Jedną z głównych przyczyn zakłóceń w prawidłowym funkcjonowaniu urządzeń grzewczych jest zbierające się powietrze w różnych punktach instalacji ogrzewczej.

Przykładem miejsca, gdzie do instalacji może się dostawać powietrze, jest pompa dławnicowa. Zasysanie powietrza przez pompę obiegową może pojawić się w pompie wyposażonej w dławnicę. Powstaje ono po stronie ssawnej pompy. Występujący w tym miejscu spadek ciśnienia przy nieszczelnej dławnicy działa jak eżektor, zasysając powietrze z pomieszczenia do wnętrza instalacji. Lepszym rozwiązaniem będzie zastosowanie w instalacji pompy bezdławnicowej. Rynek oferuje bardzo bogatą ofertę w tym zakresie.

Odpowietrzanie i odpowietrzniki

Zgodnie z normą PN-91/B-02420 instalacje centralnego ogrzewania, jak również instalacje chłodzące pracujące w systemie zamkniętym powinny być wyposażone w urządzenia umożliwiające usunięcie powietrza ze zładu – zarówno w czasie ich napełniania, jak i normalnej pracy. Odpowietrzanie urządzeń ogrzewczych może być dokonywane ręcznie lub automatycznie. Zastosowanie urządzeń do automatycznego (samoczynnego) odpowietrzania instalacji centralnego ogrzewania prowadzi do wyeliminowania sieci przewodów i tradycyjnych naczyń odpowietrzających, co gwarantuje prawidłowe działanie całej instalacji. Zastosowanie takiego rozwiązania obniża całkowity koszt instalacji odpowietrzającej o ok. 30-50% w porównaniu z instalacją standardową.

Usytuowanie automatycznego odpowietrznika w instalacji c.o. musi być zgodne z zaleceniami PN-91/B-02420 (Ogrzewnictwo. Odpowietrzanie instalacji ogrzewań wodnych. Wymagania). Norma ta, obowiązująca od 1 stycznia 1993 r., zaleca stosowanie automatycznych odpowietrzników w instalacjach c.o., szczególnie z rozdziałem dolnym i pompą na zasilaniu. Możliwe jest odprowadzanie powietrza z poszczególnych grzejników (np. przy zastosowaniu odpowietrzników ręcznych), pionów i poziomów instalacji. Każdy z automatycznych odpowietrzników powinien być zamontowany wraz z zaworem stopowym. Odpowietrzniki automatyczne instaluje się przy kotłach, na pionach oraz we wszystkich innych miejscach instalacji, gdzie może gromadzić się powietrze i mogą powstawać trudności w samoistnym odprowadzeniu powietrza z danego fragmentu instalacji (syfony).

Odpowietrzniki – podział

Automatyczny zawór odpowietrzający pływakowy to mały zbiorniczek z zamocowanym wewnątrz pływakiem polietylenowym, który jest połączony z dźwignią zaworu wylotowego. Zasada jego działania jest następująca: w momencie pojawienia się w okolicy zaworu powietrza lub innych gazów pływak zaworu opada na dół pod własnym ciężarem, pociągając za sobą ramię dźwigni. Wówczas następuje otwarcie zaworu wylotowego. Powietrze i gazy uwalniają się do atmosfery. Miejsce usuniętego powietrza wypełnia woda, która unosi pływak i zamyka zawór wylotowy.

Automatyczne zawory odpowietrzające pływakowe przeznaczone są do usuwania fazy gazowej w postaci dużych pęcherzy przemieszczających się grawitacyjnie w kierunku najwyżej położonych punktów instalacji. Każdy z odpowietrzników automatycznych powinien być zamontowany wraz z zaworem stopowym. Pozwala on na bezpieczną wymianę odpowietrznika na nowy bez konieczności spuszczania całej wody z instalacji. Podczas wykręcania odpowietrznika z zaworu stopowego następuje odcięcie wody do urządzenia. Brak zaworu stopowego może doprowadzić do zalania pomieszczenia podczas wymiany.

Automatyczne odpowietrzniki, ze względu na ich przeznaczenie, możemy podzielić na:

  • pionowe – montowane na pionach, zbiornikach, rozdzielaczach itp.,
  • kątowe – grzejnikowe montowane na grzejnikach stalowych, aluminiowych lub żeliwnych.

Odpowietrzniki – montaż

  • odpowietrznik automatyczny montujemy w najwyższym punkcie instalacji, to znaczy tam, gdzie najłatwiej gromadzi się powietrze. Może to być między innymi górna część korpusu kotła czy też najwyższy punkt obudowy podgrzewacza ciepłej wody. Zaleca się również montaż na przewodach zasilających instalację.
  • odpowietrznik nie powinien być instalowany w miejscach, w których występuje podciśnienie, np. przed pompą cyrkulacyjną, gdyż może to doprowadzić do zassania powietrza do wnętrza instalacji,
  • odpowietrznik musi być zainstalowany w pozycji pionowej zgodnie z naturalnym ruchem powietrza w instalacji ku górze. W takiej pozycji pływak w korpusie pracuje prawidłowo,
  • zaleca się stosowanie dodatkowo pod odpowietrznikiem zaworu zwrotnego (stopowego), co umożliwia wymianę odpowietrznika na nowy lub daje możliwość przeprowadzenia jego naprawy bez konieczności spuszczania wody z całej instalacji c.o.,
  • podczas odprowadzania gazów z instalacji lub wprowadzania powietrza podczas spuszczania wody nie należy całkowicie wykręcać kapturka zamykającego kanał powietrzny. Prawidłowo skonstruowany odpowietrznik posiada kanały powietrzne (nacięcia) poprzecznie do gwintu pod zaślepką.

Powyższe zasady dotyczą większości oferowanych na rynku tanich popularnych odpowietrzników automatycznych. Jednak nieznajomość ich budowy powoduje, że użytkownicy narzekają na to, że ciekną i zapychają się, powodując zalanie pomieszczeń. Poniżej wyjaśnię, dlaczego taka sytuacja zdarza się dość często i jak można tego uniknąć.

Odprowadzanie i wprowadzanie powietrza

Na rynku oferowane są też specjalne zawory przeznaczone do:

  • wydalania powietrza w czasie napełniania instalacji oraz wpuszczania powietrza do wnętrza przewodów podczas ich opróżniania – są to odpowietrzniki automatyczne; w tych konstrukcjach istnieje możliwość zamknięcia wypływu i dopływu powietrza poprzez zaślepkę otworu wylotowego zaworu.
  • opróżniania z powietrza i gazów instalacji w sposób ciągły – są to tzw. separatory (po włosku degazatory); są one większe i wyższe od odpowietrzników; zaślepka zaworu wylotowego w tych urządzeniach nie zamyka się (obraca się wokół zaworu wylotowego powietrza).

Odpowietrzniki automatyczne

Urządzenia tego typu powinny być montowane na przewodach powrotnych z instalacji (w najwyższym położeniu obwodu). Najczęściej jednak instalatorzy montują je nieprawidłowo na przewodach zasilających w najwyższej części obwodu. Dla odpowietrzników automatycznych musi być spełniony warunek, że po zakończeniu cyklu opróżniania z powietrza całej instalacji w czasie napełniania przez powrót zawory upustu powietrza (zaślepka zamykająca) zostaną zamknięte! Taki stan powinien trać przez cały czas prawidłowo działającej instalacji.

Odpowietrzniki grzejników

Rys. Różnice konstrukcyjne pomiędzy odpowietrznikiem automatycznym (z lewej) a degazatorem (z prawej). Wielkość komory presostatycznej w odpowietrzniku wynosi 1 mm, a w degazatorze 7 mm. Czarne punkty na przekroju oznaczają pływające na powierzchni wody zanieczyszczenia, które zapychają wylot powietrza, a w konsekwencji powodują wyciek wody.

Podobnie powinniśmy postąpić w przypadku zastosowania odpowietrzników automatycznych innych producentów, w których znajduje się mała (1-2 mm) komora presostatyczna. W przeciwnym wypadku zanieczyszczenia znajdujące się na powierzchni wody w odpowietrzniku automatycznym mogą przykleić się do uszczelki lub iglicy zamykającej otwór wylotowy z urządzenia, powodując przeciek na zewnątrz, co często określane jest przez instalatorów jako uszkodzenie (zatkanie) odpowietrznika.

Ich funkcja jest zakończona aż do momentu nadejścia następnych okresowych zabiegów konserwacyjnych w instalacji, w czasie których dokonuje się opróżnienia i napełnienia sieci. Większość oferowanych na rynku odpowietrzników jest tak skonstruowana. Są to tanie konstrukcje bardzo chętnie kupowane przez instalatorów.

Wielkość komory presostatycznej w większości produkowanych w Europie „odpowietrzników automatycznych” jest bardzo mała. Podobną wielkość komory presostatycznej posiadają odpowietrzniki innych producentów. Cechą charakterystyczną ich konstrukcji jest mała wysokość.

Jeśli grubość warstwy poduszki powietrznej jest mała, siła pompy w momencie jej startu powoduje przedostanie się mikrozawiesin (zanieczyszczeń) pływających na powierzchni wody na pierścień (lub uszczelkę) uszczelniający iglicę zaworu wylotowego powietrza. Odpowietrznik automatyczny zaczyna wówczas przeciekać. Dlatego właśnie zawory te (odpowietrzniki automatyczne) muszą pozostawać przez cały czas pracy zamknięte, gdyż w każdej chwili mogą zalać pomieszczenie. Większość instalowanych odpowietrzników automatycznych z małą komorą presostatyczną jest zamontowanych na instalacji w pozycji otwartej i taka sytuacja stwarza duże niebezpieczeństwo dla obiektu.

Jeśli zawór cieknie w sposób ciągły z powodu zanieczyszczeń zgromadzonych w kanale wylotowym, należy wówczas bezwzględnie wymienić go na nowy lub rozebrać go i oczyścić z zanieczyszczeń. Pozostawienie zaślepki zamykającej wylot powietrza w pozycji otwartej lub jej całkowite odkręcenie z korpusu przez użytkownika lub instalatora nieznającego budowy opisywanego urządzenia może spowodować zalanie budynku w najmniej oczekiwanym momencie. Zaślepki zamykające wylot powietrza są bardzo często kradzione.

To z kolei powoduje przedostawanie się wszelkiego rodzaju zanieczyszczeń do wnętrza niezabezpieczonego zaworu wylotowego. Dla uniknięcia opróżniania instalacji podczas wymiany odpowietrznika na nowy konieczne jest zastosowanie zaworu stopowego. Zawór ten najczęściej jest na wyposażeniu odpowietrznika automatycznego i tworzy z nim jeden komplet. Odpowietrznik automatyczny montowany w instalacji może mieć dowolną średnicę przyłączeniową, np. 1/4″, 3/8″ lub 1/2″. Wielkość odpowietrznika należy dostosować do wielkości instalacji. Im mniejsza jest średnica, tym dłuższy czas potrzebny do opróżnienia instalacji powietrza i napełnienia jej wodą. Wydłuża się również czas potrzebny do opróżnienia sieci z wody (pobór powietrza do instalacji przez zawór wylotowy).

W kolejnym artykule podejmę temat degazatorów.

Andrzej Świerszcz

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij