Instalacja gazowa to układ przewodów gazowych umieszczonych za kurkiem głównym, spełniających określone wymagania szczelności, prowadzonych na zewnątrz lub wewnątrz budynku wraz z urządzeniami do pomiaru zużycia gazu, armaturą i innym wyposażeniem oraz odbiornikami gazowymi zainstalowanymi zgodnie z potrzebami użytkowymi i przeznaczeniem budynku.

W skład instalacji na paliwa gazowe wchodzą wszystkie jej elementy składowe zlokalizowane za kurkiem głównym, do których zalicza się: przewody gazowe; elementy składowe przewodów, takie jak złączki instalacyjne, zawory itp.; urządzenia sygnalizacyjno-odcinające, jeżeli są zainstalowane; urządzenia pomiaru zużycia gazu, pomimo tego że nie stanowią własności właściciela budynku lub też zarządzającego; butle gazowe, jeżeli instalacja zasilana jest z indywidualnych butli instalowanych u odbiorców; urządzenia gazowe; przewody spalinowe lub powietrzno-spalinowe stanowiące element składowy urządzenia gazowego.

Instalacja gazowa  – podstawy do projektowania

Podstawą do projektowania i wykonywania instalacji gazowych jest Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z tym rozporządzeniem instalacje gazowe należy projektować, wykonywać oraz użytkować zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej, w sposób zapewniający bezpieczeństwo ludzi i mienia oraz ochronę środowiska naturalnego.

Instalacja gazowa w budynkach może być zasilana z sieci rozdzielczej gazu ziemnego niskiego lub średniego ciśnienia przez reduktor gazu. Gaz z sieci gazowej doprowadzony do zewnętrznej ściany budynku nie może mieć ciśnienia wyższego niż 500 kPa. Zawory redukcyjne mogą być instalowane wyłącznie na zewnątrz budynku i powinny być zabezpieczone przed dostępem osób niepowołanych i uszkodzeniami mechanicznymi.

Do montażu instalacji gazowych należy stosować wyłącznie rury, łączniki, armaturę oraz urządzenia gazowe posiadające certyfikat na znak bezpieczeństwa B lub aprobatę techniczną.

Instalacja gazowa  – wymagania

Instalacja gazowa w budynku powinna być wykonana zgodnie z projektem. Wymagania dotyczące prowadzenia przewodów gazowych w budynkach również określają ww. rozporządzenia. Do najważniejszych wymagań należą:

* Rozdz. 7 § 163. 1.a Przewody instalacji gazowej powinny być wykonane w sposób zapewniający spełnienie wymagań szczelności i trwałości określonych w Polskiej Normie dotyczącej przewodów gazowych dla budynków.

* Rozdz. 7 § 163. 2. Przewody instalacji gazowej, począwszy od 0,5 m przed zewnętrzną ścianą budynku do kurków odcinających przed gazomierzami w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych lub do odgałęzień lokali użytkowych w budynkach użyteczności publicznej, powinny być wykonane z rur stalowych bez szwu bądź z rur stalowych ze szwem przewodowych – zgodnych z wymaganiami przedmiotowymi Polskich Norm – łączonych przez spawanie.

* Rozdz. 7. § 163. 4. W budynkach mieszkalnych jednorodzinnych, budynkach w zabudowie zagrodowej i budynkach rekreacji indywidualnej przewody instalacji gazowej, a w pozostałych budynkach tylko przewody za gazomierzami lub odgałęzieniami prowadzącymi do odrębnych mieszkań lub lokali użytkowych, powinny być wykonane z rur, o których mowa w ust. 2, łączonych również z zastosowaniem połączeń gwintowanych lub z rur miedzianych łączonych przez lutowanie lutem twardym. Dopuszcza się stosowanie innych sposobów łączenia rur, jeżeli spełniają one wymagania szczelności i trwałości określone w Polskiej Normie dotyczącej przewodów gazowych dla budynków.

Mowa tu o normie PN-EN 1775:2009 Dostawa gazu. Przewody gazowe dla budynków. Maksymalne ciśnienie robocze równe 5 barów lub mniejsze. Zalecenia funkcjonalne.

* Rozdz. 7. § 164. 1. Przewodów instalacji gazowych nie należy prowadzić przez pomieszczenia mieszkalne oraz pomieszczenia, których sposób użytkowania może spowodować naruszenie stanu technicznego instalacji lub wpływać na parametry eksploatacyjne gazu.

* Rozdz. 7. § 164. 2. Zabrania się prowadzenia przez pomieszczenia mieszkalne przewodów instalacji gazowej z zastosowaniem połączeń gwintowanych, a także z zastosowaniem innych sposobów łączenia rur, jeżeli mogą one stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa mieszkańców.

Instalacja gazowa  – materiały

To tylko niektóre zapisy mówiące o kilku istotnych sprawach związanych z projektowaniem, prowadzeniem i zabezpieczeniem instalacji gazowych w budynkach. Ze względu na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa pracy do budowy instalacji gazowych należy używać wyłącznie sprawdzonych i certyfikowanych materiałów oraz urządzeń.

Takim materiałem jest stal. Przewody instalacji gazowych wykonane z rur stalowych są gwarancją bezpieczeństwa i trwałości instalacji gazowej. Grubościenne rury stalowe łączy się poprzez spawanie. Dopuszcza się również gięcie rur stalowych w granicach normy. W pozostałych przypadkach używa się łączników ze stali lub z żeliwa. Po wykonaniu całość instalacji należy pomalować farbą ochronną w kolorze żółtym.

Instalacja gazowa  z miedzi

W przewodach rozprowadzających instalacji gazowych coraz powszechniej stosowanym materiałem jest również miedź. Wszystkie instalacje gazowe należy wykonywać tylko na podstawie projektu opracowanego przez projektanta, który posiada uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń gazowych. Instalacje gazowe z miedzi projektuje się podobnie jak ze stali, uwzględniając różnice technologiczne wynikające z zastosowania innego materiału.

Ze względu na obowiązujące w Polsce przepisy lutowane rury miedziane stosowane do instalacji gazowych można łączyć wyłącznie lutem twardym o temperaturze topnienia powyżej 650°C. Połączenie wykonane metodą lutowania twardego jest połączeniem nierozłącznym. Lutowanie wykonywane jest metodą kapilarnego połączenia kielichowego. Polega ono na tym, że szczelina między łączonymi elementami jest tak mała i równomierna, że powstaje efekt kapilarny.

Dodatkowo w procesie lutowania zachodzi zjawisko dyfuzji cząsteczek łączonych elementów i lutu. Decydujący wpływ na jakość połączeń ma skład lutu, a przede wszystkim jego właściwości zwilżające i oczyszczające, które umożliwiają płynięcie i przyleganie lutu do powierzchni materiału. Do lutowania twardego łączników z miedzi stosuje się luty fosforowe (CuP) bez topnika i luty srebrne (AgCuZn) z topnikiem. Do lutowania twardego łączników z brązu i mosiądzu stosuje się luty srebrne i fosforowe z topnikiem.

Elementy do lutowania muszą być specjalnie przygotowane. Cięcie rury miedzianej powinno być przeprowadzone z zachowaniem prostopadłości krawędzi cięcia do osi rury. Krawędź powinna być gładka, bez gratów, które powinny być usunięte, jeżeli wystąpią. Zdeformowane końce rury należy poddać kalibracji lub też obciąć. Powierzchnię łączonych elementów przed wykonaniem lutu należy odtłuścić trójchlorkiem etylu lub alkoholem etylowym. Lutowanie lutem twardym wymaga doświadczenia, dlatego też powinny wykonywać to tylko osoby posiadające odpowiednie umiejętności.

Instalacja gazowa  – łączenie zaciskowe

Innym dopuszczalnym sposobem łączenia przewodów miedzianych jest metoda zaciskowa. Stosuje się tu specjalne łączniki wyposażone w fabrycznie zamontowany o-ring uszczelniający z HNBR w żółtym kolorze. Jest to bardzo wytrzymały i odporny materiał, o właściwościach ognioodporności na poziomie lutów twardych. Złączki zaciska się na końcach łączonych przewodów za pomocą specjalistycznych narzędzi, tworząc trwałe, nierozłączne połączenie. Na podstawie wytycznych producentów oraz Aprobaty Technicznej wydanej przez Instytut Nafty i Gazu w Krakowie można stosować tę metodę w zakresie średnic przewodów 12-54 mm. Zwykle takie złączki posiadają wyraźnie widoczne oznaczenia w kolorze żółtym.

Do połączeń rozłącznych stosuje się natomiast łączniki gwintowane z brązu lub mosiądzu. Jako materiał uszczelniający stosuje się niespiekane taśmy teflonowe, pasty doszczelniające oraz preparaty anaerobowe. Złącza można także uszczelniać metodą tradycyjną, korzystając z włókna konopnego. Zaleca się stosowanie jednorodności materiałowej. Najlepiej zastosować złączkę z takiego materiału, z jakiego wykonany jest króciec montażowy gazomierza.

Stopy miedzi do produkcji łączników powinny mieć skład chemiczny gwarantujący odporność na odcynkowanie, dlatego w instalacjach gazowych zaleca się stosowanie łączników z brązu. Złączki mosiężne w czasie lutowania twardego bardzo szybko ulegają odcynkowaniu i tracą swoje właściwości wytrzymałościowe, ulegając szybkiej korozji. W instalacjach gazowych mogą być stosowane tylko wtedy, gdy nie biorą bezpośredniego udziału w procesie lutowania.

Instalacja gazowa  – kompensacja wydłużeń

W miejscach, gdzie spodziewane są znaczne zmiany temperatury, należy przewidzieć możliwość kompensacji wydłużeń cieplnych. Przewody instalacji miedzianych instalowane wzdłuż ścian na podporach lub podwieszane powinny być wykonane w zamocowaniach. Zamocowania powinny być instalowane w odległościach uwzględniających średnicę oraz lokalne warunki eksploatacji. Do montażu rur miedzianych w instalacjach gazowych dopuszczalne jest stosowanie tylko dybli i obejm wykonanych z materiałów niepalnych, np. miedzianych, mosiężnych lub ze stali nierdzewnej.

Zalecane średnie odległości pomiędzy zamocowaniami to: 10 mm – 1,0 m; 12 i 15 mm – 1,25 m; 18 mm – 1,5 m; 22 mm – 2,0 m; 28 mm – 2,25 m; 35 mm – 2,75 m; 42 mm – 3,0 m; 54 mm – 3,5 m. Prowadzenie przewodów instalacji gazowych przez ściany nośne i działowe oraz przez stropy należy wykonywać w tulejach ochronnych wykonanych z materiałów innych niż stalowe, a końce wyprowadzeń należy dokładnie uszczelnić.

Instalacja gazowa  – odbiór

Każda wykonana instalacja gazowa rozprowadzająca paliwa gazowe lub też inne rodzaje gazów przed oddaniem do eksploatacji powinna być poddana odbiorowi technicznemu. Odbiór instalacji gazowych w budynkach mieszkalnych polega m.in na sprawdzeniu zgodności jej wykonania z projektem i wprowadzonymi zmianami w trakcie budowy, zgodności z obowiązującymi wymaganymi technicznymi, kontroli jakości wykonania i sprawdzeniu doboru materiałów i wyposażenia oraz certyfikatów dopuszczających.

Jednak najważniejszą rzeczą, bez której nie można dokonać odbioru instalacji gazowej, jest wymóg przeprowadzenia próby szczelności. Sposób przeprowadzenia tej próby określa Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. 1999 nr 74 poz. 836).

Instalacja gazowa  – bezpieczeństwo

Gaz ziemny, którego głównym składnikiem jest metan, nie jest trujący, ale przy zawartości w powietrzu powyżej 25% może oddziaływać dusząco i narkotyzująco na organizm człowieka (niedobór tlenu). Przy dłuższym przebywaniu w takiej atmosferze może nastąpić śmierć przez uduszenie. Przy stężeniu w granicach 5-15% tworzy się mieszanina wybuchowa, której zapłon może powstać nawet przy małym zaiskrzeniu.

Gaz ziemny jest bezwonny i dlatego w celu jego wykrycia jest specjalnie nawaniany przy pomocy środka odoryzującego THT (tetrahydrotiofen). Dlatego ze względu na niebezpieczeństwo wybuchu przy eksploatacji instalacji gazowych należy bezwzględnie przestrzegać podstawowych zasad bhp i ppoż. Roboty na czynnych instalacjach gazowych należą do prac gazo-niebezpiecznych i powinny być wykonywane przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje.

Jarosław Czapliński

Literatura:

1. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2002 nr 75 poz. 690 ) z późniejszymi zmianami.

2. Instalacje gazów palnych technicznych oraz medycznych wykonanych z przewodów miedzianych. Wymagania techniczno-eksploatacyjne. PCPM Wrocław 2007 r.

Fot. z arch. Europejskiego Instytutu Miedzi

Prenumerata Magazynu Instalatora

Jedna myśl na temat “Instalacja gazowa

  • 28 lutego 2018 o 17:10
    Permalink

    Bardzo dobry artykuł. Czy malowanie rur na żółto jest prawnie wymagane, nie mogę znaleźc takiego przepisu ?

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij