Kolejny sezon grzewczy trwa i znów czytamy oraz słyszymy w mediach, że powietrze jest zanieczyszczone przez urządzenia grzewcze – piece, kotły c.o. na paliwa stałe, węgiel, drewno.

Minął już rok od znowelizowania ustawy Prawo Ochrony Środowiska w odniesieniu do art. 96 (tzw. Ustawy antysmogowej). Daje ona możliwość podejmowania decyzji przez jednostkę samorządu terytorialnego – sejmik województwa – która ograniczy eksploatację lub wręcz ją zakaże przy instalacji „złego” spalania paliw. Brzmienie tej nowelizacji jest następujące:

Art. 96. Punkt 1. Sejmik województwa może, w drodze uchwały, w celu zapobieżenia negatywnemu oddziaływaniu na zdrowie ludzi lub na środowisko, wprowadzić ograniczenia lub zakazy w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw”.

Dalsze zapisy art. 96 szczegółowo określają sposób i zakres przygotowania takiej uchwały. Województwa południowej Polski – małopolskie, śląskie – pracują nad odpowiednimi zapisami uchwał, w których określają wymagania, jakie muszą być spełnione przez nowo instalowane kotły małej mocy, jakim wymaganiom będą musiały sprostać aktualnie eksploatowane instalacje spalania w najbliższych latach. Przykładem daleko zaawansowanych prac jest Projekt Zarządu woj. małopolskiego Uchwały Sejmiku Województwa Małopolskiego z 2017 r. (szczegóły na http://powietrze.malopolska.pl/antysmogowa/). Zakłada on dopuszczenie do eksploatacji kotłów na paliwa stałe spełniających tzw. wymagania ekoprojektu, określone w Rozporządzeniu Komisji (UE) 2015/1189 z dnia 28 kwietnia 2015 r. w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE w odniesieniu do wymogów dotyczących ekoprojektu dla kotłów na paliwo stałe. Wprowadza on także zakaz stosowania w tych instalacjach spalania paliw, „w których udział masowy węgla kamiennego lub węgla brunatnego o uziarnieniu 0-1 mm wynosi powyżej 5%, oraz „paliw zawierających biomasę o wilgotności powyżej 20%”.

Kotły na paliwa stałe – kopalne (węglowe) i stałe biopaliwa (biomasa drzewną) – spełniające wymagania ekoprojektu określone ww. Rozporządzeniem KE UE są dostępne na rynku.

Wykazały to rezultaty zrealizowanej w 2016 r. edycji konkursu „TOPTEN Kotły grzewcze na paliwa stałe”, której wyniki są dostępne na następujących witrynach: www.topten.info.pl, www.pie.pl, www.fewe.pl.

Wykazały to rezultaty zrealizowanej w 2016 r. edycji konkursu „TOPTEN Kotły grzewcze na paliwa stałe”, której wyniki osiąganych wartości sezonowej efektywności ogrzewania oraz wartości sezonowych emisji CO, OGC, NOx i TSP, zgodnie z Rozporządzeniem Komisji (UE) 2015/1189, są dostępne na następujących witrynach: www.topten.info.pl, www.pie.pl, www.fewe.pl. Wartości emisji sezonowych zanieczyszczeń w przypadku kotłów z automatycznym podawaniem stałego biopaliwa zawierały się w zakresie odpowiednio:

* CO: 152 ÷ 422,

* OGC: 7 ÷ 17,

* NOx: 139 ÷ 199,

* TSP 23 ÷ 37.

Natomiast w przypadku węglowych kotłów z automatycznym podawaniem paliwa kształtowały się one następująco:

* CO: 114 ÷ 381,

* OGC: 1 ÷ 14,

* NOx 154 ÷ 273,

* TSP: 23 ÷ 30.

Wartości oszacowanych średnich emisji sezonowych CO, OG, NOx i TSP ilustruje rys. 1.

   Średnie wartości sezonowych emisji CO, OGC, NOx, TSP kotłów z automatycznym podawaniem stałego paliwa

Bogatszą ofertę branży kotłowej stanowią kotły spełniające wymagania klasy 5 wg normy PN-EN 303-5:2012, które są zgłaszane w ramach trwającego ww. konkursu. Zakres wartości emisji zanieczyszczeń w przypadku kotłów z automatycznym podawaniem stałego paliwa, spełniających wymagania klasy 5 ww. normy był różny dla kotłów węglowych i kotłów na stałe biopaliwa (tabela).

Zakres granicznych wartości emisji zanieczyszczeń z kotłów spełniających wymagania klasy 5 wg. PN EN 303-5:2012, zgłoszonych na listę kotłów klasy 5 w konkursie TOPTEN

Wartości oszacowanych średnich emisji CO, OG i TSP ilustruje rysunek 2.

Średnie wartości emisji CO, OGC, TSP, zgodnie z wymaganiami klasy 5 kotłów, wg PN-EN 303-5:2012

Prawo a jakość paliwa

Niestety zasadniczą barierą efektywnego wykorzystania ww. uchwały, a także dotrzymania wysokich parametrów energetycznych i emisyjnych kotłów w trakcie eksploatacji, może być brak ogólnokrajowych uregulowań prawnych dotyczących jakości paliw stałych, zwłaszcza wegla, stosowanych w indywidualnych gospodarstwach domowych sektora komunalno-bytowego, jak i systemu kontroli i nadzoru nad rynkiem paliw stałych w nich stosowanych.

Paliwo stałe stosowane do wykonania badań energetycznych i emisyjnych kotła, zgodnie z PN-EN 303-5:2012, powinno być rynkowej jakości (zgodnie z deklaracją producenta kotła), winno spełniać wymagania określone w tabeli 7 ww. normy.

Zgodnie z normą węgiel bitumiczny (kamienny) powinien charakteryzować się następującymi parametrami:

* Wr ≤ 11% (zawartość wilgoci, stan roboczy);

* zawartość popiołu i wartość opałowa w stanie suchym, odpowiednio: Ad – 2÷7%; Qd) > 28 MJ/kg,

* uziarnienie, rozmiar ziarna zgodnie z instrukcją producenta kotła, przy czym udział podziarna (istotny dla emisji pyłu) oraz nadziarna (istotne dla emisji pyłu i prawidłowej pracy instalacji spalania) nie może przekraczać 5% mas. Nasuwa się wiec pytanie, czy na rynku węgla dla indywidualnych gospodarstw domowych nie powinny być dostępne certyfikowane sortymenty węgla (kwalifikowane paliwa węglowe), które zapewnią dotrzymanie wysokich parametrów energetycznych i emisyjnych kotłów, deklarowanych certyfikatami, w trakcie ich eksploatacji? Do tego niezbędne, a wręcz konieczne, jest wprowadzenie odpowiednich uregulowań prawnych dotyczących jakości paliw stałych dla instalacji spalania małej mocy na poziomie ogólnokrajowym.

Czyste ciepło

Wytwarzanie czystszego ciepła z paliw stałych w warunkach eksploatacji w gospodarstwie domowym wymaga stosowania odpowiedniego urządzenia grzewczego – kotła, pieca spełniającego wymagania techniki spalania typu BAT, określonej wymaganiami rozporządzenia ekoprojekt, normy PN-EN 303-5:2012 oraz czystszych, kwalifikowanych paliw stałych.

Należy jeszcze raz podkreślić, że to nie paliwa są odpowiedzialne za wysokie emisje zanieczyszczeń, zwłaszcza toksycznych substancji, ale technologie ich spalania, a dla skutecznego ograniczenia emisji źródła spalania w gospodarstwach domowych należy traktować integralnie instalacje spalania, w których kocioł, komin i paliwo muszą być odpowiednio dobrane (K. Kubica, „Czyste ciepło z paliw stałych dla sektora komunalno-bytowego – techniczne i pozatechniczne działania w aspekcie tzw. ustawy antysmogowej oraz KPOP”, konferencja „Paliwa stałe w programach PONE w świetle tzw. Ustawy antysmogowej”, Polska Izba Ekologii, Katowice, 28 stycznia 2016 r.).

Uwaga na komin

Niewłaściwie dobrany system odprowadzenia spalin jest przyczyną złego funkcjonowania całej instalacji spalania, co skutkuje zanieczyszczeniem układu spalinowego sadzą i substancjami smolistymi, a to z kolei ma wpływ na zwiększoną emisję zanieczyszczeń oraz zagrożenie dla zdrowia, powstawanie pożarów, a także zagrożenie zatruciem tlenkiem węgla (czadem), a nawet utratą życia. Instalacje kominowe stanowią ważny element instalacji spalania. Na fotografiach pokazano przykład zanieczyszczonej instalacji kominowej (W. Drożdżol, K. Drożdżol; „Rola służb kominiarskich w kontroli stanu instalacji spalania w gospodarstwach domowych w świetle prawa krajowego i uregulowań” UE, Konferencja nt. „Paliwa stałe w programach PONE w świetle tzw. Ustawy antysmogowej”, Katowice, 28 stycznia 2016 r.).

zanieczyszczona instalacja kominowa

zanieczyszczona instalacja kominowa

Instalacje spalania oraz stosowane przez użytkownika paliwa winny podlegać systemowi kontroli ich stanu z wykorzystaniem służb kominiarskich, na wzór Austrii i Niemiec. Warunkiem uzyskiwania „czystej energii z paliw stałych“ w instalacjach małej mocy jest odpowiednie współdziałanie trzech jej elementów: paliwa, urządzenia wytwarzającego ciepło – kotła, pieca oraz instalacji odprowadzania spalin.

dr inż. Krystyna Kubica, Polska Izba Ekologii

Fot. główne z archiwum Atmos.

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij