Spójrzmy prawdzie w oczy – wykorzystywanie wody pitnej do spłukiwania toalet, pisuarów, podlewania roślin, sprzątania czy prania jest marnotrawstwem. W jaki sposób można tę rozrzutność, która cechuje społeczeństwa będące na dorobku, ograniczyć?

Rozwiązań na ograniczenie marnotrawstwa wody pitnej jest kilka. Wymieniając niektóre z nich, a zaczynając od idei ograniczenia zużycia wody w ogóle, która wiąże się jednak do pewnego stopnia ze zmniejszeniem komfortu, poprzez znane jeszcze naszym babciom wykorzystanie wody deszczowej, kończąc na nadal mało w Polsce popularnym wykorzystaniu wody szarej.

O tym, czym jest woda szara, pisałem już w poprzednim artykule z tej serii. W skrócie – jest to lekko zanieczyszczona frakcja ścieków, pochodząca z pryszniców, wanien i umywalek czy pralek.

Czy ilość produkowanej przez nas na co dzień wody szarej koresponduje ze wspomnianym zapotrzebowaniem na cele, o których mowa wcześniej? Czy jakość tej wody jest odpowiednia i czy jej stosowanie jest bezpieczne? Na te pytania postaram się odpowiedzieć w niniejszym artykule.

Ilość

Normy zużycia wody wg Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody (Dz. U. nr 8, poz. 70) na jednego mieszkańca przewidują – w zależności od poziomu wyposażenia mieszkania w przybory sanitarne i źródło ciepłej wody – zapotrzebowanie na poziomie do 160 l/(d * M). Jak wynika z prowadzonych w tym zakresie badań, wartości te są nieco niższe (Błażejewski, Waack 1996; Pawełek, Długosz 1998; Borowa 2003; Bugajski, Kaczor 2005).

Można przyjąć, że średnie dobowe zużycie wody na mieszkańca w Polsce wynosi 100 l. Mając to na uwadze i analizując wykres na rysunku powyżej, można w prosty sposób określić dobową ilość wody szarej dostępnej do ponownego wykorzystania.

Sumując procentowe zużycie wody na cele higieny osobistej oraz prania, uzyskamy procentowy udział wody szarej możliwej do zgromadzenia w ciągu doby w gospodarstwie domowym. Wynosi on blisko 50%. Jeżeli spojrzeć na procentowy udział zużycia wody pitnej, którą można zastąpić oczyszczoną wodą szarą, czyli wodą wykorzystywaną do spłukiwania misek ustępowych, prania czy podlewania roślin, można zauważyć, że ta ilość doskonale odpowiada ilości wody możliwej do zgromadzenia.

Powtórne wykorzystanie wody szarej pozwala zatem na redukcję zużycia wody o blisko 50%, ponadto zmniejszenie o tę samą wartość ilość odprowadzanych do kanalizacji ścieków. Jest to podwójna oszczędność. Dodatkowo ilość dostępnej wody szarej nie jest bezpośrednio uzależniona od zmiennych warunków atmosferycznych i może stanowić stabilne źródło wody.

Ilość wody pitnej możliwej do zaoszczędzenia w ciągu roku dla 6-osobowej rodziny to około 110 m3. Należy pamiętać, że ceny za m3 wody i ścieków rosną z roku na rok.

Przykład czterogwiazdkowego hotelu na 400 łóżek w Niemczech, w którym w 1996 roku zamontowano system wykorzystania wody szarej bazujący na złożach tarczowych, pokazuje, że zwrot nakładów inwestycyjnych dla takiego obiektu może nastąpić w ciągu 6,5 lat (Nolde 2005).

Odpowiednio dobrany pod względem gabarytów system może nie tylko przynieść zwrot kosztów jego instalacji, ale również generować zyski. Co jednak z bezpieczeństwem?

Jakość

Według wytycznych niemieckich (Nolde 2005) woda z systemów odzyskiwania powinna spełniać cztery następujące kryteria: bezpieczeństwo higieniczne, estetyka, tolerancja środowiskowa i zasadność ekonomiczna.

* Bezpieczeństwo higieniczne

  1. a) Instalacje

– należy zapewnić, że nie zachodzi krzyżowanie się przewodów wody pitnej z przewodami oczyszczonej wody,

– rurociągi oraz krany z oczyszczoną wodą szarą powinny być oznaczone jako zawierające wodę niezdatną do picia,

– systemy odzysku wody szarej powinny być rejestrowane w lokalnych inspektoratach sanitarnych.

  1. b) Jakość oczyszczonej wody

– Parametry higieniczne: zgodne z wymogami dyrektywy 76/160/EEC, zwanej dyrektywą kąpieliskową.

* Aspekty estetyczne

Oczyszczona woda szara nie powinna być źródłem przykrych zapachów ani uciążliwości dla użytkowników; winna być niemalże wolna od zawiesin i przebarwień.

* Tolerancja środowiskowa

Dezynfekcja chemiczna i wysokie zużycie energii w przypadku systemów odzysku wody szarej są niedopuszczalne.

* Aspekty ekonomiczne

Koszty pracy i utrzymania takiego systemu powinny znajdować się poniżej kosztów zasilania wodą pitną i odprowadzania ścieków w celu zapewnienia zwrotu nakładów inwestycyjnych po pewnym okresie amortyzacji.

Obserwując poczynania naszych zachodnich sąsiadów (uczmy się na cudzych błędach), można zauważyć, że spełnić wszystkie cztery kryteria nie jest wcale łatwo. Niektóre z systemów, oparte jedynie na prostym systemie napowietrzania ścieków z wanien i pryszniców, nie zapewniły odpowiedniej jakości wody i zostały zdemontowane na żądanie użytkowników ze względu na niedogodności związane z ich użytkowaniem.

Jednak wiele z wdrożonych systemów, które zakładały dokładniejsze oczyszczanie zużytej wcześniej wody, pracuje bez zarzutu 10 i więcej lat (Nolde 2005). Były oparte na kilkustopniowym oczyszczaniu składającym się z procesu sedymentacji, oczyszczania biologicznego i ostatecznego procesu oczyszczania mechanicznego, czasem z dodatkową dezynfekcją promieniowaniem UV.

Badania nad różnicą ilości chorobotwórczych organizmów w praniu pranym oraz płukanym w wodzie pitnej i w oczyszczonej (w sprawnie pracującym systemie) wodzie szarej były niezauważalne (Töpfer i in. 2003). Wyniki tych badań wskazują jednoznacznie na możliwość bezpiecznego stosowania oczyszczonej wody szarej nie tylko do spłukiwania toalet, ale też do prania.

W dość śmiałym porównaniu (Lücke 1998) wykazano, że wyższe stężenia bakterii E. coli, jak i innych chorobotwórczych mikroorganizmów są bardziej dozwolone w produktach spożywczych niż w oczyszczonej wodzie szarej. Jako przykład wskazano niepasteryzowany ser, w którym dopuszczalna zawartość E. coli wynosi 104 na gram.

Systemy oparte na technologii bioreaktorów membranowych zapewniają zatrzymanie szkodliwych dla człowieka bakterii i wirusów, bowiem średnice porów membran stosowanych w tych układach wynoszące około 50 nm są mniejsze niż przeciętna wielkość drobnoustrojów i wirusów (rys. 2).

Bioreaktor membranowy

Podsumowanie

Biorąc pod uwagę powyższe fakty, należy uświadomić sobie, że powtórne wykorzystanie lekko zanieczyszczonej wody na cele, które nie wymagają wody najwyższej jakości, niesie ze sobą ogromny potencjał ograniczenia jej zużycia. Zważając na fakt, że zasoby wodne Polski są porównywalne do zasobów wodnych Egiptu, a ceny za metr sześcienny wody i ścieków rosną co roku o co najmniej kilka procent, zasadnym wydaje się zwiększone zainteresowanie tematyką odzyskiwania i oczyszczania w celu ponownego wykorzystania wody.

W szczególności tyczy się to obiektów charakteryzujących się dużym zużyciem wody o strukturze pozwalającej na łatwe zbilansowanie ilości wody możliwej do odzyskania i wykorzystania, takich jak hotele, obiekty zbiorowego zamieszkania (internaty, akademiki etc.), a także baseny i wiele innych.

W świetle wieloletnich doświadczeń i badań prowadzonych nad jakością uzyskiwanej w wyniku oczyszczania wody szarej nieracjonalna wydaje się obawa przed zagrożeniami bakteriologicznymi i wirusowymi. Dyrektywa 76/160/EEC, zwana kąpieliskową, przewiduje, że nawet długotrwały kontakt czy przypadkowe połknięcie wody o jakości spełniającej jej wymagania nie powoduje zagrożenia dla zdrowia człowieka.

Należy zwrócić przy tym uwagę, że jedynie systemy odpowiednio zaprojektowane, poprawnie zainstalowane i systematycznie monitorowane pod względem poprawności działania są w stanie zapewnić odpowiednią jakość oczyszczonej wody, a tym samym bezpieczeństwo dla użytkowników i środowiska.

Tomasz Makowski

Mariusz Piasny

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij