W poprzednim artykule poruszyłem rzadko pojawiający się temat skuteczności wentylacji, której wartość zleży od emisji zanieczyszczeń oraz przepływu powietrza. W technice wentylacyjnej zdecydowanie częściej pojawia się wartość określająca ilość przepływającego powietrza w danej kubaturze zwana krotnością wymian.

Wymiana powietrza w systemach wentylacji

Analizując efektywność działania układów wentylacyjno-klimatyzacyjnych, nie można pominąć aspektu kubatury pomieszczeń, w jakich jest ona określana. Wartością, która to uwzględnia, jest krotność wymian powietrza i opisuje ją zależność:

K = V/Vp,

gdzie:

k – krotność wymiany powietrza w danym pomieszczeniu [1/h]

V – przepływ powietrza [m3/h]

Vp – kubatura pomieszczenia [m3].

Grupy wartości krotności

Wartość krotności wymian powietrza często pojawia się w literaturze oraz podczas projektowania układów wentylacji, nie powinna być jednak traktowana jako podstawa do obliczeń ilości powietrza wentylacyjnego. Raczej powinna mieć charakter poglądowy, sprawdzający, a przy projektowaniu każdorazowo należy indywidualnie określić obciążenia występujące w danym pomieszczeniu. Podawane w różnych źródłach wartości zazwyczaj określają minimalne zalecane krotności wymian powietrza i są określone z uwzględnieniem specyfiki pomieszczeń oraz procesów w nich przebiegających.

Wartości te – podobnie jak pomieszczenia, dla których te wartości są określane -podzieliłbym na dwie grupy:

  • I grupa – pomieszczenia, które określę jako ogólno-użytkowe, tj. mieszkania, sklepy, sale bankowe, biura itp. W tego typu pomieszczeniach głównym kryterium doboru wielkości układu jest zazwyczaj komfort człowieka. Przykładowe wartości dla tej grupy zestawiłem w tabeli nr 1.

Tabela 1

  • II grupa – pomieszczenia specjalistyczne, w których o ilości powietrza, a więc też krotności wymian, decyduje zazwyczaj proces i wymagana do usunięcia ilość zanieczyszczeń przy jednoczesnym wprowadzeniu świeżego powietrza dla potrzeb higienicznych. Do grupy tej należą m.in. pomieszczenia produkcyjne, pomieszczenia czyste, gastronomiczne, przemysłowe i specjalistyczne.

Poniżej podaję wartości krotności wymian dla wybranych pomieszczeń tej grupy:

  • Apteki:

– izba recepturowa: ilość wymian – 2 [1/h], (źródło: Dz. U. 171 poz. 1395 2002 r.),

– izba do sporządzania produktów homeopatycznych: ilość wymian – 2 [1/h], (źródło: Dz. U. 171 poz. 1395 2002 r.),

– zmywalnia: ilość wymian – 2 [1/h], (źródło: Dz. U. 171 poz. 1395 2002 r.),

– pozostałe pomieszczenia: ilość wymian – 1,5 [1/h], (źródło: Dz. U. 171 poz. 1395 2002 r.),

  • Służba zdrowia:

– gabinet konsultacyjno lekarski: ilość wymian – 2 [1/h], (źródło: wytyczne),

– gabinet zabiegowy: ilość wymian – od 3 do 4 [1/h], (źródło: wytyczne),

– gabinet zabiegowy ze znieczuleniem ogólnym: ilość wymian – od 10 do 12 [1/h], (źródło: wytyczne),

– sterylizatornia: ilość wymian – 5 [1/h], (źródło: wytyczne),

– gabinet rentgenowski: ilość wymian – 1,5 [1/h], (źródło: Dz. U. 180 poz. 1325 2006 r.),

– ciemnia rentgenowska : ilość wymian – 3 [1/h], (źródło: Dz. U. 180 poz. 1325 2006 r.),

  • Pralnie i farbiarnie zawodowe:

– sortowanie, magazyny odzieży brudnej oraz przeznaczone do płukania, odwirowywania i farbowania:

a) nawiew: ilość wymian – 5 [1/h], (źródło: Dz. U. 40 poz. 469 2000 r.),

b) wywiew: ilość wymian – 6 [1/h], (źródło: Dz. U. 40 poz. 469 2000 r.),

– moczenie, odkażanie, ręczne prasowanie odzieży:

a) nawiew: ilość wymian – 3 [1/h], (źródło: Dz. U. 40 poz. 469 2000 r.),

b) wywiew: ilość wymian – 4 [1/h], (źródło: Dz. U. 40 poz. 469 2000 r.),

– gotowanie odzieży, pranie ręczne i mechaniczne, farbowanie:

a) nawiew: ilość wymian – 6 [1/h], (źródło: Dz. U. 40 poz. 469 2000 r.),

b) wywiew: ilość wymian – 7 [1/h], (źródło: Dz. U. 40 poz. 469 2000 r.),

– suszenie i mechaniczne prasowanie odzieży:

a) nawiew: ilość wymian – 4 [1/h], (źródło: Dz. U. 40 poz. 469 2000 r.),

b) wywiew: ilość wymian – 5 [1/h], (źródło: Dz. U. 40 poz. 469 2000 r.),

– sortowanie i magazynowanie odzieży czystej lub ufarbowanej: ilość wymian – 1 [1/h], (źródło: Dz. U. 40 poz. 469 2000 r.),

  • Zakłady gastronomiczne:

– kuchnie: ilość wymian – od 15 do 30 [1/h], (źródło: wytyczne),

– obieralnie: ilość wymian – od 4 do 6 [1/h], (źródło: wytyczne),

– zmywalnie: ilość wymian – 10 [1/h], (źródło: wytyczne),

– przygotowalnia: ilość wymian – od 4 do 8 [1/h], (źródło: wytyczne),

  • Zakłady graficzne: ilość wymian – 6 [1/h], (źródło: Dz. U. 65 poz. 447 1951 r.),
  • Malarnie (metalizacja natryskowa, czyszczenie powierzchni) – komora robocza: ilość wymian – 10 [1/h], (źródło: Dz. U. 237 poz. 2003 2003 r.),
  • Prace z użyciem cyjanków do obróbki cieplnej metali, ich roztworów i mieszanin: ilość wymian – 10 [1/h], (źródło: Dz. U. 69 poz. 456 2007 r.),
  • Prace z rtęcią i jej związkami: ilość wymian – 6 [1/h], (źródło: Dz. U. 69 poz. 455 2007 r.).

Osobną grupę stanowią te pomieszczenia, dla których przepisy lub wytyczne określają ilości powietrza w odniesieniu do powierzchni jednostkowej lub osoby, bez podawania krotności wymian w kubaturze. Wybrane wartości dla tej grupy pomieszczeń zestawiłem w tabeli nr 2.

Tabela z wybranymi pomieszczeniami, dla których nie ma konieczności podawania krotności wymian w kubaturze

Właściwy dobór

Określenie ilości powietrza wentylacyjnego pozwala wyznaczyć wydajność urządzenia centralnego oraz obliczyć przekrój poprzeczny kanałów wentylacyjnych. Odpowiedni dobór powinien uwzględniać też inne parametry, wśród których wyróżniłbym:

– opory instalacji,

– zalecane min. prędkości przepływu powietrza w kanale,

– stopień zabrudzenia oraz temperaturę przetłaczanego powietrza.

Na zdjęciach 1-3 przedstawiłem kilka przykładów, w których doszło do uszkodzenia elementów lub nieprawidłowego działania instalacji spowodowanego złym doborem elementów składowych układu lub/i błędami wykonawczymi:

* Fotografia 1 – :

wentylator przetłaczający gorące i zawilgocone powietrze wentylator przetłaczający gorące i zawilgocone powietrze

– zdjęcie 1a przedstawia uszkodzoną przez gorące medium obudowę wentylatora.

– na zdjęciu 1b znajduje się wentylator po wymianie z uwzględnieniem wysokiej temperatury medium (obudowa wykonana z materiałów odpornych na działanie wysokich temperatur, silnik znajduje się poza strumieniem przepływu powietrza).

* Fotografia 2 – zdjęcie pokazuje zdemontowany konwektor grzewczy służący do ogrzewania obiektu wielkokubaturowego. Odpowiednio dobrana wydajność grzewcza urządzenia została ograniczona przez straty przy wypływie powietrza (drastyczne zredukowanie przekroju, zbyt wysokie prędkości przepływu w poszczególnych odgałęzieniach, brak izolacji termicznej). Efektem tych błędów było niedogrzanie pomieszczeń mimo wystarczającej mocy nominalnej urządzenia centralnego.

zdemontowany konwektor grzewczy służący do ogrzewania obiektu wielkokubaturowego

* Fotografia 3 – na tym zdjęciu widać uszkodzenie przewodu wentylacyjnego spowodowane przez niestaranny montaż, brak wzmocnień poprzecznych oraz duży spręż instalacji.

uszkodzenie przewodu wentylacyjnego spowodowane przez niestaranny montaż

Sławomir Mencel

* Wszystkie zdjęcia z archiwum firmy Klimatsystem.

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij