Kocioł na paliwo stałe – jaki wybrać?

Ostatnie lata przyniosły bardzo duży postęp w zakresie poprawy efektywności energetycznej i ekologicznej (minimalizacji emisji zanieczyszczeń) urządzeń grzewczych na paliwa stałe o mocy poniżej 1 MW, a więc zaliczanych do grupy tzw. instalacji spalania małej mocy.

Intensywne, innowacyjne przedsięwzięcia podjęte przez producentów urządzeń grzewczych, zwłaszcza kotłów c.o., zaowocowały wdrożeniem do produkcji i wprowadzeniem na rynek kotłów opalanych, zarówno paliwami węglowymi – odpowiednimi sortymentami węgla (groszek, orzech, tzw. ekogroszek, ekoorzech, „kwalifikowane paliwa” o nazwach własnych nadanych przez producenta), jak i stałymi biopaliwami/paliwami biogenicznymi, czyli biomasą drzewną w formie drewna kawałkowego -„kłód”, brykietów i peletów drzewnych. Kocioł na paliwo stałe jest więc nowoczesną konstrukcją!

Na łamach „Magazynu Instalatora” omówiono już rozporządzenia wprowadzone przez Komisję Europejską UE związane z dyrektywą „ekoprojekt”, które będzie obowiązywać od 1 stycznia 2020 r. (Rozporządzenie Komisji UE 2015/1189 z dnia 28 kwietnia 2015 r. w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE w odniesieniu do wymogów dotyczących ekoprojektu dla kotłów na paliwo stałe), i dyrektywą w odniesieniu do etykiet efektywności energetycznej dla kotłów na paliwo stałe obowiązujące już od 1 kwietnia 2017 r. (Rozporządzenie Delegowane Komisji UE 2015/1187 z dnia 27 kwietnia 2015 r. uzupełniające dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/30/UE w odniesieniu do etykiet efektywności energetycznej dla kotłów na paliwo stałe i zestawów zawierających kocioł na paliwo stałe, ogrzewacze dodatkowe, regulatory temperatury i urządzenia słoneczne).

Zmiany od września 2019

Od 26 września 2019 r. ulegnie zmianie format etykiety (zakres klas). Zakończone zostały już prace w Europejskim Komitecie Normalizacyjnym (CEN) nad pakietem norm dotyczących badania ogrzewaczy pomieszczeń (pieców, kominków, kuchni – pakiet norm prEN 16510) na paliwa stałe oraz nad nowelizacją normy PN-EN 303:52012 (prEN 303-5:2018), które będą zharmonizowane z ww. rozporządzeniem Komisji UE 2015/1189 i 2015/1185.

Ukazały się też krajowe uregulowania prawne w odniesieniu do standardów emisji dla nowo wprowadzanych do obrotu kotłów na paliwa stałe o mocy do 500 kW w postaci Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 1 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań dla kotłów na paliwo stałe (Dz. U. poz. 1690, Warszawa, dnia 5 września 2017 r.). Rozporządzenie to zostało wprowadzone z dniem obowiązywania od 1 października 2017 r., obowiązuje od 1 lipca br. Jednak z uwagi na niewłaściwe wykorzystywanie jego przepisów obecnie (stan na lipiec 2018 – przyp. red.) rozporządzenie jest w trakcie procedury nowelizacji, jego przepisami zostaną objęte m.in. kotły na biomasę niedrzewną, za wyjątkiem kotłów z ręcznym zasilaniem balotami słomy.

Graniczne wartości emisji

Zawarte w powyżej wspomnianym Rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Finansów (Dz. Ustaw, poz. 1690, Warszawa, dnia 5 września 2017 r.) wymagania granicznych wartości emisji CO, OGC i pyłu dla kotłów z ręcznym i automatycznym zasilaniem paliwem stałym są tożsame z wymaganiami określonymi dla tego samego typu kotłów najwyższej klasy 5 zgodnie z normą PN-EN 303-5:2012.

Prace nad powyższymi uregulowaniami unijnymi i krajowymi oraz ich wprowadzenie do obowiązywania, a także uchwalenie przez sejmiki wielu województw tzw. uchwał antysmogowych spowodowały zintensyfikowanie prac nad nowymi konstrukcjami kotłów na paliwa stałe (kopalne, stałe biopaliwa, które muszą spełnić określone wymagania, by mogły być oferowane na krajowym i unijnym rynku). A jak wiadomo, polska branża producencka urządzeń grzewczych na paliwa stałe wprowadza najwięcej kotłów na to paliwo w całej UE (ponad 170 tys. sztuk rocznie). Rezultatem tych innowacyjnych działań jest przede wszystkim coraz większa populacja wysoko sprawnych energetycznie i niskoemisyjnych kotłów z automatycznym zasilaniem paliwem stałym: kotłów węglowych z palnikiem retortowym oraz kotłów peletowych zasilanych peletem drzewnym. Niektóre kotły zasilane peletem drzewnym polskich producentów znajdują się na liście BAFA urządzeń grzewczych, które mogą być instalowane w sektorze komunalno-bytowym w Niemczech.

Więcej kotłów na paliwo stałe 5 klasy

Potwierdzeniem wzrostu populacji wysoko sprawnych kotłów małej mocy na paliwa stałe (węgiel i biomasę drzewną) jest rosnąca liczba zgłoszonych urządzeń grzewczych na listę klasy 5 oraz zgłoszeń na listę TOPTEN 2016 i TOPTEN 2017, czyli kotłów już spełniających wymagania Rozporządzenia Komisji (UE) 2015/1189 w ramach konkursu TOPTEN. Kotły grzewcze na paliwa stałe organizowanego przez Polska Izbę Ekologii oraz Fundację na rzecz Efektywnego Wykorzystania Energii (www.topten.info). W tym roku naborem do konkursu objęto kotły na paliwa stałe o mocy cieplnej do 500 kW. Każda z tych list ma oddzielne grupy kotłów zasilanych paliwami węglowymi i stałymi biopaliwami, z ręcznym i automatycznym zestawieniem. Listy zawierają podstawowe i istotne parametry, niezbędne dla potencjalnego inwestora – właściciela indywidualnego gospodarstwa domowego.

kociol-5-klasy-na-paliwa-stale-Nowosci237SAS
Kocioł na paliwo stałe SAS

Na uwagę zasługuje, jak wspomniano powyżej, przewaga zgłaszanych kotłów z automatycznym zasilaniem paliwa, zarówno węglowych, jak i opalanych peletem drzewnym. Podstawową przyczyną tego stanu rzeczy jest przyszłość rynku kotłów na paliwa stałe determinowana zapisami podejmowanych uchwał antysmogowych, które jednoznacznie preferują kotły z automatycznym zasilaniem paliwem.

Nowoczesny kocioł na paliwo stałe

Analiza parametrów jakościowych kotłów znajdujących się już na ww. listach oraz będących w trakcie procedury naboru wykazuje, że zarówno kotły z automatycznym zasilaniem, jak i ręcznym zasilaniem charakteryzują się nie tylko nowoczesnymi konstrukcjami, które daleko odbiegają od dotychczasowych rozwiązań swoją formą, designem, ale przede wszystkim zastosowanymi technicznymi rozwiązaniami organizacji procesu spalania oraz systemami sterownia jego prowadzeniem, a także materiałami. Każdy z nich spełnia podstawowe wymagania technologii BAT (ang. Best Available Technology) w odniesieniu do spalania paliw stałych w urządzeniach grzewczych małej mocy.

Zgłoszone kotły zasilane automatycznie peletem drzewnym – kotły peletowe spełniające wymagania klasy 5 wg PN-EN 303-5:2012 i dostępne obecnie na rynku, o mocy cieplnej 10,2 do 60,7 kW – charakteryzują się sprawnością energetyczną od 88 do 97%, emisją CO od 1,6 mg/m3 do 336,0 mg/m3, OGC od 0,0 mg/m3 do 14,0 mg/m3 oraz emisją pyłu od 5,0 mg/m3 do 32,0 mg/m3.

Podobnie wysokimi parametrami jakościowymi charakteryzują się kotły węglowe z automatycznym zasilaniem w paliwo. Dostępne obecnie na rynku kotły węglowe z palnikiem retortowym, o mocy cieplnej od 10 do 34 kW, charakteryzują się sprawnością energetyczną od 88 do 94,40%, emisją CO od 0,8 mg/m3 do 444,0 mg/m3, OGC od 0,2 mg/m3 do 6,4 mg/m3 oraz emisją pyłu od 8,7 mg/m3 do 40,0 mg/m3.

Należy podkreślić, że w badaniach atestacyjnych kotły te były zasilane specjalnym paliwem węglowym, tzw. ekogroszkiem lub paliwami z nazwami firmowymi producentów, o stosunkowo niskiej zawartości popiołu, zazwyczaj poniżej 5-6%, wartości opałowej powyżej 28 MJ/kg (w stanie suchym) i niskiej zawartości podziarna (zazwyczaj 5% poniżej 4/5 mm).

Kocioł na paliwo stałe to nie wszystko!

Gwarantem pracy nowoczesnego, wysoko sprawnego kotła na paliwa stałe (zwłaszcza z automatycznym zasilaniem paliwem) i użytkowania zgodnie z parametrami zadeklarowanymi przez producenta, a potwierdzonymi przez stronę trzecią – laboratoria akredytowane w PCA, jest jego eksploatacja w układzie odpowiednio dobranej instalacji kominowej i przy stosowaniu paliwa określonego w ww. dokumentach. W tym miejscu należy podkreślić wagę doboru mocy cieplnej kotła do zapotrzebowania na ciepło budynku mieszkalnego (jego efektywność energetyczną). Optymalnym rozwiązaniem jest jego uprzednia termomodernizacja, która znalazła swoje miejsce w aktualnych działaniach KPOP jako rządowy program termomodernizacji #PolskaBezSmogu 2018-2027.

Kocioł na paliwo stałe i komin

Szczególnej wagi przed eksploatacją zakupionego kotła (optymalnie w trakcie jego instalacji) nabiera sprawdzenie instalacji kominowej po wymianie kotła, zarówno pod względem konstrukcji i wymiarów, jak i materiału, z którego są wykonane. Spaliny odprowadzane z wysoko sprawnych kotłów charakteryzują się stosunkowo niską temperaturą (na granicy punktu rosy), co może grozić zniszczeniem nie tylko komina, ale także ścian konstrukcyjnych budynku. Dlatego producenci kotłów zalecają stosowanie odpowiednich, stalowych wkładów kominowych. Oczywiste jest też, że instalacja spalania, kocioł – komin, powinna być poddawana okresowemu czyszczeniu i konserwacji. W przypadku kotła producenci oferują swoje usługi poprzez własnych instalatorów, ponadto kotły te zazwyczaj objęte są minimum 5-letnią gwarancją. Kominy winny też być czyszczone i kontrolowane, najlepiej przez służby kominiarskie.

Kocioł na paliwo stałe SAS
Kocioł na paliwo stałe SAS

Niestety nawet najlepiej skonstruowana instalacja spalania, kocioł – komin, nie zapewni oczekiwanych efektów energetyczno-ekologicznych, jeżeli nie będzie stosowane odpowiednie paliwo zalecane przez producenta w dokumencie DTR. Paliwa węglowe dla sektora komunalno-bytowego powinno być standaryzowane odpowiednimi uregulowaniami prawnymi. Nowela ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw została przyjęta przez Sejm RP 5 lipca br., eliminuje ona z rynku paliw węglowych muły, flotokoncentraty; wprowadza świadectwa jakości paliw oraz kary pieniężne za nieprzestrzeganie przepisów przez przedsiębiorstwa oferujące paliwa dla sektora komunalno-bytowego. Prowadzone są prace nad rozporządzeniem Ministra Energii do tejże ustawy wymagań jakościowych dla paliw stałych spalanych w gospodarstwach domowych oraz w instalacjach o mocy cieplnej poniżej 1 MW, czyli w kotłowniach przy budynkach mieszkalnych, szkołach, szpitalach.

Kocioł na paliwo stałe i koszty

Każda nowa inwestycja, zwłaszcza w tak specyficznym przypadku, jakim jest czyste wysokoefektywne energetycznie spalanie węgla i biomasy drzewnej w instalacjach spalania małej mocy, to konieczność poniesienia określonych kosztów. Wiadomo, że zawsze jest „coś za coś” lub „z niczego może być tylko nic”. Nowe instalacje spalania paliw stałych to koszt kotła, ewentualnego zbiornika akumulacji ciepła, instalacji kominowej czy też wymiana instalacji c.o. w budynku. Szacuje się, że cena wysoko sprawnego automatycznego kotła węglowego o mocy cieplnej ok. 25 kW to 12 000-15 000 PLN, kotła peletowego 12 000-19 000 PLN, a kotła z ręcznym zasilaniem paliwem wraz ze zbiornikiem akumulacji ciepła to ok. 15 500 PLN. Dlatego konieczne jest zewnętrzne wsparcie finansowe dla osób fizycznych, właścicieli indywidualnych budynków jednorodzinnych, w ramach odpowiednich strategicznych, ogólnokrajowych programów eliminowania niskiej emisji z sektora komunalno-bytowego, a nie tylko lokalnych czy regionalnych programów.

dr inż. Krystyna Kubica

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij