Zadaniem separatorów jest wychwytywanie zanieczyszczeń ropopochodnych z wód deszczowych, roztopowych i technologicznych, a następnie ich przetrzymanie do czasu opróżnienia przez specjalistyczne jednostki.

Wody spływające z ciągów komunikacyjnych i terenów miejskich zawierają zanieczyszczenia ropopochodne, które z łatwością przenikają do gleb, wód powierzchniowych i podziemnych, a następnie do organizmów roślinnych i zwierzęcych, zatruwając wszystkie ogniwa łańcucha troficznego. Aby temu zapobiegać, w miejscach zagrożonych zanieczyszczeniem (jak parkingi, stacje benzynowe, warsztaty i myjnie samochodowe) stosuje się separatory substancji ropopochodnych (nazywane także separatorami cieczy lekkich). Zadaniem separatorów jest wychwytywanie tych zanieczyszczeń z wód deszczowych, roztopowych i technologicznych, a następnie ich przetrzymanie do czasu opróżnienia przez specjalistyczne jednostki.

Podstawy prawne

Szczegółowe wytyczne dotyczące wymogów stosowania, a także typów, miejsc i sposobu zabudowy separatorów reguluje Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. (Dz. U. z 2014 r. nr 023, poz. 1800) w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, a także Polskie Normy: PN-EN 858:2005 i PN-S-02204:1997.

Norma PN-EN 858:2005 dzieli separatory na dwie grupy:

* Klasa I – separatory koalescencyjne, dla których stężenie substancji ropopochodnych na odpływie nie może przekraczać 5 mg/l.

* Klasa II – separatory grawitacyjne, dla których stężenie substancji ropopochodnych na odpływie nie może przekraczać 100 mg/l.

Separatory klasy II mogą być stosowane tylko tam, gdzie podczyszczone wody opadowe odprowadzane są do systemów kanalizacji komunalnej. W przypadkach, gdy woda z separatora nie zostaje poddana procesom dalszego oczyszczania, wymagane są separatory klasy I.

Mikolajczak211-2

Jak to działa?

W procesie rozdzielania ścieków w separatorze wykorzystywane są zjawiska sedymentacji i flotacji. W separatorze można wydzielić trzy strefy: osadnik, komorę separującą i strefę gromadzenia się cieczy lekkich. Umieszczony w dolnej części osadnik służy do zatrzymywania większych i cięższych cząstek niesionych przez wodę (np. piasku) w postaci osadów. W części górnej gromadzą się ciecze lekkie (o gęstości do 0,95 kg/cm3). W przestrzeni pomiędzy osadnikiem a warstwą oleju, czyli w komorze separującej, napływająca woda jest stabilizowana umożliwiając zachodzenie procesu separacji. Aby go przyspieszyć, w niektórych typach separatorów stosuje się także wkłady koalescencyjne wspomagające łączenie się drobnych kropel oleju w większe i łatwiej flotujące.

Na czym polega koalescencja?

Zgodnie z definicją koalescencja to zdolność substancji ciekłych (znajdujących się w formie kropelek) do łączenia się w większe krople w związku z różnymi napięciami powierzchniowymi i różnymi siłami wiązań. Kropelki oleju, które są zbyt małe i nie mogą zostać samoistnie odseparowane w procesie flotacji, napotykają na oleofilowy materiał koalescencyjny i podlegają adsorpcji. Dzięki temu kolejne małe krople są zatrzymywane i warstwa oleju na materiale koalescencyjnym powiększa się, powodując zwiększenie wyporu. Na skutek tego większe krople stopniowo oddzielają się i unoszą ku powierzchni.

Separator substancji ropopochodnych zasada działania

Wkład koalescencyjny pozwala dodatkowo „filtrować” zanieczyszczone wody przez materiał koalescencyjny, zatrzymując zanieczyszczenia, które nie uległy sedymentacji w osadniku.

Samoczynny mechanizm zamykający odpływ

Separatory substancji ropopochodnych są fabrycznie wyposażane w samoczynny mechanizm zamykający odpływ z separatora, który można przyrównać do „hamulca bezpieczeństwa“. Urządzenie to zapobiega przedostaniu się cieczy lekkich do systemu kanalizacyjnego po osiągnięciu maksymalnej grubości warstwy oleju, do jakiej został zaprojektowany separator. Zabezpieczenie to ma najczęściej postać pływaka umieszczonego w rurze, która w normalnym trybie pracy jest wypełniona wodą.

Pływak jest wytarowany w taki sposób, aby unosił się na powierzchni wody, ale opadał w cieczach lekkich o gęstości do 0,95 g/cm3. Po osiągnięciu maksymalnej przewidywanej grubości warstwy olejowej pojedyncze krople zaczynają przepływać do rury, w której umieszczony jest pływak. W konsekwencji pływak opada i skutecznie zamyka odpływ jakiejkolwiek cieczy z separatora.

W takiej sytuacji urządzenie zostaje wyłączone z użytku i należy wezwać specjalistyczną firmę, która je opróżni oraz dokona kontroli i konserwacji. Aby nie dopuścić do całkowitego zamknięcia przepływu wody przez separator, należy systematycznie go opróżniać.

Samoczynny mechanizm zamykający odpływ

Wymagania dotyczące zabudowy

Separatory substancji ropopochodnych należy umieszczać jak najbliżej miejsc powstawania zanieczyszczeń, poza budynkiem lub w jego wnętrzu, ale w dobrze wentylowanych pomieszczeniach. W przypadku ryzyka przemarzania przyłączy separatora należy je zaizolować lub wyposażyć w kabel grzewczy. Niedopuszczalne jest stosowanie pokryw i włazów z otworami wentylacyjnymi. W przypadku zabudowy w gruncie w miejscach, po których poruszają się samochody ciężarowe (klasa obciążenia D400), należy przewidzieć zbrojoną betonową płytę odciążającą.

Separator cieczy lekkich musi być także chroniony przed przepływem zwrotnym. Zabezpieczenie może stanowić urządzenie przeciwzalewowe lub przepompownia. Urządzenia te należy zawsze montować za separatorem.

Eksploatacja i konserwacja

Przed uruchomieniem urządzenia należy przeprowadzić jego inspekcję generalną, a w przypadku urządzeń z przyłączonymi przepompowniami trzeba przeprowadzić rozruch próbny i sprawdzić poprawność działania istniejących urządzeń ostrzegawczych. W trakcie użytkowania urządzenia należy także dopilnować, aby były do niego odprowadzane tylko te środki do mycia, czyszczenia i substancje pomocnicze, które nie wpływają na proces separowania. Opróżnianie separatora z substancji ropopochodnych musi zostać wykonane najpóźniej przy osiągnięciu 80% pojemności strefy gromadzenia się cieczy lekkich, a osadnika przy osiągnięciu 50% pojemności zbiornika.

Przy standardowym opróżnianiu wąż wozu asenizacyjnego jest podłączany do separatora cieczy lekkich i cała zawartość zostaje odpompowana. Ilość cieczy lekkich jest jednak znacznie mniejsza niż całkowita pojemność separatora, dlatego warto rozważyć zastosowanie urządzeń odprowadzających sam olej. W celu opróżnienia separatora z cieczy lekkich wąż ssący podłącza się do urządzenia odprowadzającego olej, usuwając wyłącznie ciecze lekkie.

Umożliwia to znaczną redukcję ilości substancji odprowadzanych podczas opróżniania, a tym samym zmniejszenie kosztów tego procesu oraz zminimalizowanie mechanicznego zużycia separatora. Analogicznie, dzięki zastosowaniu urządzenia do odprowadzania osadów, można redukować koszty opróżniania osadnika. Jeśli podczas opróżniania wykorzystywane są oba urządzenia, wówczas najpierw usuwa się olej, a następnie osad.

Użytkownik musi dopilnować, aby opróżnianie było wykonywane wyłącznie przez firmy asenizacyjne posiadające odpowiednie certyfikaty i poddające zawartość separatora właściwej utylizacji. Czynności kontrolujące prawidłowość pracy separatora powinny być wykonywane nie rzadziej niż raz w miesiącu, a konserwacja co pół roku. Działania te muszą być realizowane przez wykwalifikowany i przeszkolony personel.

Dodatkowo, nie rzadziej niż co pięć lat, separator powinien być kontrolowany przez niezależną firmę fachową pod kątem właściwego stanu wszystkich elementów i prawidłowości działania (szczególnie pod kątem efektów oczyszczania).

Automatyczne urządzenia pomiarowe

Zgodnie z normą PN-EN 858-1 separatory substancji ropopochodnych muszą być wyposażone w samoczynne urządzenia ostrzegawcze. Przyrządy pomiarowe kontrolują grubość warstwy oleju, a u niektórych producentów także wysokość warstwy osadu i wykrywanie spiętrzenia cieczy w separatorze. W przypadku przekroczenia którejkolwiek wartości granicznej urządzenie ostrzegawcze uruchamia alarm, a w przypadku zastosowania systemów BMS informuje jego operatora o zaistnieniu sytuacji wymagającej natychmiastowego działania.

Przyrządy pomiarowe do kontroli grubość warstwy oleju

Wszędzie tam, gdzie stosowane są ciecze lekkie, takie jak oleje czy benzyna, oraz tam, gdzie używa się środków smarujących, istnieje duże ryzyko zanieczyszczenia wód. Nie wolno go bagatelizować, ponieważ już kilka kropel benzyny wystarcza do skażenia 1 m3 wody. Warto więc uświadamiać społeczeństwo o zagrożeniu, jakie niesie niewłaściwe obchodzenie się z substancjami ropopochodnymi, a dzięki właściwemu zastosowaniu odpowiednich urządzeń separujących zapobiegać wprowadzaniu szkodliwych substancji do urządzeń odwadniających i środowiska.

Anna Mikołajczak

Ilustracje z archiwum firmy Kessel.

 

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij