzono zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej” wydaje się być raczej dość dziwne.

prof. dr hab. inż. Ziemowit Suligowski

Literatura:

[1] Por. PN-EN 12056-4:Systemy kanalizacji grawitacyjnej wewnątrz budynków – Część 4: Pompownie ścieków – Projektowanie układu i obliczenia”, PN-EN 13564:Urządzenia przeciwzalewowe w budynkach”.

[2] Por. PN-EN 1717 „Ochrona przed wtórnym zanieczyszczeniem wody w instalacjach wodociągowych i ogólne wymagania dla urządzeń zapobiegających zanieczyszczeniom przez przepływ zwrotny”.

[3] Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw – Dziennik Ustaw 2015, poz. 443.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij