Na rynku dostępna jest cała masa produktów niewiadomego pochodzenia, w tym z obszaru Chin i innych krajów azjatyckich. Elementem, który wybierany jest głównie ze względu na swoje właściwości dekoracyjne, a niekoniecznie funkcjonalne, jest głowica termostatyczna.

Głównym elementem funkcjonalnym, którego właściwości fizyczno-mechaniczne decydują o jakości działania termostatu, jest czujnik. W najbardziej popularnych rozwiązaniach technicznych zasada działania czujnika opiera się na wykorzystaniu cieplnej rozszerzalności cieczy. Czujnik wykorzystujący zależność objętości cieczy od temperatury wyposażony jest w szczelny mieszek sprężysty oraz popychacz współpracujący z trzpieniem zaworu.

Czujniki wypełnione cieczą rozszerzalną są najbardziej uniwersalne – tylko one nadają się do wykorzystania we wszystkich modelach termostatu, również w układach ze zdalnym nastawnikiem. Jedynie ciecz może być używana jako czynnik transmisyjny, bez obawy o nadmierny wzrost histerezy spowodowany oporami tarcia. Ze względu na korzystne właściwości regulacyjne (niewielka histereza, znikoma wrażliwość – dzięki nieściśliwości – na zróżnicowanie i wahania rozkładu ciśnień w instalacji, stałość charakterystyki w całym zakresie nastawania) większość europejskich producentów stosuje w swoich produktach czujniki cieczowe [1].

Do istotnych elementów głowic termostatycznych, poza czujnikiem, należy zaliczyć również rozwiązanie konstrukcyjno-materiałowe popychacza. W celu stłumienia wahań temperatury czujnika odcinek popychacza stykający się z trzpieniem zaworu powinien być wykonany z materiału o dobrych właściwościach termoizolacyjnych.

Następnym ważnym elementem funkcjonalnym termostatycznego zaworu grzejnikowego jest zadajnik, który służy do nastawiania żądanej temperatury powietrza. Zmiana jego położenia wiąże się z korektą odległości między czołem czujnika a gniazdem zaworu. W większości przypadków zadajnik zintegrowany jest z ręcznym pokrętłem. W wykonaniach rynkowych zadajnik ma postać bezwymiarowej podziałki cyfrowej naniesionej na obwód pokrętła. Dla zapewnienia odpowiedniej regulacji nastawnik musi być odpowiednio wyskalowany na etapie produkcji głowicy termostatycznej.

Tak zbudowane, złożone z wysokojakościowych komponentów głowice termostatyczne zapewnią skuteczną regulację temperatury w pomieszczeniach.

Wielu użytkowników zapomina, że głowice termostatyczne są to automatyczne regulatory ciepła, niewymagające ciągłego zakręcania i odkręcania. Ich zadziałanie – otwarcie przepływu – warunkowane jest zmianami temperatury w pomieszczeniu (z uwzględnieniem odpowiedniego czasu zadziałania). Głowica termostatyczna ustawiona na pozycję 3 ma za zadanie utrzymać w pomieszczeniu temperatury w granicach 20-22°C. W przypadku spadku temperatury (np. w godzinach nocnych; często niezauważalne dla użytkowników) głowica umożliwia przepływ czynnika do grzejnika.

Jeśli w pomieszczeniu występują zyski ciepła od urządzeń w nim pracujących i osób w nim przebywających, a temperatura utrzymana jest stale na poziomie minimum 20°C i właściwie brak jest przepływu czynnika, grzejnik może pozostawać zimny nawet przez dłuższy czas.

Rozporządzenie [2] dodatkowo zawiera wymóg: regulatory przepływu wraz z głowicami termostatycznymi „powinny umożliwiać użytkownikom uzyskanie w pomieszczeniach temperatury niższej od obliczeniowej, przy czym nie niższej niż 16°C”. Wymóg ten ma ochronić przed niekontrolowanym „ściąganiem” ciepła przez przegrody budowlane. Zdarza się wielokrotnie, że słyszymy opinie, iż ktoś ma ciepłe mieszkanie, że ma pozakręcane grzejniki, a i tak ma 20°C wewnątrz wszystkich pomieszczeń. Taka sytuacja może mieć miejsce, jeśli w sąsiadujących mieszkaniach użytkowana jest instalacja w sposób prawidłowy, w przypadku głównie starszego budownictwa, gdzie przegrody budowlane charakteryzują się niską izolacyjnością. Jest to sytuacja nieprawidłowa, skutkująca tym, że lokatorzy mieszkań środkowych ogrzewają lokale kosztem innych mieszkańców. Przed taką sytuacją chronią nas przepisy prawa, wymagając, aby w pomieszczeniach wszystkich mieszkań zapewniona była temperatura min. 16°C. Głowica z ograniczeniem na 16°C nie posiada możliwości odcięcia grzejnika.

Głowica termostatyczna ma zapewnić regulację temperatury w pomieszczeniu, przy czym unikać powinniśmy przegrzewania mieszkań, pamiętając, że przy obniżeniu temperatury w pomieszczeniu o 1°C jesteśmy w stanie oszczędzić około 6% energii w skali roku.

Ważnym aspektem związanym z oszczędnością energii jest też kwestia odpowiedniego wietrzenia pomieszczeń wyposażonych w głowice termostatyczne. Pomieszczenia należy wietrzyć (jeśli oczywiście wymiana powietrza nie została zapewniona w inny sposób), otwierając szeroko wszystkie okna.

Myśląc o oszczędnościach energii w instalacji, należałoby przyjrzeć się zestawowi złożonemu z głowicy termostatycznej z odpowiednio dopasowanym zaworem termostatycznym. Zawór grzejnikowy z głowicą termostatyczną powinien być zasadniczo zespołem podwójnej regulacji. W przypadku głowicy termostatycznej zapewniamy automatyczną regulację temperatury pomieszczenia w trakcie pracy instalacji. Zawór termostatyczny powinien zapewnić wstępne dopasowanie przepływu do wielkości grzejnika czy zapotrzebowania na ciepło konkretnego pomieszczenia. Takie dopasowanie przepływu już na etapie wykonania instalacji zwane jest równoważeniem hydraulicznym. Zadaniem równoważenia hydraulicznego jest wyrównanie oporów obiegów grzejnikowych przy obliczeniowych przepływach czynnika. Bez wykonania wstępnych nastaw nie jest możliwe zagwarantowanie prawidłowych, zgodnych z obliczeniami projektowymi proporcji rozdziałów czynnika grzewczego.

Wyłącznie poprzez hydrauliczne równoważenie – zrównanie oporów wszystkich grzejników – instalator może wykonać instalację działającą bez zastrzeżeń, zapewniającą komfort użytkowania i zadowolenie klienta.

Możliwe jest to dzięki oferowanym na rynku doskonałym systemom armatury grzejnikowej. Wstępnie nastawialne zawory termostatyczne oraz zawory powrotne z nastawą wstępną umożliwiają dopasowanie przepływu przez grzejnik. Podziałka na zaworze grzejnikowym pomaga w szybkim ustawieniu obliczonej nastawy wstępnej. Gwarantuje to iż, wydajność grzejnika odpowiadać będzie zapotrzebowaniu na ciepło pomieszczenia.

Joanna Pieńkowska

Literatura:

[1] W. Kołodziejczyk, „Termostatyczne zawory grzejnikowe w instalacjach centralnego ogrzewania”, Centralny Ośrodek Informacji Budownictwa, Warszawa 1992.

[2] Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij