Instalacje tryskaczowe są niezawodne i efektywne. W przypadku pożarów tak intensywnych, że aktywowane zostały tryskacze w bezpośredniej przestrzeni nad ogniem, w 91% przypadków instalacja tryskaczowa zadziałała niezawodnie.

Pożar to niebezpieczeństwo, które może nas spotkać zarówno w domu, gdzie powinniśmy i czujemy się bezpieczni, jak i w pracy, na zakupach, w restauracji, w kinie. Zazwyczaj pożar pojawia się niespodziewanie, np. kiedy śpimy lub jesteśmy pochłonięci pracą. Sukces walki z pożarem zależy od czasu naszej reakcji na pierwsze płomienie. Często niestety zdarza się, że pożar wybucha w zamkniętych pomieszczeniach lub w nocy, a o jego powstaniu dowiadujemy się, kiedy zajmie on sąsiednie pomieszczenia czy nawet część budynku.

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dziennik Ustaw z 2009 r., nr 178, poz. 1380 z późniejszymi zmianami) do ogólnych celów ochrony przeciwpożarowej zalicza się przede wszystkim ochronę życia i zdrowia ludzi przebywających w obiektach lub na terenach, w następnej kolejności chroni się mienie oraz środowisko naturalne.

Zatem jako podstawowy cel ochrony przeciwpożarowej, któremu podporządkowano zasadnicze wymagania prawne, należy wskazać ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Dopiero w następnej kolejności,…, uwzględnia się straty materialne…” [źródło: „Czerwona Księga Pożarów”, tom 2: „Wybrane problemy pożarów oraz ich skutki”; Praca zbiorowa pod redakcją: Piotra Guzeckiego, Dariusza Wróblewskiego, Daniela Małozięcia; Wydawnictwo CNBOP-PIB, Józefów 2016, ISBN 978-83-61520-87-0].

Z analiz statystycznych jednoznacznie wynika, że tryskacze ratują życie i chronią własność przed ogniem. Porównując dane z pożarów dla budynków niewyposażonych w automatyczne urządzenia gaśnicze ze skutkami pożarów w budynkach zabezpieczonych nawodnioną instalacją tryskaczową, stwierdzono, że:

  • wskaźnik śmiertelności w przypadku lokali mieszkalnych zabezpieczonych instalacją tryskaczową był niższy o 82% w porównaniu z lokalami niechronionymi;
  • bezpośrednia strata mienia w pożarze w przypadku lokali mieszkalnych zabezpieczonych instalacją tryskaczową była niższa o 68% w porównaniu z lokalami niechronionymi.

Instalacje_tryskaczowe_Malesinska238-1

Rys. 1. Podstawowe środki gaśnicze [opracowanie własne].

Instalacje tryskaczowe – niezawodna i efektywna

Instalacja tryskaczowa jest niezawodna i efektywna. W przypadku pożarów tak intensywnych, że aktywowane zostały tryskacze w bezpośredniej przestrzeni nad ogniem, w 91% przypadków instalacja tryskaczowa zadziałała niezawodnie. W przypadku uruchomienia instalacji tryskaczowych jej działanie było efektywne w 96% aktywacji. Z powyższego wynika, że w 9% przypadków instalacja tryskaczowa nie zadziałała, pomimo że powinna, oraz że w 4% przypadków jej działanie było nieefektywne pomimo zadziałania. Przyczyny braku reakcji lub nieefektywności działania instalacji mogą być różne, na wykresach przedstawiono procentowy udział najczęstszych przyczyn braku reakcji lub nieefektywności zadziałania instalacji tryskaczowych.

Zwykle tylko 1 lub 2 tryskacze są aktywowane i ta liczba jest wystarczająca do ograniczania ognia. W przypadku nawodnionych instalacji tryskaczowych liczba 1 lub co najwyżej 2 tryskaczy okazała się wystarczająca w 88%. W przypadku instalacji suchych ta liczba tryskaczy była wystarczająca w 73% przypadków uruchomienia. Ciekawym zestawieniem jest efektywność działania tryskaczy w zależności od liczby ich otwarcia. Najwyższą efektywność w kontrolowaniu pożaru miały systemy, w których aktywował się tylko 1 tryskacz.

Trzy składniki

Do powstania ognia (zainicjowania procesu spalania) niezbędne jest równoczesne wystąpienie trzech składników: palnego materiału, utleniacza oraz porcji energii koniecznej do zapoczątkowania procesu. Może się więc wydawać, że by ugasić pożar, wystarczy po prostu zlikwidować jeden z tych składników. Niestety nie jest to takie proste, dużo łatwiej rozniecić ogień niż go ugasić. To, czy nasze działanie będzie skuteczne, zależy od szybkości reakcji (czas od pojawienia się płomieni do chwili podjęcia akcji gaśniczej), ale również od użycia odpowiedniego środka gaśniczego do palącej się substancji. Można wyróżnić pięć podstawowych środków gaśniczych: woda, gaz, proszek, aerozol, piana.

Efektem działań – każdego z nich w różnym stopniu – powinny być: działanie fizyczne (oddzielenie materiału od ognia, przerwanie dopływu tlenu, obniżenie temperatury materiału palnego lub płomieni) lub zmiana procesów chemicznych spalania. W danej technice gaszenia nie muszą występować równocześnie wszystkie wymienione zjawiska. Bardzo ważne jest również wybranie takiego środka gaśniczego, który gasząc pożar, nie spowoduje dodatkowych strat materialnych.

Przez stałe urządzenia gaśnicze (w skrócie SUG) rozumie się urządzenia przeciwpożarowe na stałe związane z obiektem budowlanym, uruchamiane samoczynnie we wstępnej fazie pożaru, posiadające własny zapas środka gaśniczego i przekazujące informację o zaistniałym zdarzeniu odpowiednim służbom. Zadaniem automatycznych systemów gaśniczych jest wykrycie i ugaszenie pożaru w jego wczesnym stadium lub utrzymanie pożaru pod kontrolą, tak aby jego ugaszenie było możliwe za pomocą innych środków.

Podział instalacji wodnych

  • Instalacje wodne możemy podzielić na:
  • Instalacje tryskaczowe – do wody może zostać dodany środek pianotwórczy lub substancja przeciw zamarzaniu;
  • Instalacje zraszaczowe – ten typ instalacji traktowany może być też jako szczególny przypadek instalacji tryskaczowej i nazywany zalewowym – NFPA 13;
  • Instalacje mgły wodnej.

Każda z powyższych instalacji ma inne przeznaczenie, a o skuteczności jej działania będzie decydował między innymi prawidłowy wybór rodzaju instalacji dla danego obiektu (sposobu użytkowania) i rodzaju zagrożeń, jakie mogą mieć miejsce w chronionym obiekcie. Systemy tryskaczowe są projektowane z sukcesem dla różnych temperatur otoczenia w chronionym pomieszczeniu oraz dla różnych funkcji systemu.

Podział systemów tryskaczowych

Generalnie systemy tryskaczowe możemy podzielić na:

a) nawodnione (wet pipe system);

b) suche (dry pipe system);

c) wstępnie wysterowane (tłumaczenie VdS) lub wstępnego działania (preaction sprinkler systems – NFPA 13);

d) zalewowe (deluge sprinkler systems) – jeżeli potraktujemy je jako szczególny przypadek instalacji tryskaczowych.

Wyroby budowlane wykorzystywane w ochronie przeciwpożarowej muszą posiadać dokumenty potwierdzające zgodność z polskimi wymaganiami i niezawodność działania w warunkach pożaru.

Elementy podstawowe instalacji

W niniejszym artykule przedstawiono podstawowe elementy budujące instalacje przeciwpożarowe, do których zaliczono:

  • tryskacze,
  • rury i kształtki,
  • zawory kontrolno-alarmowe wraz z dodatkowym osprzętem,
  • zawieszenia,
  • czujnik przepływu,
  • pompy przeciwpożarowe.

Tryskacz, inaczej dysza rozpylająca z termoczułym elementem uszczelniającym, jest jednym z najważniejszych elementów instalacji tryskaczowej, który determinuje rozmiar samej instalacji, wpływając na parametry geometryczne i hydrauliczne projektowanej instalacji.

Wymagania dla tryskaczy

Dobór tryskacza jest ściśle związany z rodzajem chronionej powierzchni, czyli z klasą zagrożenia pożarowego. W instalacji przeciwpożarowej mogą być montowane tylko nowe tryskacze z potwierdzonym dopuszczeniem do ochrony powierzchni danego typu. Każdy tryskacz musi być opisany przez producenta w sposób umożliwiający jednoznaczne stwierdzenie zakresu stosowania tryskacza danego rodzaju. Na każdym tryskaczu w trwały sposób musi być podana informacja: producent, rok produkcji, znak laboratorium dopuszczającego tryskacz do stosowania, numer modelu.

Instalacje_tryskaczowe_Malesinska238-2

Rys. 2. Elementy składowe tryskacza (z arch: Tyco-Fire): 1 – odcinek gwintowany, 2 – przycisk, 3 – zestaw uszczelniający, 4 – ampułka, 5 – śruba napinająca, 6 – deflektor.

Wymagania stawiane tryskaczom, jako elementom instalacji przeciwpożarowej, opisane są w normie zharmonizowanej: PN-EN 12259-1:2005 Stałe urządzenia gaśnicze – Podzespoły urządzeń tryskaczowych i zraszaczowych – Część 1: Tryskacze.

Według terminologii wprowadzonej przez FM Global Sprinklers Evolved by Allan Macpherson, FM Global, IFE Scotland and BAFSA: Technical Sprinkler Seminar 2010 National Library of Scotland, 20 January 2010 podział typów tryskaczy powinien obejmować trzy podstawowe grupy.

Typy tryskaczy

1. Tryskacze magazynowe,

2. Tryskacze niemagazynowe,

3. Tryskacze specjalnego przeznaczenia.

Tryskacze różnych typów składają się z tych samych podstawowych elementów, do których należy zaliczyć: korpus, element termoczuły, deflektor, odcinek gwintowany, oraz stożkowany otwór (rys. 2).

Elementy te dla różnych typów tryskaczy będą się jednak różniły szczegółami.

Prowadząc klasyfikację tryskaczy według tych różnic, można podzielić je ze względu na:

a) pozycję montażową,

b) wielkość stałej wypływu K,

c) szybkość reakcji RTI

d) temperaturę zadziałania,

e) rodzaj zamka,

f) kształt strumienia wody i wielkość kropel,

g) inne.

Agnieszka Malesińska

Fot. główne z arch. firmy KAN.

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij