Instalacje z polipropylenu (PP) i polibutylenu (PB)

Tworzywa sztuczne są to materiały, których podstawowym składnikiem są wielkocząsteczkowe związki organiczne (polimery) otrzymywane w wyniku reakcji (polireakcji, polimeryzacji, polikondensacji) organicznych związków niskocząsteczkowych (monomerów).

Polipropylen (PP) jest tworzywem termoplastycznym należącym do grupy poliolefin. Powstaje w procesie polimeryzacji propylenu w temperaturze od 50 do 100ºC. Kopolimeryzacja PP umożliwia poprawę udarności w niższych temperaturach. Obecnie produkowane są 3 typy rur z polipropylenu: PP3, PP2 i PP1.

Przeważnie jednak na rury do wody pitnej stosowany jest kopolimeryzat randomowy oznaczany jako PP3 lub PP-R wyróżniający się najwyższą elastycznością, największą trwałością i dobrą zgrzewalnością. W instalacjach polipropylen stosowany jest do wody zimnej i ciepłej wody użytkowej. Produkowane systemy rur PN 10, 16, 20 i kształtek PN 20 w zakresie średnic DN 16-125 mm. PP we wszystkich odmianach może być łączony poprzez polidyfuzyjne zgrzewanie mufowe lub elektrooporowe.

Łączenie PP

Proces zgrzewania nosi nazwę fuzji termicznej, polifuzji lub polidyfuzji i fizycznie polega na trwałym zespoleniu łączonych powierzchni obu elementów i powstaniu jednorodnej warstwy materiału. Stąd metodę fuzji termicznej często definiuje się zależnością „1 + 1 = 1”, oznaczającą, że z dwóch łączonych elementów powstaje jeden. Potwierdzeniem uzyskania prawidłowego zgrzewu jest uzyskanie na całym obwodzie łączonych elementów podwójnego pierścienia wypływającego materiału.

Zgrzewanie elektrooporowe polega na zastosowaniu specjalnej kształtki, stanowiącej jednocześnie element łączący z zatopionym w niej oporowym przewodem grzejnym. Przebieg zgrzewania polega na wsunięciu rury do elektrozłączki a następnie podłączeniu złączki do aparatu zgrzewającego. Proces zgrzewania opiera się na zasadzie wykorzystania ciepła przy przepływie prądu przez drut oporowy do uplastycznienia wewnętrznej powierzchni kształtki i zewnętrznej rury.

Ocena poprawności połączenia ogranicza się do wizualnej oceny wałeczka tworzywa na krawędzi mufy lub po przecięciu złącza. Cięcie złącza wykonuje się w poprzek i wzdłuż (na pół). W obu przypadkach poprawnie wykonane złącze wykazuje zatarcie krawędzi między kształtką a bosym końcem rury, brak pęcherzy i zanieczyszczeń. Ważnym czynnikiem wpływającym na parametry wytrzymałościowe i hydrauliczne jest głębokość wsunięcia rury w gniazdo złączki. Zbyt słabe wsunięcie osłabia złącze wytrzymałościowo. Częstym błędem jest zbyt mocne wsunięcie rury w kształtkę, co powoduje znaczne przewężenie światła rury i spore straty hydrauliczne. Szczególnie jest to groźne dla małych średnic, gdzie średnica może zmniejszyć się o połowę, a nawet więcej.

Sprawdzenie szczelności połączenia odbywa się poprzez trzystopniową próbę ciśnienia (wstępną, zasadniczą i końcową). Próba końcowa ujawnia zimne zgrzewy wykonane przy niedogrzaniu powierzchni. Dokładny sposób odbioru instalacji podają producenci poszczególnych systemów.

Kształtki przejściowe nagrzewane mają gwinty metalowe, które zapewniają dobre i szczelne połączenia o dobrej stabilności. Umożliwia to właściwy montaż zaworów, wodomierzy oraz przejście na inny materiał. Przejście takie wykonujemy także za pomocą złączki rozłącznej z gwintem zewnętrznym lub wewnętrznym.

Oprócz kształtek przejściowych rozłącznych stosujemy te kształtki rozłączne dla polipropylenu. Możliwe jest też wykonanie połączeń PP z elementami instalacji tradycyjnych przy zastosowaniu dwuzłączek zaopatrzonych w metalowy gwint zewnętrzny lub wewnętrzny. Do dokręcania śrubowych złączek z wprasowanymi gwintami używa się kluczy z paskiem, o ile złączka nie posiada końcówki pod klucz bezpośrednio na części metalowej. Uszczelnienie złączek śrubowych wykonuje się taśmą teflonową.

Instalacje rurowe z PP można montować:

* na wierzchu ścian,

* pod tynkiem,

* w bruzdach,

* w kanałach.

We wszystkich przypadkach należy uwzględnić wydłużenie termiczne przewodów i stosować zasady montażu. Dodatkowo poza podanymi sposobami kompensacji wydłużeń (samokompensacja, kompensatory U-kształtowe ) stosować można kompensator pętlowy.

Polibutylen PB

Polibutylen jest termoplastycznym, częściowo kruchym tworzywem należącym do grupy poliolefin, powstającym w wyniku polimeryzacji butylenu. W instalacjach PB stosowany jest zimnej i ciepłej wody użytkowej. Elastyczność rury z PB sprawia, że może być ręcznie gięta w łuk o promieniu 8 średnic zewnętrznych, dzięki czemu możliwe jest minimalizowanie potencjalnie słabych punktów, jakimi są połączenia, a tym samym daje możliwość oszczędzenia czasu realizacji instalacji i ilości złączek.

Rury dostępne są w zwojach oraz w odcinkach prostych.

Polibutylen może być łączony przez:

* zgrzewanie polidyfuzyjne,

* połączenia zaciskowe,

* połączenia wciskowe.

Rodzaje połączeń PB

Łączenie rur z polibutylenu odbywa się przez połączenie obciskane, zaciskowe lub zgrzewane (rzadziej). Te sposoby połączeń opracowano na podstawie takich parametrów jak:

* właściwości materiału,

* pewność funkcjonowania,

* uwarunkowanie ekonomiczne.

Połączenie obciskane proponowane przez niektóre firmy opiera się na zastosowaniu odpowiednio karbowanej końcówki w kształtce miedzianej, którą wkładamy do rury i obciskamy. Do obciskania stosuje się specjalne narzędzia regulowane, wyglądem podobne do nożyc.

Połączenia zaciskowe różnią się konstrukcją w zależności od systemu ofertowego danej firmy.

Kształtka składa się z trzech części:

* nakrętka kapturowa,

* pierścień zaciskowy,

* korpus z tuleją karbowaną wprowadzaną do wnętrza rury.

Elementy łącznika wykonane są z mosiądzu. Pierścień zaciskowy dociska ściany rury do karbowanej wkładki, co daje trwałe i szczelne połączenie bez uszczelek.

Jedna z firm proponuje łączniki zaciskowe, które składają się z metalowej wkładki usztywniającej, nakrętki kapturowej, pierścienia zaciskowego, łącznika z gwintem zewnętrznym. Elementy te wykonane są z polibutylenu. Pierścień zaciskowy dociskany nakrętką kapturową daje szczelne i pewne połączenie.

Innym połączeniem zaciskowym jest zaciskanie rury wokół wkładki karbowanej opaską skręcaną śrubą. Idea połączenia jest identyczna jak przy zgrzewaniu polipropylenu. Tu także stosuje się kształtki ze spiralą elektrooporową. Przed wykonaniem połączenia należy w końcówkę rury włożyć tuleję ze stali nierdzewnej, która zapewnia kołowy przekrój rury. Złączka po zamontowaniu pozwala na obrót wokół rury o 360º, nawet przy pracującym systemie.

Połączenie wciskowo-zaciskowe oferowane są w dwóch wersjach: nierozbieralnej oraz rozbieralnej, która pozwala na ponowne wykorzystanie.

Instalacje rurowe z PB można montować:

* na wierzchu ścian,

* pod tynkiem,

* w bruzdach,

* w kanałach instalacyjnych.

We wszystkich przypadkach należy stosować się do zasad montażu. W przypadku instalacji z polibutylenu nie występuje konieczność używania dodatkowej kompensacji, gdyż elastyczność przewodów i odporność na odkształcenia redukują powstające naprężenia.

W kolejnym artykule przejdę do omówienia polietylenu sieciowego PEX.

dr inż. Florian Grzegorz Piechurski

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij