Pleśń w łazience

Zima nie sprzyja wietrzeniu mieszkań czy łazienek. Każdy chce mieć ciepło i nie myśli o odpowiedniej wentylacji. A to podstawa, aby mieszkało się zdrowo.

Zimą przy dużej amplitudzie temperatur między mieszkaniem a dworem mostki termiczne wychodzą jak na dłoni. Zimna ściana, duża wilgotność powietrza, ewentualne zamoczenie podłoża i wynik jest jeden: pleśń w łazience, porost biologiczny w pokoju…. Zanim zaczniemy walczyć z niechcianymi gośćmi, należy zastanowić się, dlaczego w ogóle zjawili się oni w naszych domach, a przyczyn jest niestety wiele. Krótko opisane były wyżej, warto je jednak szerzej przybliżyć.

Brak wentylacji i pleśń w łazience

W każdym pomieszczeniu wytwarza się pewna ilość pary wodnej; w kuchniach i łazienkach jest to oczywiste, ale w sypialniach nie dla każdego jest to zrozumiałe (człowiek, oddychając, wydala parę wodną, co widać w zimne dni na oknach: duża ilość skroplin). Sprawna wentylacja ma za zadanie między innymi odprowadzić nadmiar pary wodnej z pomieszczeń. „Sprawna” to bardzo ważne słowo, w pewnych warunkach w ogóle ona nie działa, a przyczyna tkwi w użytkownikach pomieszczenia. Szczelnie zamknięte okna, zakryte lub nieczyszczone kratki wentylacyjne, nieodpowiednie drzwi w łazience i problem gotowy.

Widzimy wtedy dużą ilość wody, skroplin, nie tylko na oknach, ale także na ścianach, w łazienkach (głównie w narożnikach budynków – częste miejsca występowania mostków cieplnych). Zimą można zwrócić uwagę na taki obrazek: domownik od samego rana, zimą codziennie, wyciera okna – to właśnie skutek między innymi braku wentylacji. Od pewnego czasu obserwuje się, że deweloperzy przy odbiorze mieszkania przekazują instrukcję użytkowania mieszkania jego przyszłym użytkownikom, po to by uchronić się przed reklamacjami związanymi z zagrzybieniami.

Materiały na wykończenie

Standardem jest, że tynki i gładzie gipsowe, płyty gipsowo-kartonowe (zwykłe) oraz wylewki anhydrytowe używa się wszędzie, także w łazienkach, a tam powinno używać się materiałów wodoodpornych, czyli np. tynków cementowo-wapiennych, jastrychów cementowych. Wyroby gipsowe i anhydrytowe nie są wodoodporne, bardzo łatwo chłoną też parę wodną. Mają właściwości higroskopijne. Stałe działanie wody powoduje, że gips traci swoje właściwości, robi się miękki. Gips ma też neutralne pH, co powoduje, że szybciej niż materiały o podwyższonej alkaiczności (cementowe i wapienne) może porastać biologicznie. Dlatego też konieczna jest izolacja takich powierzchni. Najczęściej wykonuje się ją z płynnych folii przed przyklejeniem płytek ceramicznych.

Woda technologiczna

Obecnie postęp prac budowlanych jest bardzo szybki, w ciągu jednego roku oddaje się budynek, nieraz wielokondygnacyjny Woda używana do prac tzw. „mokrych” nie zdąży odparować. Mury pokrywa się izolacją termiczną, w 90% styropianem, który nie jest paroprzepuszczalny, dlatego też woda technologiczna zostaje oddana do wnętrza budynku, stąd potrzeba dobrej wentylacji oraz częstego wietrzenia pomieszczeń. Dochodzenie do stanu równowagi wilgotności dochodzi nieraz kilka lat i zależy nie tylko od technologii wykonania budynku ale też od jego mieszkańców.

Mostki termiczne

Często nieodpowiednio zaprojektowane elementy (mostki termiczne) są przyczyną pojawiania się pleśni. Mostki termiczne to miejsca, w których następuje wzmożona ucieczka ciepła. Mostki termiczne najczęściej występują w narożach budynków, mostkami są też żelbetowe płyty balkonowe, nadproża betonowe. Miejsca takie występują najczęściej w budynkach wielkopłytowych, nieocieplanych, ale mogą się także zdarzyć w budynkach nowych, które są źle zaprojektowane lub też w których używa się materiałów niesystemowych, niezgodnych z projektem. Na mostach termicznych często występuje zjawisko kondensacji pary wodnej, która to powoduje zwiększony przyrost mikroorganizmów.

Dbałość o higienę, czystość pomieszczeń to podstawa, szczególnie w łazienkach czy sanitariatach. Powierzchnie płytek, spoin powinny być czyszczone, zmywane, nie tylko przed świętami, ale regularnie, w zależności od intensywności użytkowania pomieszczenia. Do zmywania należy używać preparatów dezynfekujących, które niszczą objawy agresji biologicznej, której początkowo nie widać. Brud jest wspaniałą pożywką dla grzybów pleśniowych.

Oczywiście przyczyn może być więcej, każdy budynek jest inny, np. przyczyną zawilgocenia i późniejszego zagrzybienia mogą być nieszczelne rury spustowe, zapchane rynny, a tym samym woda lejąca się po ścianie. Aby w pełni poradzić sobie z zagrzybieniem, należałoby najpierw znaleźć przyczynę. Zniwelowanie przyczyny spowoduje, że po odpowiednim oczyszczeniu zagrzybienia nie będzie. Nie wszystkie jednak przyczyny da się wyeliminować. Co robić w takich przypadkach?

Szybka reakcja

Najważniejsza jest szybkość reakcji. Jeżeli zauważymy na ścianie pierwsze ślady pleśni (czarne plamki), należy je natychmiast zmyć przy pomocy najlepiej preparatu grzybobójczego, a jeśli go nie mamy pod ręką, to za pomocą środków dezynfekujących, które są w każdym domu. Jeżeli ich również nie mamy, to na początek wystarczy choćby wybielacz. Szybkie zmycie jest bardzo ważne, ponieważ odkładanie tej pracy na później może spowodować, że po paru tygodniach zamiast kilku centymetrów kwadratowych do usunięcia będziemy mieć kilkadziesiąt centymetrów.

Pleśń w łazience pojawiającą się na farbie najczęściej wystarczy zmyć, jednakże może się okazać, że wejdzie ona w strukturę farby, tynku lub gładzi. W takim przypadku należy usunąć zakażony element, najlepiej z kilkucentymetrowym nakładem. Całość odkutego tynku należy od razu wyrzucić, tak aby zminimalizować ryzyko zakażenia innych elementów. Odkutą część trzeba dodatkowo zmyć preparatem grzybobójczym, najlepiej dwukrotnie, i wykonać uzupełnienie struktury odpowiednimi materiałami, najlepiej zbliżonymi właściwościami do podłoża, czyli jeżeli mamy tynk cementowo-wapienny, to uzupełnienie wykonujemy cementową zaprawą wyrównującą.

Spoiny z silikonów

W przypadku zagrzybionych spoin z silikonu nie ma innej możliwości jak je usunąć i wykonać na nowo. Aby spoina silikonowa była trwała, nie ulegała agresji biologicznej ważne są dwa czynniki. Pierwszy z nich był już opisany, musi to być materiał trwały, przeznaczony do danego zastosowania. Drugi czynnik jest nie mniej ważny – jest to dbałość o wykonanie spoiny. Silikon musi być gładki, bez zagłębień, wklęsłości, drobnych nieciągłości, miejsca takie są podatne na zbieranie się brudu, trudno się je czyści i najczęściej są one ogniskiem pleśni. Dla przypomnienia poniżej przedstawiam kilka podstawowych zasad stosowania silikonów.

Stosując silikonową masę uszczelniającą, należy przestrzegać zasady, aby masa ta przylegała trwale tylko do dwóch powierzchni. W przypadku jej przylegania do większej liczby powierzchni i zmiany szerokości spoiny może wystąpić uszkodzenie masy uszczelniającej. Uszkodzenie spoin elastycznych może wystąpić także wówczas, gdy masa dotyka materiału wypełniającego szczelinę lub ułożona zostanie zbyt duża grubość masy. Wykonywanie uszczelnienia trwale elastyczną masą silikonową rozpoczyna się od przyklejenia wzdłuż uszczelnianej szczeliny po obu jej stronach taśmy klejącej. Pozwala to uniknąć zabrudzeń i uzyskać równe krawędzie spoiny. Następnie, w zależności od potrzeb, wciska się w szczelinę profil spłycający.

Stosując pistolet do kartuszy, utrzymując kąt ok. 45º, należy równomiernie, w sposób ciągły wypełniać spoinę masą uszczelniającą. Po wypełnieniu spoiny powierzchnię masy należy wyrównać specjalnym gładzikiem. Następnie odrywa się taśmę klejącą, pociągając ją skośnie względem szczeliny. Na koniec spoinę wygładza się, przeciągając po niej palcem zwilżonym wodą z dodatkiem mydła lub odpowiedniego środka. Nie zaleca się stosowania płynów do mycia naczyń, które najczęściej zawierają kwas cytrynowy, alkohole, środki natłuszczające lub inne dodatki mogące szkodliwie oddziaływać na powierzchnię masy uszczelniającej i jej przyczepność do płytek. Szczególnie dokładnie należy wyrównać miejsca styku kilku spoin. Należy zwrócić uwagę, że czas formowania spoiny jest krótki i często wynosi ok. 5 minut. Należy zauważyć, że silikony są zabezpieczone biologicznie, niestety zabezpieczenie to pod wpływem wody (wypłukiwania) ulega dezaktywacji.

Szybkość rozwoju pleśni na spoinie

Na spoinie silikonowej zagrzybienie rozwija się szybciej niż na fudze cementowej. Cement ma pH alkaiczne, co powoduje, że nie są to sprzyjające warunki dla rozwoju mikroorganizmów, jednakże i tu mogą się one rozwinąć. Najczęściej jest to spowodowane brakiem czyszczenia powierzchni płytek, złym doborem fugi (o grubym ziarnie, a tym samym szorstkiej powierzchni; dużą nasiąkliwością fugi, czyli brakiem jej hydrofobizacji), nieumiejętnym zatarciem fugi (z licznymi zagłębieniami, nierówną powierzchnię).

Dodatkowo fugi najczęściej nie są zabezpieczone specjalnymi preparatami powierzchniowo czynnymi, jednakże można znaleźć takie, które takie dodatki posiadają. Najczęściej są to dodatki specjalnych związków na bazie cynku lub srebra. Pierwiastki te mają właściwości bakteriobójcze. Właściwości srebra wykorzystywano już w dawnych czasach, np. Egipcjanie wiedzieli, że rany goją się lepiej pod jego wpływem. Picie ze srebrnych pucharów czy też wrzucanie srebrnej monety do mleka przedłużało świeżość produktu. Od wielu lat srebro dodaje się do odzieży sportowej, co poprawia komfort użytkowania. Fugi z dodatkiem związków srebra ma już w ofercie kilku producentów chemii budowlanej. Fugi takie są zdecydowanie bardziej odporne na działanie agresji biologicznej, po prostu nie porastają pleśnią.

Innym rozwiązaniem jest stosowanie fug epoksydowych. Fugi te są nienasiąkliwe, posiadają wysokie wytrzymałości, nie ulegają korozji biologicznej i są bardzo łatwe w utrzymaniu czystości (mają bardzo gładką powierzchnię). Jedynym ich minusem może być trudności w wykonaniu, w porównaniu z fugami cementowymi.

Przy zagrzybieniach w łazienkach należy zawsze zbadać przyczynę ich powstawania, bez tego bardzo trudno będzie nam walczyć z tym problemem. Po usunięciu agresji biologicznej należy pamiętać o tym, aby używać materiałów posiadających odpowiednie cechy techniczno-użytkowe, które będą odporne na działanie mikroorganizmów.

Bartosz Polaczyk

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij