Separatory tłuszczu – właściwy dobór i zasada działania

Separatory tłuszczu służą do oddzielania tłuszczów spożywczych w miejscach ich nadmiernego powstawania.

Wymóg stosowania separatorów tłuszczów wynika z konieczności oczyszczenia ścieków technologicznych z tłuszczów przed ich odprowadzeniem do systemu kanalizacyjnego w celu uniknięcia problemów eksploatacyjnych z rurami, urządzeniami, a także bezpośrednio w oczyszczalni ścieków. Zbyt duża ilość tłuszczu w systemach i instalacjach prowadzi bowiem do zmniejszenia przekroju rur na skutek jego osadzania się na ściankach, a w oczyszczalniach ścieków stwarza poważne problemy eksploatacyjne, jak zwiększone zużycie tlenu czy zarastanie złóż. Dodatkowo w przypadku rur żeliwnych wytwarzające się na skutek rozkładu biologicznego tłuszczu żrące kwasy tłuszczowe powodują korozję rur, prowadząc do ich nieszczelności lub całkowitej degradacji materiału.

Gdzie stosujemy separatory tłuszczu?

Separatory tłuszczu należy stosować wszędzie tam, gdzie konieczne jest wyłapywanie tłuszczów i olejów pochodzenia zwierzęcego i roślinnego z wody brudnej. Dotyczy to zakładów rzemieślniczych i przemysłowych, przykładowo:

  • kuchni przemysłowych i kuchni zakładów gastronomicznych (np. w hotelach, restauracjach, stołówkach),
  • kuchni z urządzeniami grillującymi, smażącymi i frytownicami,
  • punktów wydawania posiłków (z obiegiem naczyń),
  • masarni i zakładów produkcji mięsnej i wędliniarskiej (z ubojem i bez uboju),
  • ubojni przemysłowych i ubojni drobiu,
  • olejarni,
  • rafinerii oleju jadalnego,
  • fabryk margaryny,
  • fabryk konserw,
  • zakładów cateringowych,
  • wytwórni frytek i chipsów,
  • zakładów prażących np. orzeszki ziemne.

Ścieki zawierające w dużej części tłuszcze w formie zemulgowanej (praktycznie niemożliwe do odseparowania), czyli pochodzące np. z mleczarni, serowarni, zakładów przetwórstwa rybnego, zakładów recyklingowych, są efektywnie oczyszczane w separatorach tylko w określonych warunkach. W takich przypadkach może być konieczne zastosowanie innej metody oczyszczania ścieków.

Separatory tluszczu Mikolajczak223fot1

Fot. 1. Rura z osadzoną w ich przekroju warstwą tłuszczu (źródło: internet).

Proces separowania tłuszczu

Proces separowania wykorzystuje mniejszą gęstość właściwą tłuszczów, dzięki której gromadzą się one na powierzchni wody, oraz grawitację, która powoduje opadanie cięższych osadów i innych materiałów o większej gęstości na dno separatora.

Zasadniczo do separatora tłuszczu mogą być doprowadzane tylko te ścieki, z których muszą zostać usunięte tłuszcze i oleje pochodzenia organicznego. Tym samym nie można do nich wprowadzać ścieków zawierających fekalia, wody deszczowej lub ścieków zawierających substancje lekkie pochodzenia mineralnego. Ścieki dopływające do separatorów tłuszczu nie mogą także zawierać środków do prania, zmywania, czyszczenia, dezynfekcji i środków pomocniczych, które zawierają lub uwalniają chlor, ani środków tworzących stabilne emulsje. Niepożądane są również substancje stałe i większe odpady produktów spożywczych, które mogą mieć negatywny wpływ na proces separowania.

Ścieki zawierające tłuszcze mogą być doprowadzane do separatorów tłuszczu z: wpustów podłogowych, odpływów rynnowych, zlewów, umywalek, urządzeń kuchennych i zbiorników. Doprowadza się je do separatora przez odcinek stabilizacyjny w celu uniknięcia burzliwego przepływu rozbijającego cząsteczki tłuszczu (ryzyko powstania emulsji). Odcinek stabilizacyjny (rys. 1 i 2) składa się z 2 kolan 45º (1) połączonych prostym odcinkiem rury o długości min. 250 mm (2). Za kolankiem należy umieścić prosty odcinek przewodu (3) o długości 10 x DN i spadku min. 2% w kierunku separatora.

Separatory tluszczu Mikolajczak223rys1OK    Separatory tluszczu Mikolajczakrys2

Doprowadzane ścieki zawierające tłuszcze i osady są najpierw prowadzone na deflektor, dzięki czemu osiąga się zmniejszenie prędkości przepływu oraz równomierny podział strumienia. Substancje o większym ciężarze właściwym niż woda osadzają się na dnie zbiornika. W przypadku masarni z ubojniami oraz innych zakładów z podwyższonym odprowadzaniem osadów konieczne jest zastosowanie dwukrotnie większego osadnika.

W komorze separowania tłuszczu odbywa się oddzielanie tłuszczów/olejów ze ścieków na zasadzie flotacji (fot. 3). Cząsteczki tłuszczów i olejów wypływają dzięki swojej mniejszej gęstości na powierzchnię wody. Tworzą one wierzchnią, stale rosnącą warstwę tłuszczu powyżej krawędzi odpływu z separatora.

Separatory tluszczu Mikolajczakfot3OK

Fot. 3. Praca separatora.

W środkowej strefie separatora gromadzą się ścieki podczyszczone, pozbawione większych cząsteczek osadu i tłuszczu. Przy górnej krawędzi tej strefy zlokalizowany jest odpływ z separatora, który odprowadza przetworzone ścieki do sytemu kanalizacji bytowej. W celach kontroli efektywności procesu separacji można zamontować tuż za separatorem urządzenie do pobierania próbek.

Separatory tłuszczu – dobór i instalacja

Dobierając właściwe dla danej inwestycji rozwiązanie, należy zwrócić uwagę na:

  • Warunki, w których ma pracować separator
  • Istniejącą infrastrukturę:

– Czy istnieją już przyłącza?

– Czy przyłącza mają odpowiednią średnicę, spadki i są na odpowiedniej wysokości?

– Jaka jest możliwość wentylowania instalacji i pomieszczenia?

  • Dostępność pod kątem wozu asenizacyjnego
  • Możliwość montażu studzienki do poboru próbek
  • Ewentualną konieczność zastosowania przepompowni (wg PN-EN 12050 separatory, których odpływ leży poniżej poziomu zalewania, powinny zostać podłączone do przepompowni ścieków).

Separator tluszczu

Separator tłuszczu EasyClean.

Dobór wielkości nominalnej separatora odbywa się w zależności od ilości oczyszczanych ścieków.

W tym celu należy uwzględnić:

  • Miejsce zastosowania separatora
  • Czas pracy
  • Maksymalną ilość powstającej wody brudnej
  • Maksymalną temperaturę wody brudnej
  • Gęstość odseparowywanych tłuszczów/olejów
  • Wpływ środków do mycia i czyszczenia

Należy także wziąć pod uwagę, że:

  • Separatory tłuszczu powinny być zabudowywane w pobliżu miejsca powstawania wody brudnej, pod warunkiem że nie są to pomieszczenia bez wentylacji ani ciągi komunikacyjne czy magazyny.
  • Ze względu na nieprzyjemne zapachy zabudowa nie powinna być wykonywana w pobliżu pomieszczeń stałego przebywania ludzi (zwłaszcza w pobliżu okien i otworów wentylacyjnych).
  • Separatory muszą być łatwo dostępne dla wozów asenizacyjnych, nawet jeśli konieczne będzie umieszczenie separatora w miejscu oddalonym od miejsca powstawania ścieków.
  • Separatory tłuszczu powinny być umieszczone w sposób umożliwiający stały dostęp w celu wykonywania regularnej konserwacji wszystkich części, a jednocześnie w sposób chroniący je przed negatywnym działaniem mrozu.
  • Odpływ z separatorów musi być zabezpieczony przed przepływem zwrotnym.
  • Ścieki zawierające fekalia mogą być wprowadzane do przepompowni lub kanalizacji dopiero za separatorem tłuszczu.
  • Przewody doprowadzające i odprowadzające, a także pomieszczenie separatora tłuszczu, muszą być odpowiednio wentylowane.
  • Przewód doprowadzający należy jako przewód wentylacyjny wyprowadzić ponad dach, a przewody przyłączeniowe o długości powyżej 5 m należy odpowietrzać oddzielnie.
  • Jeśli przewód doprowadzający na długości dziesięciu metrów nie ma oddzielnego odpowietrzania, wówczas należy dodatkowo – jak najbliżej separatora tłuszczu – podłączyć dalszy przewód wentylacyjny.
  • Wentylacja przepompowni nie może być podłączona po stronie dopływu separatora tłuszczu, a przepompownie do ścieków zawierających fekalia muszą być odpowietrzane ponad dachem.

Przewód opróżniania separatora tłuszczu powinien być układany do miejsca podłączenia wozu asenizacyjnego zawsze wznosząco, a zmiany kierunku przewodu powinny mieć możliwie duży promień. W zależności od urządzenia przewody odprowadzające powinny być wykonywane jako przewody tłoczące względnie zasysające. Należy w tym celu używać odpowiednich połączeń poszczególnych rur i kształtek. Przewody opróżniania powinny być układane ze stałą średnicą do miejsca odbioru, przy czym przewód ssący musi mieć średnicę nominalną min. 65 mm.

Ze względu na ochronę przeciwwybuchową oraz by uniknąć uciążliwych zapachów i korozji w urządzeniach odwadniających w przypadku separatorów tłuszczu należy zapewnić naturalną wentylację separatora.

W tym celu należy podjąć następujące działania:

  • Do separowania tłuszczu można używać tylko tych urządzeń, w przypadku których możliwa jest wentylacja pomiędzy dopływem a odpływem. Przekrój przewodu wentylacyjnego musi odpowiadać przynajmniej przekrojowi rury dopływowej (PN-EN 1825-1).
  • Przewody dopływowe i odpływowe separatorów tłuszczu muszą być wyprowadzone bezpośrednio ponad dachem. Do tych przewodów wentylacyjnych nie można podłączać żadnych innych przewodów wentylacyjnych (PN EN 1825-2:2002-05 i PN 1986-100).
  • Jeśli w celu ochrony przeciwzalewowej zainstalowane zostały za separatorem przepompownie, wentylacja przepompowni nie może być połączona z przewodem napowietrzającym znajdującym się po stronie dopływu separatora tłuszczu (PN EN 12056-4).
  • Przewody wentylacyjne separatorów tłuszczu i przepompowni powinny być wyprowadzone w wyraźnej odległości od siebie nad dachem (komentarz do DN 1986-100).
  • Wszystkie podłączone do separatora tłuszczu przewody przyłączeniowe dłuższe niż 5 m należy odpowietrzać oddzielnie (PN EN 1825-2).
  • Jeśli przewód doprowadzający nie posiada przed separatorem tłuszczu na długości ponad 10 m w kierunku poziomym oddzielnie odpowietrzanego przewodu przyłączeniowego, wówczas na przewodzie doprowadzającym należy zamontować jak najbliżej separatora dodatkowy przewód wentylacyjny (PN EN 1825-2).
  • Wentylacja przewodu doprowadzającego i ewentualnie separatora może być prowadzona razem do jednego przewodu zbiorczego (PN EN 1825-2).

Anna Mikołajczak

Ilustracje z archiwum KESSEL.

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij