Jak Polska długa i szeroka – na kominach mijanych budynków widać zamontowane nasady kominowe, wykonane z różnych materiałów, o różnorodnych kształtach i rozmaitym przeznaczeniu.

Ustawa Prawo Budowlane w art 5. 1 nakazuje: „Obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi, należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając:

1) spełnienie podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych (…)
(…)
b) bezpieczeństwa pożarowego,
c) higieny, zdrowia i środowiska,
d) bezpieczeństwa użytkowania i dostępności obiektów,
(…)
f) oszczędności energii i izolacyjności cieplnej
”.

Przywoływane w ustawie przepisy techniczno-budowlane to między innymi rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W tymże rozporządzeniu pojawia się paragraf nakazujący stosowanie nasad kominowych na przewodach narażonych na zadmuchiwanie przez wiatry opadające. Treść § 143. 1. brzmi nieprecyzyjnie, dając możliwość manipulacji sprzedawcom oraz montażystom nasad często niepotrzebnych: „W budynkach usytuowanych w II i III strefie obciążenia wiatrem, określonych Polskimi Normami, należy stosować na przewodach dymowych i spalinowych nasady kominowe zabezpieczające przed odwróceniem ciągu, przy zachowaniu wymagań § 146 ust. 1.

2. Nasady kominowe, o których mowa w ust. 1, należy również stosować na innych obszarach, jeżeli wymagają tego położenie budynków i lokalne warunki topograficzne”.

Dobrze jednak, że wcześniejszy § 140. 1 mówi, że przewody (kanały) kominowe w budynku: wentylacyjne, spalinowe i dymowe, prowadzone w ścianach budynku, w obudowach, trwale połączonych z konstrukcją lub stanowiące konstrukcje samodzielne, powinny mieć wymiary przekroju, sposób prowadzenia i wysokość, stwarzające potrzebny ciąg, zapewniający wymaganą przepustowość oraz spełniające wymagania określone w Polskich Normach dotyczących wymagań technicznych dla przewodów kominowych oraz projektowania kominów.

Tą przywoływaną normą jest właśnie aktualizowana norma PN-89/B-10425, która w punkcie 3.3.13 nakazuje: „Wyloty przewodów kominowych należy wprowadzić ponad dach na wysokość zabezpieczającą przed zadmuchiwaniem zgodnie z p. 3.3.2.1. Wierzch kominów powinien być nakryty czapką betonową z okapnikiem.

W rejonach występowania silnych wiatrów, np. halnych, należy instalować na wylotach przewodów nasady kominowe. Na pozostałych terenach zaleca się instalowanie nasad kominowych przy usytuowaniu komina obok elementu budynku stanowiącego przeszkodę (zasłonę)”. Tu dodam od siebie, że dotyczy to również przypadku kominów z ostatniej kondygnacji budynku, czyli bardzo krótkich.

kiedy-montowac-nasade-kominowa-strefy-obciazenia-wiatrem-Polska
Rys. Strefy obciążenia wiatrem (PN-EN 1991-1-4:2008 Eurokod 1 Oddziaływania na konstrukcje. Część 1-4 Oddziaływania ogólne – Oddziaływania wiatru)

Dwie przyczyny odwróconego ciągu

Wracając jednak do rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, nasady mają za zadanie zabezpieczać komin przed odwróceniem ciągu. Należy bardzo wyraźnie określić, że istnieją dwie główne przyczyny odwróconego ciągu.

Pierwsza to wiatry opadające lub odbite od przeszkody, wtłaczające spaliny, dym lub powietrze do komina i tę przyczynę niwelujemy, stosując nasady kominowe.

Druga to niewłaściwa cyrkulacja powietrza w pomieszczeniach czy też – w skrajnych przypadkach – brak dopływu do pomieszczeń powietrza zewnętrznego. Jeszcze inną przyczyną odwrotnego ciągu wentylacji, szczególnie w budynkach nowo wybudowanych, jest blokowanie przewodów wentylacyjnych w jeden wspólny komin. Dzięki temu powstaje komin np. 16-przewodowy, obsługujący mieszkania w danym pionie.

Komin przykryty jest płytą, osłaniającą od góry wszystkie przewody. Dla wywołania zakłóceń wystarczy, że w takim pionie, do któregoś z przewodów zostanie włączony np. okap nadkuchenny z mocnym wentylatorem. Włączenie go powoduje wzrost ciśnienia i prędkości przepływu powietrza w przewodzie, odbicie od płyty i powrót w dół wszystkimi przewodami zgodnie z jednym z praw Pascala.

Tak więc mamy do czynienia z odwrotnym ciągiem, któremu w zasadzie nie jest w stanie zapobiec żadna nasada. Wspominam o tym przypadku odwrotnego ciągu w przewodach tylko dla porządku.

Nasady kominowe i zagrożenie!

W tym drugim przypadku, spotykanym zresztą najczęściej, stosowanie nasad kominowych jest nie tylko zbędne, ale wręcz nawet stwarzające zagrożenie. Najprostszym działaniem niedouczonych – nie chciałbym powiedzieć „nieuczciwych” – osób zajmujących się wentylacją jest w przypadku odwrotnego ciągu zalecenie montażu nasad zamiast zalecenia doprowadzenia powietrza zewnętrznego.

Urządzenia grzewcze zainstalowane w mieszkaniach, przy braku dopływu powietrza zewnętrznego niezbędnego do spalania w urządzeniach opału, będą powodowały obniżenie ciśnienia w mieszkaniach i tym samym wymuszą na systemie wentylacji odwrotny ciąg. Widoczne na zdjęciu turbowenty nie wymusiły prawidłowego ciągu w przewodach wentylacyjnych, zablokowały jedynie wciąganie dymu.

Tak więc bezmyślne stosowanie nasad kominowych, bez rozpoznania prawdziwej przyczyny odwrotnego ciągu kominowego przynosi jedynie szkody. Mniejsze w przypadku mieszkań, lokali pozbawionych urządzeń grzewczych zasilanych jakimkolwiek rodzajem paliw i nieposiadających stałego dopływu powietrza zewnętrznego. Jedyną konsekwencją w tym przypadku jest zablokowanie dopływu tego powietrza przez którąś kratkę wentylacyjną i pozostawanie w mieszkaniu nieświeżego powietrza, co powoduje dyskomfort, a w dłuższym okresie prowadzi do zawilgocenia mieszkania.

W przypadku zaś mieszkań, lokali z urządzeniami grzewczymi pobierającymi niezbędne powietrze do spalania z pomieszczeń, przy braku jego dopływu z zewnątrz, postawienie nasady na kominie wentylacyjnym z odwrotnym ciągiem stwarza realne zagrożenie dla użytkowników lokali zatrucia tlenkiem węgla!

Najbardziej groźne, moim zdaniem, są wszelkiego rodzaju nasady z wirującą głowicą, nasady typu roto-went, turbo-went, a nawet nasady starszego typu w swojej konstrukcji wykorzystujące zjawiska fizyczne opisane przez Bernoulliego.

Nasady te są najgroźniejsze tam, gdzie obok przewodu wentylacyjnego właśnie z taką nasadą znajduje się również przewód spalinowy z podłączonym na przykład gazowym grzejnikiem wody przepływowej. Wentylacja z nasadą w trakcie wiatru działa tak jak wentylator mechaniczny i może spowodować cofnięcie się spalin z urządzenia grzewczego w przypadku urządzeń niesprawnych czy też wręcz braku zabezpieczeń przed cofaniem się spalin.

Nasady kominowe – podsumowanie

Reasumując, decyzja o zainstalowaniu nasady kominowej powinna być poprzedzona dogłębną analizą przyczyn cofania się ciągu kominowego w jakimkolwiek przewodzie kominowym. Należy również pamiętać o tym, że w lokalach pozbawionych jakichkolwiek urządzeń grzewczych i nieposiadających stałego dopływu powietrza zewnętrznego też występuje zjawisko odwrotnego ciągu w wentylacyjnym przewodzie. Wywołane jest to zużywaniem powietrza przez użytkowników lokalu.

Jan Budzynowski

Fot. główne. Nasady kominowe zabezpieczające wentylację przed zaciąganiem dymu z sąsiednich przewodów.

Nasady kominowe grawitacyjne zostały również opisane w innym artykule…

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij