Kolizje z urządzeniami elektroenergetycznymi

Z uwagi na coraz większe nasycenie terenu różnymi instalacjami technicznymi firmy wykonawcze prowadząc prace – szczególnie w obszarach zurbanizowanych – przed rozpoczęciem prac powinny zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia kolizji budowanych przez siebie urządzeń czy instalacji z podziemną infrastrukturą już istniejącą, w tym z instalacjami elektrycznymi napowietrznymi lub podziemnymi.

W artykule chciałbym zwrócić uwagę na kolizje z urządzeniami elektroenergetycznymi. Mają z nimi do czynienia codziennie nasi czytelnicy, szczególnie ci, którzy wykonują instalacje zewnętrzne.

Instalacje napowietrzne

Instalacje elektryczne napowietrzne dość łatwo zidentyfikować, lecz z uwagi na ich powszechność roboty w bliskiej odległości od napowietrznych linii elektroenergetycznych należy zaliczyć do prac szczególnie niebezpiecznych, ponieważ napowietrzne linie elektroenergetyczne na placu budowy lub w jego pobliżu stwarzają ryzyko porażenia prądem elektrycznym w przypadku:

  • zerwania lub dotknięcia przewodów linii przez pracujące czy przejeżdżające w pobliżu maszyny budowlane lub przez przedmioty trzymane przez ludzi,
  • zerwania przewodów linii na skutek warunków atmosferycznych (wiatr, sadź katastrofalna) oraz uszkodzenia słupów,
  • przeskoku napięcia na ludzi lub znajdujące się w pobliżu przewodzące prąd elementy maszyn i przedmiotów,
  • uszkodzenia izolacji linii.
Kolizje z urządzeniami elektroenergetycznymi-napowietrze linie elektroenergetyczne_Pomirski237
Rysunek . Sylwetki słupów przelotowych napowietrznych linii elektroenergetycznych: a) Słup LSN 20, =15,20 kV; b) słup B2, =110 kV; c) słup O24, =110 kV; d) słup H52, =220 kV; e) słup M52, =220 kV; f) słup Y52, =400 kV; g) słup Z52, =400 kV;

Dla bezpiecznego wykonywania prac w pobliżu linii elektroenergetycznych ważne jest poznanie zasad oraz przepisów regulujących wykonywanie tych prac, szczególnie że pojawia się tutaj wiele nieścisłości, ponieważ wartości podawane przez różne przepisy różnią się od siebie.

Kolizje z urządzeniami elektroenergetycznymi a bezpieczne warunki pracy

Podstawowym dokumentem regulującym sprawy BHP dla prac w pobliżu linii elektroenergetycznych jest Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych. Zgodnie z § 55 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia wskazano, że nie jest dopuszczalne sytuowanie stanowisk pracy, składowisk wyrobów i materiałów lub maszyn i urządzeń budowlanych bezpośrednio pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi lub w odległości liczonej w poziomie od skrajnych przewodów, mniejszej niż:

  • 3 m – dla linii o napięciu znamionowym nieprzekraczającym 1 kV;
  • 5 m – dla linii o napięciu znamionowym powyżej 1 kV, lecz nieprzekraczającym 15 kV;
  • 10 m – dla linii o napięciu znamionowym powyżej 15 kV, lecz nieprzekraczającym 30 kV;
  • 15 m – dla linii o napięciu znamionowym powyżej 30 kV, lecz nieprzekraczającym 110 kV;
  • 30 m – dla linii o napięciu znamionowym powyżej 110 kV.

Co jednak w przypadku, gdy roboty musimy wykonać w odległości mniejszej niż podane powyżej lub bezpośrednio pod linią? W tym przypadku zastosowanie znajduje zapis z § 55 ust. 3 wspomnianego wyżej rozporządzenia stanowiący, iż „przy wykonywaniu robót budowlanych przy użyciu maszyn lub innych urządzeń technicznych, bezpośrednio pod linią wysokiego napięcia, należy uzgodnić bezpieczne warunki pracy z jej użytkownikiem”.

Użytkownikami linii elektroenergetycznych, w zależności od ich napięcia, mogą być albo lokalne spółki dystrybucyjne (linie 0,4 kV do 110 kV), albo też operator systemu przesyłowego (tutaj Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A.) dla linii o napięciu 220 kV lub 400 kV.

Uzgodnienie bezpiecznych warunków pracy polega na opracowaniu szczegółowej Instrukcji Bezpiecznego Wykonywania Robót (IBWR) w pobliżu i pod liniami elektroenergetycznymi oraz uzgodnienia jej z odpowiednimi służbami użytkowników sieci elektroenergetycznej. Należy przy tym zauważyć, iż poszczególne firmy elektroenergetyczne mogą mieć opracowane własne regulacje dotyczące bezpieczeństwa pracy w pobliżu ich sieci elektroenergetycznych i przygotowana Instrukcja Bezpiecznego Wykonania Robót powinna również uwzględniać zawarte w nich wymagania. Instrukcja ta powinna być załącznikiem do Planu Bezpieczeństwa, Ochrony Zdrowia i Środowiska (BOZiŚ), do którego opracowania zobowiązany jest zgodnie z Prawem Budowlanym każdy kierownik budowy.

Linie podziemne – kablowe

Coraz częściej, szczególnie w obszarach zurbanizowanych, ale nie tylko, wykonuje się linie elektroenergetyczne kablowe, gdzie cała infrastruktura przesyłowa zakopana jest w ziemi i przez to niewidoczna.

Najbardziej rozpowszechnione są linie kablowe średniego i niskiego napięcia, lecz coraz powszechniej buduje się również nowe linie kablowe (lub kabluje istniejące linie napowietrzne) o napięciu 110 kV. W Polsce można też spotkać linie kablowe o napięciu 220 i 400 kV (na razie są to niewielkie odcinki, lecz powoli wzrasta ich liczba).

Standardową głębokość ułożenia kabli elektroenergetycznych w zależności od ich napięcia oraz lokalizacji trasy kabla pokazano w tabeli.

Kolizje z urządzeniami elektroenergetycznymi-tabela
Standardowa głębokość ułożenia kabli elektroenergetycznych w zależności od ich napięcia oraz lokalizacji trasy kabla

 

Oczywiście są to wartości minimalne i w zależności od warunków lokalnych mogą się różnić, szczególnie przy układaniu kabli z wykorzystaniem technologii przewiertów kierowanych. Należy tez wsiąść pod uwagę, iż często też, szczególnie w terenach miejskich lub poprzemysłowych w trakcie prac ziemnych można natknąć się na stare kable elektroenergetyczne, które nie zawsze były układane zgodnie z obowiązującymi obecnie standardami.

Uwaga na kolory folii

W przypadku budowanych nowych linii kablowych zabezpieczane są one przed przypadkowym uszkodzeniem za pomocą kolorowych folii ostrzegawczych układanych na warstwie okrywającego kable piasku. Zazwyczaj dla kabli o napięciu < 1 kV folie te mają kolor niebieski, dla kabli o napięciu > 1 kV stosowane są folie o kolorze czerwonym. Czasami na foliach wykonywane są dodatkowe nadruki z napisami ostrzegawczymi o zakopanych poniżej kablach. Folia powinna znajdować się nad ułożonym kablem na wysokości nie mniejszej niż 25 cm i nie większej niż 35 cm. Dodatkowo, w przypadku kabli o napięciu 110 kV i wyższym, zabezpiecza się je dodatkowo przed przypadkowym uszkodzeniem, układając nad nimi warstwą płytek betonowych. Ma to na celu zasygnalizowanie wykonującemu wykopy pod inne instalacje, iż za chwilę może natknąć się na kabel elektroenergetyczny lub telekomunikacyjny i powinien natychmiast przerwać prace, ponieważ może go uszkodzić.

Należy jednak zwrócić uwagę, iż takie zabezpieczenie dotyczy jedynie instalacji układanych w technologii wykopu otwartego w przypadku coraz częściej stosowanych technologii przewiertów sterowanych. Gdy kabel układany jest w rurze osłonowej, nie jest możliwe ułożenie folii ostrzegawczej nad rurą i zabezpieczenie przed przypadkowym uszkodzeniem. W przypadku wykonywania robót ziemnych połączonych z wykopami – niezwykle istotne przed ich rozpoczęciem jest zapoznanie się z aktualnym stanem sieci uzbrojenia podziemnego, a w przypadku ich braku teren należy zbadać za pomocą odpowiednich urządzeń detekcyjnych.

Instytucjami prowadzącymi ewidencję uzbrojenia podziemnego są Ośrodki Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. W ramach ich działalności powołane są tzw. Zespoły Koordynacyjne Usytuowania Projektowanych Sieci Uzbrojenia Terenu, których zadaniem jest uzgadnianie wszystkich nowych projektów uzbrojenia terenu na podległym im terenie.

Zaświadczenie od projektanta

Każdy projektant w procesie przygotowywania projektu budowlanego oraz uzyskiwania pozwolenia na budowę zobowiązany jest uzyskać stosowne zaświadczenie ze wspomnianego wyżej ośrodka o uzgodnieniu projektu przez wszystkich gestorów sieci znajdujących się na obszarze realizacji inwestycji. Należy jednak pamiętać, iż zazwyczaj pomiędzy terminem pozyskania uzgodnienia a terminem przystąpienia do realizacji inwestycji może upłynąć sporo czasu i, rozpoczynając prace, można natknąć się na instalacje, które powstały w tzw. międzyczasie. Dlatego przed przystąpieniem do wykopów czy też przewiertów istotne jest dokładne zapoznanie się z siecią instalacji podziemnej oraz zaktualizowanie map uzbrojenia. Czym może skończyć się zaniechanie tej czynności, obrazuje główna fotografia.

O tym pamiętaj!

Należy też pamiętać, iż nie zawsze niestety mapy uzbrojenia podziemnego obejmują wszystkie istniejące instalacje. Szczególnie w miastach położonych na tzw. „ziemiach odzyskanych” można się natknąć na kable elektroenergetyczne różnego pochodzenia, których trasa nie została naniesiona na mapy uzbrojenia podziemnego. Dlatego należy zachować szczególną ostrożność, wykonując prace ziemne w takim terenie i oprócz dokumentacji wykorzystać dla bezpieczeństwa prowadzonych prac wykrywacze instalacji podziemnych. W przypadku znalezienia takich niezewidencjonowanych linii kablowych należy zachować dużą ostrożność, bo mimo wyglądu sugerującego na ich „przedwojenne” pochodzenie mogą być nadal użytkowane. Celem wyjaśnienia sprawy trzeba powiadomić służby techniczne lokalnego dystrybutora energii elektrycznej i do czasu ich przyjazdu odpowiednio zabezpieczyć kabel, traktując go tak, jakby był pod napięciem.

Jarosław Pomirski

Fot. główne. Kolizja rury kanalizacyjnej z kablem 110 kV.

Polecamy też artykuł dotyczący technologii bezwykopowych w instalacjach, gdzie też może dochodzić do kolizji z infrastrukturą elektroenergetyczną.

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij