Przybory sanitarne, takie jak umywalki, zlewozmywaki, bidety, spłuczki, miski kompaktowe, oraz urządzenia AGD, jak pralka, zmywarka itp., wymagają podłączenia wody z instalacji wodociągowej za pomocą dedykowanej armatury. Są nimi odcinające zawory kątowe.

Zawór kątowy, np. podumywalkowy, jest to nieodzowny element armatury wodociągowej w pomieszczeniu, za pomocą którego możemy prawidłowo podłączyć wężyki przyłączeniowe do baterii lub gwintowane nakrętki węży przyłączeniowych do sprzętu AGD oraz zawory napełniające do spłuczki (fot. powyżej). Tego typu zawory są również instalowane w systemach nawadniających, np. do podlewania ogrodu.

Dokonując wyboru zaworów kątowych, bardzo często sugerujemy się ich ceną. Dlaczego? Bo po prostu ich nie widać. Są one najczęściej usytuowane pod zlewozmywakiem w szafce lub pod umywalką. Tego typu armatura nie wymaga ciągłej regulacji przepływu i z tego powodu bardzo często kupujemy produkty o niskiej jakości, które po kilku latach użytkowania mogą nam przysporzyć wielu problemów (łącznie z zalaniem pomieszczenia). Takim przykładem mogą być zawory kątowe pewnego czołowego importera armatury z napisem na korpusie „Germany”. Były to zawory kątowe, grzybkowe (najczęściej ½” x ½”) do podłączenia zaworu napełniającego do spłuczki.

Korpusy i pokrętła tych zaworów wykonane były ze stopu cynku i aluminium (zamak). Już po kilku latach eksploatacji na wodzie zimnej ulegały one całkowitej destrukcji, a produkty rozpadu tego stopu zapychały zawory napełniające w spłuczkach, perlatory w bateriach lub elektrozawory w pralkach automatycznych. Proces niszczenia tych zaworów przebiegał znacznie szybciej na wodzie ciepłej i w kontakcie z rurami stalowymi ocynkowanymi. Zawór rozpadał się w szczękach klucza podczas próby jego wykręcenia z instalacji. Jego wnętrze najczęściej było zapchane produktami rozpadu tego stopu, a o zamknięciu przepływu w tym zaworze można było pomarzyć (fot. 2).

Zawory_katowe_podumywalkowe_Bak238-2OK

Kurki kulowe

Innym problemem dla użytkowników były dźwignie sterujące trzpieniem kurka kulowego. Jeden z producentów takiego zaworu (najprawdopodobniej z Chin) wykonał dla importera tych produktów dźwignię sterującą z tworzywa sztucznego (polistyrenu). Ten materiał absolutnie nie nadaje się do wykonania dźwigni pokrętła. Jest to materiał bardzo kruchy, o bardzo małej wytrzymałości (fot 3).

Zawory_katowe_podumywalkowe_Bak238-3OK

Dźwignia ta pękała po bardzo krótkim czasie od zainstalowania zaworu, chociaż nie była w ogóle używana. Najsłabszym miejscem było gniazdo do zamontowania na trzpieniu (przy wkręcie do metalu). Zakręcenie zaworu lub jego otwarcie było absolutnie niemożliwe. Dźwignia obracała się wokół osi trzpienia sterującego. To mogło spowodować zalanie pomieszczenia. Jeszcze innym obserwowanym problemem już innego producenta była zbyt cienka ścianka korpusu zaworu w miejscu, gdzie był wykonany gwint ½” na króćcu przyłączeniowym.

Znam przypadek, kiedy wykonawca instalacji wkręcił do złączki z gwintem zawór kątowy (kulowy), który to odpadł w nocy z instalacji na skutek wzrostu ciśnienia wody, doprowadzając do strat w wysokości ok. 35 tys. złotych (zalany sprzęt komputerowy). Po wnikliwej analizie budowy korpusu oraz porównaniu jego deklarowanej wagi przez producenta (karta katalogowa na stronie internetowej) okazało się, że zawór ma mniejszą wagę aż o ponad 5%. Grubość ścianki w najcieńszym miejscu na gwincie przyłączeniowym była porównywalna z grubością kilku kartek papieru. Producent ,,zaoszczędził” parę gramów mosiądzu na gwincie, doprowadzając do olbrzymich strat w pomieszczeniach. Jedyną zaletą tych konstrukcji była oczywiście cena.

Zawory kątowe

Regulacyjne zawory kątowe pełnią w instalacji wodnej ważną rolę przy ograniczaniu ciśnienia przepływu i odcinaniu dopływu wody w razie awarii lub prac serwisowych. Ich jakość i trwałość ma bezpośrednie przełożenie na bezpieczeństwo użytkowania całego systemu. Na pierwszy rzut oka dwa zawory wyglądają podobnie, jednak różnice mogą być znaczące.

Zawory kątowe są niezbędnym elementem każdej instalacji wodnej. Najwięcej korzyści z użytkowania dostarczają zawory regulacyjne, które oprócz tradycyjnej funkcji odcinania wody w razie awarii urządzenia lub wodociągu pozwalają także na wstępne ograniczenie ilości wypływającej wody. Dostępne na rynku zawory są zwykle wykonywane z mosiądzu, mogą jednak znacząco różnić się między sobą składem stopu, technologią wykonania czy wykończeniem powierzchni. Jakie ma to znaczenie w praktyce?

Warto zwrócić uwagę, by zawór posiadał stosowny atest stwierdzający, że został on wyprodukowany z surowca dopuszczonego do kontaktu z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi, bez zawartości szkodliwego dla zdrowia niklu i ołowiu!

Kuty czy odlewany?

Zawory kątowe są obecnie produkowane w technologii odlewu lub formowane w prasie z kutego mosiądzu. Specjaliści z branży sanitarnej podkreślają, że druga z tych metod wytwarzania pozwala uzyskać produkt o znacznie lepszych właściwościach mechanicznych. Na przykład zawory jednego z producentów są formowane w wysokiej temperaturze w ramach jednej operacji kucia, co daje im dużą odporność na uszkodzenia. Technologia ta pozwala uzyskać korpus o bardzo dobrych parametrach, gdyż w procesie formowania w prasie zostają zachowane wszystkie właściwości używanego wysokiej jakości kutego mosiądzu, jak odporność na pękanie pod wpływem ciśnienia, odporność na korozję czy w końcu neutralność chemiczna w kontakcie z wodą pitną.

Produkt jest odprężony termicznie i nie występują w nim żadne naprężenia. W kolejnych operacjach technologicznych usuwany jest tylko nadmiar materiału, a następnie zawory są polerowane, co sprawia, że ich powierzchnia staje się jednolicie gładka, bez widocznych nierówności. Cały proces jest automatyczny i przebiega tak samo w przypadku każdego egzemplarza. Tak uformowane korpusy zaworów są poddawane galwanizacji, w wyniku której uzyskują lśniącą, chromowaną, gładką i łatwą w czyszczeniu powierzchnię. Kolejnym etapem jest montaż elementów mechanizmu.

Jakość tkwi w technice

Zawór kątowy to element pracujący w ciągłym kontakcie z wodą, dlatego o jego trwałości w dużej mierze decyduje nie tylko materiał, z jakiego został wykonany, lecz również sposób zabezpieczenia mechanizmu i szczelność obudowy. W zaworach można na przykład zastosować rozwiązanie polegające na umieszczeniu wrzeciona w oddzielnej komorze smarnej, dzięki czemu nie ma kontaktu z wodą i zawartymi w niej zanieczyszczeniami mechanicznymi. Dzięki takiemu rozwiązaniu nie ulega ono zatarciu, a zawór jest praktycznie bezawaryjny. Jego działanie jest płynne bez zacięć. W odróżnieniu od tradycyjnych mechanizmów nie ma problemów z regulacją pokrętła nawet po bardzo długim czasie użytkowania. Kolejną ważną kwestią jest sposób uszczelnienia zaworu – najlepszą obecnie technologią są tzw. uszczelki o-ring o przekroju kołowym. Dobrym rozwiązaniem jest zastosowanie podwójnego uszczelnienia w celu wyeliminowania ryzyka przeciekania.

Warto również zwrócić uwagę, że zawór kątowy można dopasować do rodzaju armatury czerpalnej, przed którą jest montowany, na przykład wrażliwą na zanieczyszczenia mechaniczne elektronikę, stosowaną w bateriach sterowanych na podczerwień, można skutecznie chronić przed wpływem zanieczyszczeń z sieci wodociągowej, montując zawór kątowy z filtrem wyłapującym bardzo małe cząsteczki o wielkości 250 mikronów. Zawory kątowe są wrażliwe na osadzanie się kamienia na jego elementach, dlatego warto rozważyć wybór takiego modelu, który jest na to jak najbardziej odporny. W swej praktyce zawodowej zamontowałem już dziesiątki takich zaworów i na przestrzeni wielu lat nigdy nie miałem żadnych problemów podczas ich eksploatacji.

Bolesław Bąk

W tekście wykorzystano materiały firm: Arco, Schell.

Fot. główne. Wysokiej jakości zawory kątowe podumywalkowe.

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij