Mocowanie przewodów wodociągowych w instalacjach wewnętrznych

Zagadnieniem bardzo często pomijanym i bagatelizowanym przez instalatorów w instalacjach wodociągowych jest poprawne zamocowanie przewodów oraz ich prawidłowa kompensacja.

Kompensacja i zabezpieczenie

Prawidłowe zaprojektowanie kompensacji rurociągów i umiejętność odpowiedniego zabezpieczenia rur przed wydłużeniem lub skurczem nie jest tematem bardzo trudnym, ale wymaga elementarnej wiedzy technicznej i doświadczenia zawodowego. Problem wydłużania się rurociągów dotyczy przede wszystkim systemów instalacyjnych wykonanych z tworzyw sztucznych. W dużo mniejszym zakresie dotyczy on instalacji metalowych. Instalacje z tworzyw sztucznych pod wpływem wzrostu temperatury wydłużają się bardziej niż instalacje z rur stalowych lub miedzianych. Aby zapobiec ujemnym skutkom tego zjawiska i uniknąć nieprawidłowego zamocowania instalacji, należy poznać podstawowe zależności i skuteczne metody ograniczenia wydłużalności lub kurczliwości materiału, z którego wykonana jest instalacja. Temat stosowania kompensacji oraz prawidłowego zamocowania przewodów dotyczy nie tylko wykonawców, ale również projektantów. Muszą oni podczas wykonywania projektów uwzględnić kompensatory oraz odpowiednio dobrać lokalizację punktów stałych, aby zminimalizować zjawisko wydłużalności lub kurczliwości. W sytuacji, gdy nie jest to objęte zakresem projektu, instalator, bazując na swoim doświadczeniu, musi zmierzyć się z zagadnieniem kompensacji.

Swierszcz207-2

Fot. 2. Podwieszenie przesuwne rurociągów z użyciem podpory ślizgowej uniwersalnej montowanej do bramki z profili montażowych.

 

Należy pamiętać, że oprócz rodzaju materiału, z którego wykonany jest rurociąg, za wydłużenie odpowiada również różnica temperatur określana jako różnica pomiędzy temperaturą montażu a maksymalną temperatura pracy instalacji. W przypadku określenia różnicy temperatur należy uwzględnić skrajne temperatury montażu i pracy instalacji. Przy wyznaczaniu skrajnej temperatury pracy należy brać pod uwagę temperaturę występującą podczas dezynfekcji termicznej przewodów instalacji ciepłej wody użytkowej. Można również założyć temperaturę maksymalną, która występuje podczas pracy instalacji, z wyłączeniem okresów dezynfekcji termicznej w celu zabicia bakterii. Skrajna temperatura montażu powinna zostać przyjęta z uwzględnieniem okresu montażu instalacji (pory roku), jak również miejsca zamocowania przewodów w budynku (np. pod stropem obiektu, gdzie może panować inna temperatura niż w całym budynku).

Podpory rurociągów

* Konstrukcja i odpowiednie rozmieszczenie podpór powinny umożliwić łatwy i trwały montaż przewodu, a konstrukcja i rozmieszczenie podpór przesuwnych powinny zapewnić swobodne, poosiowe przesuwanie przewodu.

Swierszcz207-3

Fot. 3. Podparcie przesuwne rurociągów z użyciem podpory przesuwnej montowanej do konsoli ze stopki siodłowej i profilu podwójnego z zastrzałem.

 

* Przewody należy mocować do elementów konstrukcji budynku za pomocą uchwytów lub wsporników. Konstrukcja uchwytów lub wsporników powinna zapewnić łatwy i trwały montaż instalacji, odizolowanie od przegród budowlanych i ograniczenie rozprzestrzeniania się drgań i hałasów w przewodach i przegrodach budowlanych. Pomiędzy przewodem a obejmą uchwytu lub wspornika należy stosować podkładki elastyczne. Konstrukcja uchwytów stosowanych do mocowania przewodów poziomych powinna zapewnić swobodne przesuwanie się rur.

* Rozwiązanie i rozmieszczenie podpór stałych i podpór przesuwnych (wsporników i wieszaków) powinno być zgodne z projektem technicznym. Nie należy zmieniać rozmieszczenia i rodzaju podpór bez akceptacji projektanta instalacji, nawet jeśli nie zmienia to zaprojektowanego układu kompensacji wydłużeń cieplnych przewodów i nie wywołuje powstawania dodatkowych naprężeń i odkształceń przewodów.

* Maksymalny odstęp między podporami przewodów podano w tabelach 5, 6, 7 i 8 (źródło: mgr inż. Marek Płóciennik, Warunki techniczne wykonania i odbioru instalacji wodociągowych, Wymagania techniczne COBRTI Instal zeszyt 7, Warszawa, lipiec 2003 r.).

Punkty stałe

Do określenia sposobu kompensacji rurociągu nie wystarczy tylko wyznaczyć wielkość wydłużeń DL. W celu dokładnego przeanalizowania konieczności stosowania kompensacji w pierwszej kolejności zaleca się umiejscowić punkty stałe na instalacji. Powinny one być zlokalizowane miedzy innymi:

* przy punktach czerpalnych;

* przed i za instalowaną na przewodzie armaturą lub dodatkowym uzbrojeniem (reduktory, wodomierze itp.);

* przy odgałęzieniach od pionu instalacyjnego na każdej kondygnacji.

Swierszcz207-5

Fot. 4. Montaż podpór ślizgowych do konstrukcji z profili montażowych.

 

Dodatkowo, w zależności od potrzeby, punkty stałe montuje się przy odgałęzieniach na odcinkach poziomych przy rurociągach rozprowadzających. Należy jednak wówczas uwzględnić odległości pomiędzy poszczególnymi odgałęzieniami. Punkty stałe w instalacjach tworzywowych są realizowane jako:

* chwyt mocujący zlokalizowany pomiędzy dwoma kształtkami;

* dwa uchwyty umiejscowione za i przed kształtką.

Istotne jest, aby usytuowanie uchwytów uniemożliwiało przemieszczenie się rurociągu w miejscu ich montowania. Dodatkowo należy pamiętać, aby stosować uchwyty mocujące wyścielone gumą. W przeciwnym razie może dojść do mechanicznego uszkodzenia rurociągu, a co za tym idzie – jego osłabienia miejscowego. Niezwykle ważna jest również jakość gumy wewnątrz uchwytu. Zbyt duża ilość zmiękczaczy w jej strukturze może spowodować zmiękczenie, a następnie spuchnięcie przewodu w miejscu kontaktu rury z obejmą (dotyczy to rur z PVC i CPVC). Po kilkuletniej eksploatacji może dojść do pęknięcia przewodu i zalania obiektu.

Punkty przesuwne

Pomiędzy punktami stałymi montuje się punkty przesuwne w zależności od rodzaju materiału rurociągu, temperatury medium oraz średnicy rurociągu. Odległość między podporami w pionach instalacyjnych można zwiększyć o około 30% w stosunku do przewodów poziomych. W celu przeniesienia naprężeń spowodowanych wydłużeniem/skurczeniem materiału rurociągu stosuje się różne rodzaje kompensatorów w instalacjach z tworzywa sztucznego.

Do najczęściej stosowanych kompensatorów zalicza się:

* ramię elastyczne

* kompensator U-kształtowy

* samokompensacja w postaci naturalnych załamań i zmian kierunków prowadzenia przewodów.

Czasami występuje brak kompensacji – montaż sztywny rurociągów, ograniczony punktami stałymi. Wówczas na takim odcinku nastąpi wyboczenie rurociągu, które jeśli jest akceptowane w danym rozwiązaniu może być uznawane. Taka sytuacja ma miejsce przeważnie przy montażu pionów¹.

Swierszcz207-4

Fot. 5. Przykładowe rozwiązanie konstrukcji punktów stałych PSF z zastosowaniem systemu zamocowań.

 

Uchwyty, obejmy, wsporniki

Na rynku polskim obecnych jest wiele firm oferujących specjalistyczne zamocowania przewodów rurowych. Należą do nich m.in.: Hilti, Niczuk, Walraven, Műpro, Good Work oraz wiele innych. Bardzo ciekawą i niezwykle dynamicznie rozwijającą się firmą, której początki działalności sięgają roku 1957 r. jest polska firma z Olsztyna. System zamocowań tej firmy to kompletny zestaw atestowanych elementów konstrukcyjnych, które odpowiednio dobrane utrzymują rurociągi i armaturę w instalacjach wodociągowych, centralnego ogrzewania, gazowych, elektrycznych, spustowych, wentylacyjnych, przeciwpożarowych bądź klimatyzacyjnych we właściwym położeniu i odległości od konstrukcji obiektu.

W zależności od wymagań elementy systemów zamocowań mogą być wykonywane ze stali konstrukcyjnych bądź nierdzewnych, co umożliwia stosowanie ich w środowiskach agresywnych. Każdy element ma określoną w przeprowadzonych badaniach wytrzymałość mechaniczną.

Renomowani producenci posiadają w swojej ofercie pojedyncze i podwójne obejmy przeznaczone do mocowania instalacji stalowych i miedzianych. W przypadku instalacji miedzianych obejmy te wykonane ze stali z zabezpieczeniem w ocynku galwanicznym posiadają wkładkę tłumiącą z polietylenu spienionego o wytrzymałości termicznej od -30 do +100oC. Zamknięto-komórkowa struktura pianki umożliwia bardzo szeroki zakres zastosowania jej w celach izolacyjnych. Wkładka polietylenowa posiada właściwości powstrzymujące dyfuzję pary wodnej, co ochrania rury przed roszeniem i korozją. Z kolei mała chłonność wody zapobiega nasiąkaniu wkładki wodą. Otuliny ze spienionego polietylenu stanowią również barierę dźwiękochłonną. Do rur stalowych przeznaczone są obejmy wykonane ze stali pokrytej cynkową powłoką galwaniczną o grubości 12-18 µm. Mogą być one wyposażone we wkładki z miękkiego PCV lub gumy EPDM.

Firmy wspomagają również projektantów swym specjalistycznym oprogramowaniem do prawidłowego rozmieszczenia w instalacji kompensacji, podpór stałych oraz wszystkich niezbędnych elementów potrzebnych do prawidłowego zamocowania instalacji.

Andrzej Świerszcz

Literatura:

  1. Szymon Sapor, „Szczególne warunki prowadzenia instalacji Warunki techniczne wykonania i odbioru sieci i instalacji Wod.-Kan”., Wydawnictwo Verlag Dashofer.

Fotografia główna: montaż podpór przesuwnych ślizgowych z dwoma przyłączami do konstrukcji z profili montażowych ze stopką.

Fot. z arch. Niczuk Metall-PL.

 

Jedna myśl na temat “Mocowanie przewodów wodociągowych w instalacjach wewnętrznych

  • 20 maja 2019 o 13:12
    Permalink

    Takie obejmy do rur bardzo praktyczne. Tylko warto zwrócić uwagę czy guma spełnia normy DIN a stal ma ocynk elektrolityczny. Niby norma, ale lepiej się upewnić.

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij