Polska osiągnęła istotny postęp w realizacji krajowego celu w zakresie oszczędnego gospodarowania energią, tj. uzyskania w 2016 r. oszczędności energii finalnej w ilości nie mniejszej niż 9% średniego krajowego zużycia tej energii z lat 2001–2005. Efektem wzrostu PKB, szybszego od tempa zużycia energii, jest zaobserwowana malejąca energochłonność pierwotna i finalna PKB.

Na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne – od 2010 r. realizowana jest „Polityka energetyczna Polski do 2030 roku”. W wyniku wdrażania działań przewidzianych w tym dokumencie nastąpiła znacząca poprawa efektywności energetycznej, a dzięki temu zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego państwa. Stymulowanie inwestycji nowoczesnymi, energooszczędnymi technologiami oraz urządzeniami przyczynia się do wzrostu innowacyjności polskiej gospodarki. Podjęte działania w zakresie oszczędności energii mają też istotny wpływ na poprawę efektywności ekonomicznej polskiej gospodarki oraz jej konkurencyjność.
Tym niemniej jednak wystąpiła konieczność znowelizowania dotychczas obowiązujących przepisów. Dlatego też Sejm na posiedzeniu w dniach 18-20 maja br. przyjął rządowy projekt ustawy o efektywności energetycznej, która ma zwiększyć efektywność energetyczną i konkurencyjność polskiej gospodarki oraz poprawić stan środowiska naturalnego. Projekt ustawy wpłynął do Sejmu w połowie kwietnia br., a ustawa będzie teraz przedmiotem prac Senatu. Nowe przepisy zastępują poprzednią ustawę z 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej, która miała ograniczony okres obowiązywania.

Nowa ustawa wdraża przepisy unijne, głównie ustalenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie efektywności energetycznej, oraz spełnia inne wymagania unijne. Dyrektywa zobowiązuje kraje członkowskie do osiągnięcia do końca 2020 r. określonego poziomu oszczędności energii.
Za koniecznością opracowania nowej ustawy przemawiała także liczba zmian, które należałoby wprowadzić, wdrażając wskazaną dyrektywę. Z analizy przepisów dyrektywy 2012/27/UE wynikało, że zagadnienia w niej zawarte wymuszają istotną zmianę w obowiązującym systemie świadectw efektywności energetycznej.

Ogólna charakterystyka ustawy

Oczekuje się, że znowelizowana ustawa powinna spowodować oszczędne i efektywne korzystanie z energii oraz zwiększyć liczbę inwestycji energooszczędnych. Zwiększeniu ma ulec także skala oszczędności energii uzyskiwanych przez odbiorców końcowych. Dostępne urządzenia energetyczne mają zużywać mniej energii, mniejsze mają też być straty w przesyle i dystrybucji energii elektrycznej, ciepła i gazu.
Ustawa przewiduje działania dotyczące zwiększenia oszczędności energii:
1) przez odbiorców końcowych,
2) w zakresie wytwarzania,
3) w przesyłaniu i dystrybucji.
Dlatego też jedynie kompleksowy mechanizm wsparcia dla działań mających na celu poprawę efektywności energetycznej gospodarki może doprowadzić do ograniczenia szkodliwego oddziaływania sektora energetycznego na środowisko oraz przyczynić się do poprawy bezpieczeństwa energetycznego kraju.

Zobowiązania

W tym celu ustawa:
1) zobowiązuje określone podmioty do:
a) realizacji przedsięwzięcia służącego poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego, potwierdzonego audytem efektywności energetycznej
lub
b) uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectwa efektywności energetycznej;
2) wprowadza nowy rozdział, w którym określa zasady przeprowadzania audytu energetycznego przedsiębiorstwa.
Ustawa ponadto określa zasady opracowywania krajowego planu działań dotyczącego efektywności energetycznej. Dokument taki ma powstawać co trzy lata w resorcie energii. Ma zawierać m.in. opis planowanych programów na rzecz poprawy efektywności energetycznej, określenie krajowego celu w tym zakresie, informacje o osiągniętych oszczędnościach oraz strategię wspierania inwestycji w renowację budynków. Pierwszy dokument ma zostać przekazany Komisji Europejskiej do 30 kwietnia 2017 r.
W ustawie zostały też sprecyzowane zadania jednostek sektora publicznego w zakresie efektywności energetycznej, m.in. organy władzy publicznej, których obszar działania obejmuje cały kraj, będą musiały nabywać efektywne energetycznie produkty lub usługi. Ustawa określa ponadto zasady realizacji obowiązku w zakresie oszczędności energii. Do dokumentu został przeniesiony system świadectw efektywności energetycznej (tzw. białe certyfikaty) – mechanizm stymulujący i wspierający działania prooszczędnościowe. Ponadto ustawa określa m.in. zasady przeprowadzania audytów energetycznych przedsiębiorstw. Firmy będą musiały o nich pamiętać co 4 lata.

Krajowy plan działań

Przepisy rozdziału 2 ustawy zawierają zasady opracowania krajowego planu działań dotyczącego efektywności energetycznej. Organem odpowiedzialnym za sporządzenie takiego planu jest Minister Energii. Krajowy plan zawiera w szczególności:
1) opis planowanych programów zawierających działania w zakresie poprawy efektywności energetycznej w poszczególnych sektorach gospodarki;
2) określenie krajowego celu w zakresie efektywności energetycznej;
3) informacje o osiągniętej oszczędności energii, w tym w przesyłaniu lub w dystrybucji, w dostarczaniu oraz w końcowym zużyciu energii;
4) strategię wspierania inwestycji w renowację budynków.
Krajowy plan będzie przyjmowany w drodze uchwały przez Radę Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw energii, a następnie, w terminie do dnia 30 kwietnia, przekazywany Komisji Europejskiej.
W dotychczasowej praktyce krajowy plan został trzykrotnie przygotowany i przekazany Komisji Europejskiej.
Przykładowo można przypomnieć, że w pierwszym dokumencie z 2007 r. przedstawiono wyliczenie krajowego celu w zakresie oszczędnego gospodarowania energią na 2016 r. Cel ten wyznacza uzyskanie do 2016 r. oszczędności energii finalnej w ilości nie mniejszej niż 9% średniego krajowego zużycia tej energii w ciągu roku – tj. 53 452 GWh oszczędności energii finalnej do 2016 r.

Zadania jednostek sektora publicznego

W stosunku do poprzedniego stanu prawnego, a zgodnie z wymaganiami dyrektywy, ograniczono obowiązkowe stosowanie przez jednostkę sektora publicznego środków poprawy efektywności, wnosząc, że dotychczasowe sporządzenie audytu energetycznego nie może być nadal traktowane jako zrealizowanie przedsięwzięcia służącego poprawie efektywności energetycznej, zapewniającego określoną oszczędność energii finalnej. W zamian za to jako nowy środek poprawy efektywności energetycznej, wprowadzono wdrażanie systemu zarządzania środowiskowego, postulowanego dyrektywą.
Wprowadzono też regulację, zgodnie z którą jednostka sektora publicznego będzie mogła stosować środek poprawy efektywności energetycznej na podstawie umowy o poprawie efektywności energetycznej. Umowa o poprawie efektywności energetycznej określa w szczególności możliwe do uzyskania oszczędności energii w wyniku realizacji przedsięwzięcia z zastosowaniem środka poprawy efektywności energetycznej oraz sposób ustalania wynagrodzenia, którego wysokość jest uzależniona od oszczędności energii uzyskanej w wyniku realizacji tego przedsięwzięcia.
Na organy władzy publicznej, których obszar działania obejmuje całe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nałożono obowiązek nabywania efektywnych energetycznie produktów lub zlecania wykonania usług oraz nabywania lub wynajmowania efektywnych energetycznie budynków lub ich części. W użytkowanych budynkach należących do Skarbu Państwa poddawanych przebudowie nałożono obowiązek zapewnienia wypełnienia zaleceń poprawy efektywności energetycznej w zakresie charakterystyki energetycznej budynków.
Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa został zobowiązany do przekazywania ministrowi właściwemu do spraw energii, w terminie do dnia 31 marca każdego roku, informacji o uzyskanych przez organy władzy publicznej oszczędnościach energii pierwotnej w budynkach użytkowanych przez te organy.
Na ministra właściwego do spraw energii, ministra właściwego do spraw transportu oraz ministra właściwego do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa nałożono szereg obowiązków o charakterze promocyjnym oraz informacyjno-edukacyjnym w zakresie środków poprawy efektywności energetycznej.
Minister właściwy do spraw energii został zobowiązany, w ramach promowania środków poprawy efektywności energetycznej, do prowadzenia działań informacyjno-edukacyjnych o zużyciu energii przez produkty wykorzystujące energię oraz o kontroli realizacji programu znakowania urządzeń biurowych.

Zasady oszczędności energii

W rozdziale 4 ustawy określono zasady realizacji obowiązku w zakresie oszczędności energii. Przepisy tego rozdziału stanowią wypełnienie postanowień dyrektywy, która wprowadza obowiązek ustanowienia przez każde państwo członkowskie systemu zobowiązującego do efektywności energetycznej lub do zastosowania alternatywnych środków w celu osiągnięcia określonej docelowej wielkości oszczędności energii wśród odbiorców końcowych.

Oszczędności energii, które mają zostać osiągnięte w ramach systemu zobowiązującego do efektywności energetycznej lub dzięki alternatywnym środkom stosowanym zgodnie z dyrektywą, muszą być co najmniej równoważne osiąganiu przez dystrybutorów energii lub przedsiębiorstwa prowadzące detaliczną sprzedaż energii, w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r., oszczędności energii finalnej w wysokości 1,5% rocznego wolumenu sprzedaży tej energii odbiorcom końcowym, uśrednionej w latach 2010-2012.

Do ustawy przeniesiono obowiązujący system świadectw efektywności energetycznej, gdyż umożliwia on wykorzystanie istniejącego potencjału oszczędności energii w sposób efektywny i pozwala osiągnąć wymagane przez dyrektywę oszczędności energii finalnej. Niewątpliwą przewagą systemu świadectw nad innymi mechanizmami poprawiającymi efektywność energetyczną jest fakt, iż system ten obejmuje szeroką grupę podmiotów realizujących przedsięwzięcia służące poprawie efektywności energetycznej w różnych obszarach i sektorach gospodarki.
W kolejnej części kontynuować będę temat zasad realizacji obowiązku w zakresie oszczędności energii.
dr inż. Piotr Kubski

Fot. z arch. Viessmann

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij