Uszczelnianie instalacji

Uszczelnienia stosuje się niemal wszędzie, na każdym etapie budowy czy remontu. Dzięki nim można wykonać trwałe uszczelnienie połączenia materiałów, które pracują między sobą, posiadają odmienne właściwości, gdy chcemy zapobiegać przeciekom czy pęknięciom.

Uszczelnianie instalacji można przeprowadzić z wykorzystaniem wielu, dostępnych na rynku produktów. Uszczelniacze posiadają bardzo różne cechy wykorzystywane przez fachowców z danej gałęzi budownictwa. I tak np. malarze używają najczęściej akryli, płytkarze silikonów, poliuretanów czy cementów (wszak fuga poniekąd jest uszczelnieniem), dekarze bitumów i poliuretanów.

Uszczelnianie instalacji – akryl

Na wstępie zajmijmy się akrylami, w łazience raczej rzadziej używanymi. Najczęściej wykorzystywane są przy pracach malarskich czy przy wykonywaniu suchej zabudowy wnętrz. Są one raczej wypełniaczami rys niż uszczelniaczami. Produkowane są na bazie wodnych dyspersji żywic akrylowych. Po wyciśnięciu z kartusza utwardzają się poprzez odparowanie wody. Ich bardzo ważną cechą jest możliwość szlifowania i malowania. Posiadają bardzo dużą przyczepność do podłoży mineralnych, takich jak beton, cegła, tynk, gips, płyty gipsowo-kartonowe, oraz do drewna czy kamienia. Można nimi wypełniać pęknięcia na farbach czy tynkach. Wśród nich można wyróżnić produkty stosowane do wewnątrz, jak i na zewnątrz pomieszczeń oraz produkty specjalistyczne, np. do wypełniania pęknięć w tynkach strukturalnych czy spoinowania narożników płyt g-k.

Ich elastyczność jest dosyć ograniczona, a w miarę upływu czasu maleje i przy połączeniach, które pracują, mogą z czasem pękać. Mają też ograniczoną odporność termiczną, zakres jest zależny od producenta i przeznaczenia wyrobu, ale nie przekracza wartości od -25 do +80°C. Ponieważ akryle wiążą przez odparowanie wody, można je stosować w temperaturze dodatniej, zwykle od +5°C, górna granica jest zależna od producenta i czasem może sięgać 40°C. Warto wspomnieć o czasie utwardzania, który zależny jest od temperatury i wilgotności powietrza, grubości warstwy i zwykle nie trwa krócej niż kilka, nawet kilkanaście dni. Warto o tym pamiętać, ponieważ to, że jest on na powierzchni suchy, nie oznacza, że całkowicie stwardniał.

Uszczelnianie instalacji – silikon

Z uszczelniaczy chyba najbardziej popularne są silikony. Ich naturalną cechą jest to, że są trwale elastyczne i stanowią ochronę przeciwwilgociową. Bardzo dobrze przyczepiają się do wszystkich materiałów – nie tylko mineralnych, ale także do szkła, białej ceramiki, wyrobów akrylowych, metalu, płytek ceramicznych i wielu innych. Silikonów w przeciwieństwie do akryli nie pomalujemy, ale za to możemy wybrać odpowiednią barwę, zbliżoną do kolorystyki fugi.

Podstawową cechą, która decyduje o ich właściwościach technicznych, jest sposób utwardzania. Rozróżniamy dwa rodzaje silikonów: kwaśne i neutralne. Oba rodzaje mas sieciują, czyli utwardzają się poprzez kontakt z wilgocią zawartą w powietrzu.

  • Kwaśne – w trakcie sieciowania wydzielają kwas octowy; w związku z tym w trakcie prac wydziela się specyficzny, mało przyjemny kwaśny zapach. Cechuje je wysoka przyczepność do różnorakich podłoży za wyjątkiem niektórych tworzyw sztucznych. Silikony te posiadają obniżone pH, co powoduje, że mogą powodować korozję niektórych metalowych elementów oraz betonowego podłoża. Wchodzą także w reakcje z niektórymi skałami, szczególnie pochodzenia wapiennego (marmury), dlatego też do kamienia naturalnego stosowane są najczęściej innego typu wyroby.
  • Neutralne – w trakcie utwardzania wydzielają związki chemiczne o odczynie neutralnym, dzięki czemu nie powodują one korozji metali, betonu czy kamienia naturalnego (możliwość zastosowań wzrasta), nie wydziela się także przykry zapach w trakcie prac. Zwykle są bardziej trwałe od silikonów kwaśnych, mają też mniejsze tendencje do porastania biologicznego. Silikony te są tak samo elastyczne, jak te kwaśne, tak samo dobrze przyczepne.

Uszczelnianie instalacji silikonami – podział

W praktyce budowlanej spotyka się podział mas silikonowych ze względu na funkcjonalność, spotykamy więc:

  • silikony sanitarne – przeznaczone do łaźni, łazienek, ubikacji, kuchni, czyli do pomieszczeń o podwyższonej wilgotności; w swoim składzie muszą zawierać środki zwiększające odporność na działanie mikroorganizmów; są wodo- i mrozoodporne;
  • silikony szklarskie – spotykane są zarówno te o odczynie kwaśnym (najczęściej), jak i neutralnym; posiadają zwiększoną przyczepność do gładkich powierzchni;
  • silikony budowlane – o szerokim spektrum zastosowań, przeznaczone przede wszystkim do wypełniania zarysowań i pęknięć w murach; neutralne; nie powodują korozji otaczających materiałów; mogą być także wykorzystywane do uszczelniania ościeżnic; są wodo- i mrozoodporne;
  • silikony do kamienia – do spoinowania i uszczelniania okładzin z kamienia naturalnego, nie powodują jego przebarwienia; sposób utwardzania jest neutralny; są wodo- i mrozoodporne;
  • silikony wysokotemperaturowe – charakteryzują się wysoką odpornością na działanie temperatury, przy krótkotrwałym działaniu nawet do 350˚C; zwykłe silikony posiadają odporność do 150- 180˚C;
  • silikon dekarski – są neutralne; niektórzy błędnie nazywają silikonami wszystkie materiały do uszczelnień dekarskich, nawet takie, które silikonami nie są; są wodo- i mrozoodporne;
  • silikony do wanien i brodzików akrylowych – nazwa mówi sama za siebie; posiadają wysoką przyczepność do tych materiałów (niektóre silikony sanitarne nie radzą sobie z takimi powierzchniami), posiadają specjalne dodatki podwyższające odporność na działanie mikroorganizmów; są wodo- i mrozoodporne.

Silikony są trwale elastyczne, można powiedzieć, że jest to jedyna spoina (fuga), której ta cecha jest widoczna gołym okiem, ich odporność na odkształcanie sięga kilkuset procent (odkształcenie przy zerwaniu). Ponieważ silikony twardnieją pod wpływem kontaktu z wilgocią, ich czas twardnienia może być dość długi, przyjmuje się od 1 do 3 mm na 24 godziny, zależny jest od wilgotności powietrza. Tak samo jak większość produktów stosowanych w budownictwie minimalna temperatura stosowania wynosi 5˚C.

Nakładanie silikonów

Wykonywanie spoiny trwale elastycznej, czyli w skrócie silikonowanie, nie wymaga od wykonawcy żadnych specjalnych umiejętności manualnych, wystarczy odrobinę dobrych chęci, pistolet do wyciskania kartusza z silikonem oraz taśma zabezpieczająca przed nadmiernym zabrudzeniem. Najważniejsze zasady wykonawcze, o których należy pamiętać:

  • Podstawowe warunki stosowania to temperatura aplikacji (zwykle od +5˚C do +25˚C) oraz odpowiednie oczyszczenie podłoża.
  • Masa przylega tylko do dwóch powierzchni. W przypadku jej przylegania do większej liczby powierzchni może wystąpić uszkodzenie masy uszczelniającej; wyschnięta masa nie ma wtedy możliwości swobodnej pracy i po prostu pęka.
  • W przypadku głębokich wypełnień zaleca się – w celu spłycenia spoiny – podparcie masy przy zastosowaniu profilu poliuretanowego lub polietylenowego (w postaci wałka lub rurki; często zwanego sznurem dylatacyjnym). Uszkodzenie spoin elastycznych może wystąpić także wówczas, gdy ułożona zostanie zbyt duża grubość masy.
  • Wykonywanie uszczelnienia silikonem rozpoczyna się od przyklejenia wzdłuż uszczelnianego miejsca po obu jej stronach taśmy klejącej lub malarskiej. Pozwala to uniknąć zabrudzeń i uzyskać równe krawędzie spoiny. Następnie, w zależności od potrzeb, wciska się w szczelinę profil spłycający.
  • Masę silikonową z pistoletu należy wyciskać, utrzymując kąt ok. 45º. Czynność tę trzeba wykonywać w sposób ciągły, równomiernie wypełniając spoinę masą uszczelniającą. Po wypełnieniu spoiny powierzchnię masy należy wyrównać specjalnym gładzikiem lub po prostu palcem. Następnie odrywa się taśmę klejącą, pociągając ją skośnie względem szczeliny. Na koniec spoinę wygładza się, przeciągając po niej palcem zwilżonym wodą z dodatkiem mydła lub odpowiedniego środka. Nie zaleca się stosowania płynów do mycia naczyń, które najczęściej zawierają kwas cytrynowy, alkohole, środki natłuszczające lub inne dodatki mogące szkodliwie oddziaływać na powierzchnię masy uszczelniającej i jej przyczepność do płytek.
  • Ostatnie wygładzenie najlepiej wykonać jednym ciągłym ruchem, wtedy na spoinie nie pojawiają się zniekształcenia psujące ostateczne wrażenie. Szczególnie dokładnie należy wyrównać miejsca styku kilku spoin. Wyrównanie jest szczególnie ważne nie tylko dla zachowania estetyki masy, ale także dla prawidłowej eksploatacji. Nierówno ukształtowana spoina powoduje, że w miejscach zmarszczeń czy fałd stoi woda i osadza się brud, który trudno zmyć środkami czystości, szczególnie w trudnodostępnych miejscach, takich jak narożniki. Zabrudzone spoiny silikonowe są wyjątkowo podatne na agresję biologiczną. Rozwój mikroorganizmów jest bardzo widoczny na jasnych kolorach silikonów w postaci czarnych plam. Oczywiście nie tylko odpowiednio ukształtowana spoina odpowiada za ewentualne porastanie biologiczne, bo także właściwości spoiny oraz dbałość o podstawowe zasady higieny.
  • Należy zwrócić uwagę, że czas formowania spoiny jest bardzo często krótki i wynosi ok. 5 minut; jest to czas naskórkowania. Pełne utwardzenie następuje w zależności od rodzaju i producenta masy po kilku dniach.
  • Silikony też mogą doznawać skurczu. Warto o tym pamiętać w trakcie eksploatacji. Spoiny z nich wykonane powinno się co jakiś czas kontrolować i w szczególnych przypadkach wymienić. Jest to szczególnie ważne na zewnątrz pomieszczeń.

Osobnym tematem jest usuwanie zniszczonej, najczęściej biologicznie, spoiny silikonowej. Najczęściej odbywa się to w sposób mechaniczny, nożykiem, jednakże mogą zdarzyć się pozostałości masy, które też należy usunąć. Nieusunięcie może spowodować, że nowa spoina ulegnie szybkiej korozji biologicznej. Do usuwania takich elementów służą specjalne preparaty, które dystrybuują producenci mas silikonowych. Preparaty te zmiękczają powierzchnię utwardzonego silikonu, ułatwiając usuwanie. Środki takie nanosi się na silikon, następnie należy odczekać określony czas, aby preparat mógł przereagować, czas ten uzależniony jest od grubości naniesionej warstwy silikonu.

Uszczelnianie instalacji – poliuretan

Poliuretany to w skrócie usieciowane polimery. Twardnieją tak jak silikony pod wpływem nie tylko wilgoci zawartej w powietrzu, ale także tej z podłoża. Można je modyfikować, dzięki czemu mogą mieć bardzo odmienne cechy. Charakterystyczną ich cechą jest odporność na działanie wody, czynników atmosferycznych, rozcieńczonych kwasów i zasad, rozpuszczalników organicznych, olejów, smarów. Mogą mieć specjalne cechy, np. pęcznienie pod wpływem wody (do uszczelnień w postaci np. kitu lub specjalnych taśm).

Dzięki temu połączenie jednego elementu z drugim jest bardzo szczelne. Wszelkie kity poliuretanowe wykorzystuje się zarówno do uszczelnień przejść rurowych, instalacyjnych, jak i uszczelnień szczelin dylatacyjnych, wypełniania rys itp. Wykazują one dużo większą odporność na czynniki starzeniowe niż silikony. Kity i uszczelniacze poliuretanowe posiadają bardzo wysokie zdolności do odkształceń, które przewyższają silikony. Cechują się wysoką przyczepnością do wszelkich materiałów, także tych o pewnym stopniu zawilgocenia. Można je malować. Temperatura ich stosowania jest taka sama jak silikonów i akryli. Odporność na temperaturę także jest bardzo wysoka i zależy od stopnia zmodyfikowania (standardowo od ok. -30 do +80˚C).

Więcej informacji na temat, jakim jest uszczelnianie instalacji, znajdą Państwo w artykule na temat silikonów.

Bartosz Polaczyk

Fot. Viega.

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij