Komin i kominek w mieszkaniu w starej kamienicy

„A może byśmy się w końcu zdecydowali na kominek w naszym mieszkaniu?” – zapytała kiedyś pewna pani swojego męża… Marzenia warto mieć, warto je także spełniać…

Inwestor w sytuacji, gdy jest mieszkańcem wielorodzinnego domu, którego poszczególne mieszkania nie były nigdy wyposażone w kominki, nie jest z góry skazany na porażkę przy realizacji swojego (lub pani domu) marzenia. Najpierw jednak spójrzmy, co na ten temat mówią przepisy.

Kominek – przepisy

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie, czyli popularne „WT” (warunki techniczne), stawiają nam m.in. wymagania dotyczące kubatury pomieszczenia z kominkiem oraz wymagania odnośnie do wyposażenia budynku w odpowiednie kominy.

Kominki opalane drewnem możemy zastosować w budynkach wielorodzinnych niskich (czyli o wysokości maksymalnie 4 kondygnacji nadziemnych), w pomieszczeniach o kubaturze co najmniej 30 m3. Większa kubatura jest wymagana w zależności od mocy grzewczej paleniska kominkowego (przelicznik: 4 x moc grzewcza podana w kW, czyli przykładowo kominek o mocy 9 kW może stanowić wyposażenie pomieszczenia, którego kubatura to co najmniej 4 x 9 = 36 m3).

Dodatkowo pomieszczenie takie musi być wyposażone w przewód kominowy oraz przewód lub kanał wentylacyjny (koniecznie grawitacyjny; warto o tym przypomnieć, gdyż coraz częściej mamy mieszkania wyposażone w instalacje wentylacyjne mechaniczne). Musi być również zapewniony dopływ powietrza do pomieszczenia w celu umożliwienia poprawnego spalania drewna w kominku. Wymagany jest dopływ powietrza w ilości co najmniej 10 m3/h na 1 kW mocy paleniska (dla przykładowego kominka o mocy 9 kW będzie to więc 90 m3/h).

Wracając na chwilę do komina, przypomnę, że wymagany przez przepisy komin dymowy powinien mieć przekrój co najmniej 14 x 14 cm, a w przypadku kominów o przekroju okrągłym średnica komina to co najmniej 15 cm. Warto mieć na uwadze, że są to wartości, poniżej których zejść nie wolno, natomiast komin musi mieć przekrój odpowiedni do potrzeb konkretnego modelu kominka, a więc nie rzadko wymiary komina muszą przekraczać te absolutne minima dopuszczone przez przepisy.

Poszukiwania komina

Warto na wstępie sprawdzić, czy w budynku znajduje się jakiś nieczynny/nieużywany komin mogący stanowić kanał do odprowadzenia dymu z kominka oraz nieużywany komin mogący stanowić kanał wentylacyjny pomieszczenia. Oczywiste jest, że kominy te powinny przebiegać przez pomieszczenie, w którym zamarzyliśmy sobie ustawić nasz kominek.

Mogą ewentualnie przebiegać tuż za ścianą naszego pomieszczenia, wówczas po wykonaniu odpowiednich otworów w ścianie dostaniemy się z pomieszczenia „kominkowego” do tych kominów. Jeżeli kominy takie – ku naszej radości – odkryliśmy, należy powstrzymać się z radością i upewnić się, na drodze inspekcji wykonanej przez mistrza kominiarskiego, czy kominy te nadają się do użytkowania w charakterze opisanym wyżej.

Ocena stanu komina

Niestety najczęściej w starych kamienicach okazuje się, że te kominy, które są nieużywane, od dawna są w tak złym stanie technicznym, że nie nadają się do bezpiecznego użytkowania, ale opinia taka powinna być wydana przez mistrza kominiarskiego. Przy okazji mamy szansę dowiedzieć się od kominiarza, jakich przedsięwzięć powinniśmy się podjąć, aby przy następnej wizycie kominiarza móc uzyskać jego akceptację względem tych kominów.

Szczęściem w nieszczęściu jest fakt, że stare budownictwo opierało się na materiałach budowlanych (czytaj: cegłach) o bardzo dobrej jakości i czasami ząb czasu nie naruszył samej struktury materiałowej cegieł, a jedynie spowodował destrukcję zaprawy służącej do ich łączenia. W kominie takim zobaczymy liczne szpary, wykruszenia znajdujące się w miejscu styku między sąsiednimi cegłami. Jeżeli coś takiego zakomunikuje nam kominiarz, to możemy mówić o dobrej informacji, ponieważ nasze marzenia mogą nabierać realnego kształtu.

Metoda na komin

Pozostaje nam wybór metody doprowadzającej kominy do stanu technicznego pozwalającego na wydanie przez kominiarza akceptacji zaadaptowania kominów dla naszych celów. A metody te są oczywiście różne, zależne od stopnia zniszczenia komina oraz jego geometrii (wymiarów przekroju). Właściwie to od tej geometrii należałoby zacząć.

Komin o wymiarze 14 x 14 cm lub z niewielkim zapasem 15 x 15 cm (najczęściej spotykany przypadek) będzie odpowiedni tylko dla najmniejszych wkładów lub piecyków kominkowych i w praktyce, jeżeli doszło do destrukcji tylko w obszarze spoin (zaprawy łączącej cegły), konieczne będzie poprawienie jego stanu technicznego przez nałożenie masy uszczelniającej na wewnętrzną powierzchnię ścian kominowych. Nie będzie tu jednak możliwe zastosowanie wkładu kominowego ze stali.

Z przyczyn geometrycznych do komina 14(15) x 14(15) cm nie da rady włożyć komina stalowego o średnicy 15 cm. Wkład kominowy f15 cm wymaga przestrzeni uwzględniającej grubość materiału stalowego oraz nierówności w kominie ceglanym – w praktyce szacht kominowy powinien mieć wymiar o boku co najmniej 16 cm.

Jeżeli stan takiego komina zostanie jednak przez kominiarza oceniony jako bardzo zły (destrukcja nie tylko spoin, ale również materiału konstrukcji komina – cegieł), to mamy poważniejszy problem. Kominiarz może orzec, że komin ceglany należy wyposażyć w stalowy wkład kominowy i tylko w nim prowadzić produkty spalania z kominka. Może również powiedzieć, że powleczenie komina masami uszczelniającymi nie będzie wystarczające.

Przy kominie o tak małym przekroju pozostaje wówczas opcja wykonania tzw. frezowania komina, czyli poszerzenia jego przekroju wewnętrznego przy pomocy urządzeń mechanicznych. Prace takie są jednak kosztowne oraz ryzykowne dla stabilności konstrukcji komina. W przypadku bardzo słabego materiału konstrukcyjnego i niewielkiego doświadczenia firmy prowadzącej frezowanie może dojść do „rozwalenia” komina.

Wspomniałem o tym, by w pełni opisać zagadnienie, wydaje się jednak, że to dość czarny scenariusz. Nie spotkałem się dotąd z przypadkiem katastrofy budowlanej związanej z niewprawnym wykonaniem frezowania komina o bardzo niestabilnej konstrukcji. Być może wynika to z faktu, iż firmy usługowe prowadzące takie prace przyjmują tego typu zlecenia tylko w przypadku kominów ocenionych jako „nie aż takie złe”.

Jeżeli mamy do dyspozycji kanał kominowy ceglany o większym rozmiarze, np. 20 x 20 cm, to z góry możemy mieć niemal stuprocentową pewność, że frezowanie komina nie będzie potrzebne. Jeżeli mistrz kominiarski określi, że komin wymaga remontu – doprowadzenia do stanu pozwalającego na użytkowanie jako komin dymowy dla potrzeb kominka – to mamy do dyspozycji powłokę z masy uszczelniającej lub zainstalowanie wkładu stalowego o średnicy 15, 16 lub 18 cm, a ta ostatnia średnica pozwala na całkiem spory wybór małych i średnich kominków dostępnych na naszym rynku.

Wprawdzie nadal poza naszym zasięgiem pozostają duże kominki wymagające do odprowadzenia spalin kominów o średnicach 20 cm lub jeszcze większych, jednak praktyka wskazuje, że w starych kamienicach nie oczekujemy „smoków” dla celów grzewczych, lecz raczej marzy nam się kominek o funkcji dekoracyjnej. Tym bardziej, że wielki kominek – przypomnijmy – wymaga także zorganizowania większych dolotów powietrza (dla kominka o mocy 18 kW jest to aż 180 m3/h nawiewu powietrza do zorganizowania!).

Tryb suchy

W przypadku renowacji komina bez instalowania wkładu stalowego należy pamiętać o zachowaniu suchego trybu pracy komina. Spalać powinniśmy w kominku suche drewno liściaste, wysezonowane. Masy uszczelniające dostępne na naszym rynku są produktami służącymi do renowacji kominów zniszczonych na skutek upływu lat i starzenia się materiału (wypłukaniu zaprawy ze spoin między cegłami pod wpływem kwasów; poodpadaniu popękanych fragmentów cegieł), jednak nie zapewniają szczelności w sensie przenikania wilgoci.

Nie powinny być więc stosowane tam, gdzie kominy przemakają, a spalane miałoby być drewno o wilgotności powodującej wytrącanie substancji wilgotnych ze spalin podczas ich przebiegu z kominka do atmosfery, na całej wysokości komina. Masy te nie są też tak skuteczne, a raczej trwałe w czasie, jak zabezpieczenie kanału kominowego nowym materiałem (wkładem kominowym) pod warunkiem zastosowania wkładu kominowego o odpowiedniej charakterystyce materiałowej. Należy bowiem pamiętać, że wkłady stalowe (a także ceramiczne, choć stosowane w remontach znacznie rzadziej) są produkowane z materiałów o różnych gatunkach i klasyfikacjach.

Komin i kominek w mieszkaniu w starej kamienicy – podsumowanie

Zastosowanie mas uszczelniających jest czasami jedyną możliwością przywrócenia starego komina do stanu pozwalającego na użytkowanie. Jest tak np. w przypadku, gdy komin ceglany ma przekrój, który nie pozwala na umieszczenie w nim stalowego wkładu kominowego o jeszcze mniejszym przekroju, który to byłby już zbyt mały jeśli chodzi o wymagania kominka.

W przypadku, gdy istnieje techniczna możliwość (mimo zmniejszenia przekroju) zastosowania we wnętrzu komina nowego wkładu kominowego z materiału odpowiedniego (stal lub ceramika) dla poprawnej i długotrwałej współpracy z urządzeniem grzewczym, to takie rozwiązanie powinno być skuteczniejsze, a być może nawet bardziej ekonomiczne niż kosztowne nakładanie masy na powierzchnię wewnętrzną komina, przy użyciu specjalistycznego sprzętu.

Jeżeli przekrój komina jest zbyt mały i niezbędne jest poszerzenie przekroju komina, należy mieć na uwadze, że frezowanie jest jednak operacją kosztowną, która powiększa co prawda wymiar wewnętrzny przewodu kominowego, lecz ze względu na konieczność użycia maszyn frezujących o dużej mocy może odbywać się jedynie na kominach o bardzo dobrej stabilności konstrukcyjnej. W przeciwnym wypadku frezowanie może grozić powiększeniem uszkodzeń całego komina.

Z tego powodu takie prace należy zlecać jedynie sprawdzonym i doświadczonym firmom wykonawczym. Jeżeli komin po frezowaniu do większego rozmiaru nie miałby być wyposażony w dodatkowy wkład stalowy lub ze współczesnej ceramiki technicznej, to i tak wymagane jest jego dodatkowe powleczenie wspomnianymi wyżej masami uszczelniającymi (frezowanie plus uszczelnianie).

Mariusz Kiedos

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij