Systemy instalacji wodociągowo-kanalizacyjnych powinny spełniać podstawowe warunki w zakresie projektowania, wykonania i gwarancji poprawnego działania.

Instalacje wodociągowe mogą być rozwiązywane i wykonane z różnych materiałów i w zależności od aranżacji, rozmieszczenia przyborów sanitarnych, rodzaju konstrukcji obiektu i jego funkcji.

Rozprowadzenie wody do poszczególnych punktów czerpalnych za pomocą rur i kształtek może być wykonane na wiele sposobów. Każde z tych rozwiązań ma wady i zalety, które powinny być uwzględniane na etapie wyboru w czasie projektowania i wykonania instalacji wodociągowych.

Rozprowadzenie trójnikowe

Rozwiązanie tego typu polega na wykonaniu doprowadzenia wody do punktów czerpanych jednym lub kilkoma przewodami poziomymi i zabudowie na tym przewodzie trójników z podejściami do poszczególnych przyborów. Cechy systemu:

* prosty i tani sposób rozprowadzenia instalacji,

* czasochłonny w wykonaniu;

* rury mogą być układane w posadzce lub bruzdach ściennych – podtynkowo i natynkowo;

* wymagane jest duże ciśnienie dyspozycyjne;

* pobór wody w kolejnym z przyborów powoduje spadek ciśnienia na pierwszych przyborach po drodze przepływu.

Rozprowadzenie rozdzielaczowe

Rozwiązanie polega na wykonaniu doprowadzenia wody do punktów czerpanych oddzielnymi przewodami do poszczególnych przyborów (rys. 1). Wymaga zabudowy rozdzielcza z podejściami do poszczególnych przyborów.

System ten:

* jest kosztowny, wymaga użycia rozdzielaczy zabudowywanych zazwyczaj w szafce podtynkowej lub natynkowej;

* łatwy i szybki w wykonaniu;

* zapewnia stabilne ciśnienie na wylocie z punktu czerpalnego;

* umożliwia odcięcie każdego przyboru, zapewniając niezakłóconą pracę pozostałych.

Rozprowadzenie rozdzielaczowe

Rozprowadzenie pierścieniowe

Rozwiązanie polega na wykonaniu doprowadzenia wody do punktów czerpanych oddzielnymi przewodami do poszczególnych przyborów (rys. 2). Wymaga zabudowy rozdzielcza z podejściami do poszczególnych przyborów.

Wady i zalety systemu:

* kosztowny, rzadko stosowany;

* system zasilany jest z rozdzielacza dwuportowego;

* armatura czerpalna podłączana jest podejściem równoprzelotowym;

* zalecany w przypadku bardzo bogatego wyposażenia sanitarnego i równoczesnego braku miejsca na typowe rozprowadzanie rozdzielaczowe (np. płyta ogrzewania podłogowego);

* zasilanie każdego z punktów z dwóch stron wyrównuje rozkład ciśnienia, nawet w przypadku równoczesnego korzystania z kilku punktów czerpalnych.

Rozprowadzenie pierścieniowe

Rozprowadzenie rozdzielaczowo-trójnikowe

Rozwiązanie polega na wykonaniu doprowadzenia wody do punktów czerpanych oddzielnymi przewodami do poszczególnych przyborów (rys. 3). Wymaga zabudowy rozdzielcza z podejściami do poszczególnych przyborów.

Cechy systemu:

* mutacja rozprowadzenia rozdzielaczowego i trójnikowego;

* stosowana przy przyborach, których równoczesne stosowanie jest mało prawdopodobne, np. miska ustępowa i bidet;

* część przyborów podłączona jest z jednego podłączenia przez trójnik.

Materiały w instalacjach wodociągowych

Materiały stosowane w instalacjach wodociągowych powinny posiadać znak B lub CE, świadectwo zgodności z PN lub EN, a w przypadku braku normy wyrób musi uzyskać Aprobatę Techniczną (PL lub EU), która określa jego możliwości zastosowania w budownictwie. Normy są zatwierdzane i wydawane przez Komitety Normalizacyjne (europejskie lub krajowe). Aprobaty są wydawane na podstawie procesu certyfikacyjnego. Do badań minister właściwy dla budownictwa wyznaczył ITB w Warszawie.

Wybrane materiały wykorzystywane do projektowania i wykonywania instalacji wody zimnej i ciepłej muszą posiadać świadectwo PZH, które jest badaniem wpływu danego materiału na zdrowie człowieka – nie mogą negatywnie oddziaływać na zdrowie! Wodne instalacje przeciwpożarowe powinny być przebadane przez Instytut Pożarnictwa w Józefowie.

Wybierając materiał, z którego ma być zbudowana instalacja wodociągowa, należy zwrócić uwagę na:

* walory eksploatacyjne rur – oddziaływanie na wodę do picia,

* wytrzymałość konstrukcyjną PN (SDR),

* podatność na obciążenia i uszkodzenia,

* łatwość montażu, pracochłonność wykonania połączeń, ciężar rur,

* cenę materiału i złączek, zakres oferty techniczno-asortymentowej,

* łatwość wymiany elementów, możliwość renowacji – wymiany.

W przypadku przewodów transportujących wodę do spożycia, picia mogą zostać użyte jedynie takie materiały, które spełniają wymogi dotyczące higieny. Jakość wody określa Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20.04.2010 r. w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Użyte materiały nie mogą wpływać negatywnie na smak, zapach lub barwę transportowanej wody.

Ogólnie materiały można podzielić na dwie grupy:

* materiały metalowe,

* materiały z tworzyw sztucznych.

Do grupy materiałów metalowych należą systemy stalowe i miedziane. Do zalet instalacji metalowych zaliczyć można m.in.:

* sztywność pozwalającą na montowanie małej liczby podpór;

* odporność na uszkodzenia mechaniczne;

* mały współczynnik rozszerzalności liniowej;

* odporność na promieniowanie ultrafioletowe.

Natomiast do wad zalicza się:

* niską odporność na korozję;

* brak odporności na prądy błądzące;

* niskie tłumienie fal akustycznych i drgań;

* dużą chropowatość bezwzględną wzrastającą w okresie eksploatacji;

* duże przewodnictwo cieplne;

* znaczną czasochłonność prac montażowych (lutowanie, gwintowanie);

* inkrustację (zarastanie rur produktami korozji lub węglanem wapnia).

Podstawową zasadą obowiązującą podczas wykonywania instalacji metalowych jest konieczność stosowania materiałów jednorodnych. Jeżeli niemożliwe jest uniknięcie rozwiązania mieszanego, to należy przestrzegać poniższych zasad:

* niedopuszczalny jest styk przewodów miedzianych ze stalowymi wykonanymi ze stali niestopowej lub niestopowej ocynkowanej;

* rury stalowe mogą być zastosowane w instalacji przed rurami miedzianymi, patrząc w kierunku przepływu wody.

Powyższe zasady zapobiegają tworzeniu ogniw elektrochemicznych powodujących szybką korozję stali.

Stal w instalacjach

Rury instalacyjne produkuje się ze szwem i bez szwu. Rury stalowe w celu zabezpieczenia przed korozją pokrywa się zewnętrznie i wewnętrznie ochronną warstwą cynku, stosując metodę zanurzeniową (tzw. ocynkowanie ogniowe). Ze względu na grubość powłoki cynkowej wyróżnia się dwie odmiany rur stalowych:

* rury dla instalacji zimnej wody z powłoką cynkową max. 50 mm (400 g/m2);

* rury dla instalacji ciepłej wody użytkowej z powłoką cynkową o grubości 85 mm.

Powłoki cynkowe należą do tzw. powłok anodowych, czyli takich, które wykazują potencjał elektrodowy bardziej ujemny w stosunku do potencjału chronionego metalu. Oznacza to, że w przypadku mechanicznego uszkodzenia powłoki i zaistnienia procesu korozyjnego nie następuje niszczenie metalu podłoża, ale samej powłoki – podczas korozji koroduje cynk, a nie stal. Produkowane są rury i kształtki w zakresie 1/2-4″ (15-100 mm).

Do budowy instalacji wodociągowych najczęściej stosuje się rury stalowe ocynkowane lekkie i średnie. W instalacjach wodociągowych rury stalowe łączone są za pomocą specjalnych gwintowanych kształtek wykonywanych ze stali ocynkowanej lub żeliwa ocynkowanego ciągliwego.

Połączenia rur stalowych ocynkowanych można podzielić w zależności od charakteru pracy na:

* stałe gwintowane;

* rozłączne gwintowane – połączenia na dwuzłączki – śrubunki.

Do łączenia stalowych rur instalacyjnych wodociągowych stosujemy połączenia gwintowane. Koniec odpowiednio przyciętej rury gwintuje się na miejscu gwintem rurowym stożkowym. Do łączenia stosujemy złączki z gwintem fabrycznym wewnętrznym cylindrycznym. Zmianę kierunku, odgałęzienia, zmianę przekroju czynnego wykonujemy za pomocą łączników z żeliwa ciągliwego. Łączniki odpowiadające warunkom technicznym zawartym w normie PN-67/H-74393 zaopatrzone są w gwint wewnętrzny cylindryczny o średnicy gwintu zewnętrznego rury, z którą mają być połączone.

Złączki jako elementy łącznikowe wykonuje się jako nakrętne równoprzelotowe i zwężkowe, nakrętno-wkrętne, wkrętne równoprzelotowe, wkrętno-zwężkowe. Do wykonania instalacji stosuje się też przeciwnakrętki, zaślepki i korki.

Kolanka wykonywane są jako nakrętne równo przelotowe, nakrętne zwężkowe, nakrętno-wkrętne równoprzelotowe o kącie 90o oraz w postaci łuków 90o,45o jako nakrętne równoprzelotowe, nakrętno-wkrętne równoprzelotowe.

Trójniki produkuje się jako kształtki nakrętne równoprzelotowe, jednozwężkowe, dwuzwężkowe. Stosuje się też czwórniki nakrętne równoprzelotowe, nakrętne dwuzwężkowe.

Wykonanie połączenia

Na gwint nawijamy włókna konopne lub lniane nasączone pokostem, lub z nowszych rozwiązań – taśmy teflonowe, smary i pasty czy płynne tworzywa sztuczne. Zgodnie z ruchem wskazówek zegara kształtkę nakręcamy ręcznie, a następnie kluczem, co najmniej do 1/3 długości gwintu. Dobrze jest przed nawinięciem konopi sprawdzić, czy kształtka swobodnie nakręca się na rurę.

Wkręconej kształtki nie należy „cofać”, bo powoduje to osłabienie szczelności połączenia. Wizualna ocena wykonania połączenia polega na sprawdzeniu, czy konopie zostały nawinięte w odpowiedniej ilości i kształtka została nakręcona na odpowiednią głębokość. Podstawową metodą sprawdzenia poprawności wykonania połączenia jest próba ciśnieniowa. Instalacje poddaje się ciśnieniu 1,5 razy większemu od ciśnienia nominalnego przez okres 1 godziny.

Połączenia przejściowe i rozłączne

Śrubunki wykonane są w dwóch podstawowych wersjach różniących się sposobem uszczelnienia. I tak mamy dwuzłączki z żeliwa ciągliwego z uszczelką (tzw. holendry), dwuzłączki z żeliwa ciągliwego z uszczelnieniem „metal na metal”. Wykonywane są one w formie natrętnej, nakrętno-wkrętnej i jako kolankowe nakrętno-wkrętne, nakrętne.

Przewody stalowe wewnętrznych instalacji wodociągowych mogą być prowadzone: na wierzchu ścian – na tynkowo, pod tynkiem, w bruzdach, w kanałach instalacyjnych.

Instalacje wykonane z rur stalowych nie wymagają stosowania kompensacji w zakresie temperatur występujących w instalacjach wewnętrznych.

W kolejnych odcinkach przedstawię inne materiały używane w systemach rurowych.

dr inż. Florian Grzegorz Piechurski

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij