Jakość wody w instalacji wewnętrznej wodciągowej

W dniu 11 stycznia 2018 roku weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. 2017, poz. 2294), które szczegółowo określa, jakim wymaganiom jakościowym powinna odpowiadać woda przeznaczona do spożycia przez ludzi, a także reguluje sposoby jej monitorowania.

Podstawowym zadaniem materiału, z którego skonstruowana jest wewnętrzna instalacja wodociągowa kanalizacyjna i ogrzewcza, jest zapewnienie wysokiej odporności na korozję, wysoką temperaturę i ciśnienie oraz zagwarantowanie stuprocentowej szczelności przewodów i ich połączeń.

Materiały użyte do budowy instalacji powinny cechować się długotrwałą wytrzymałością i odpornością na korozję. Niepożądane działanie wody na instalację bywa wywoływane przez podwyższoną naturalną korozyjność wody lub niekorzystną zmianę jej odczynu w trakcie uzdatniania i nieprzywróceniu właściwego odczynu przed podaniem wody do sieci, zmiany składu jakości wody przy jej podgrzewaniu w wymiennikach ciepła.

Jakość wody w instalacji i nowe przepisy

W dniu 11 stycznia 2018 roku weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. 2017, poz. 2294), które szczegółowo określa, jakim wymaganiom jakościowym powinna odpowiadać woda przeznaczona do spożycia przez ludzi, a także reguluje sposoby jej monitorowania.

W przypadku materiału, z którego skonstruowana jest instalacja wodociągowa, powinien on nie wpływać negatywnie na wodę dostarczaną do użytkownika.

Woda przepływająca przez rurociągi powinna być wolna od mikroorganizmów chorobotwórczych i pasożytów w liczbie stanowiącej potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego, wszelkich substancji w stężeniach stanowiących potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego oraz nie wskazywać agresywnych właściwości korozyjnych i spełniać wymagania:

  • mikrobiologiczne określone w części A załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia;
  • chemiczne określone w części B załącznika nr 1 ww. rozporządzenia.

Ciepła woda powinna, oprócz wymagań określonych w ust. 1, spełniać wymagania określone w części A załącznika nr 5 do rozporządzenia Ministra Zdrowia.

Jakość wody w instalacji a materiał na rury

Aby instalacja działała długo i sprawnie, musimy pamiętać, że inne problemy mają miejsce w przypadku instalacji zimnej i ciepłej wody, a inne w przypadku instalacji ogrzewczych. Warunkiem zachowania odpowiedniej trwałości sieci wewnętrznych jest zastosowanie do ich budowy takich materiałów konstrukcyjnych, które w ekstremalnych dla danej instalacji warunkach pracy nie spowodują jej uszkodzenia lub zniszczenia oraz pogorszenia jakości wody.

Problem sprowadza się do zastosowania takich materiałów i uszczelnień, aby nie uległy one korozji, a więc gwarantowały odbiorcom wody należytą trwałość instalacji, a także odpowiednią jakość wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, nie dopuszczając do jej wtórnego zanieczyszczenia nie tylko w wyniku przedostania się do medium produktów korozji rurociągów i armatury, ale również tworzenia się biofilmów na skorodowanych wewnętrznych powierzchniach rur.

Płukanie wskazane

Odkładanie się w rurociągach substancji zawartych w wodzie występuje głównie przy nadmiernej twardości wody i zmianie jej temperatury, przy zbyt małej prędkości przepływu (ruch laminarny), a także w sporadycznie używanych końcówkach instalacji.

W celu ograniczenia niekorzystnych skutków zmian jakości wody na skutek występowania okresów bezruchu zaleca się co jakiś czas płukanie instalacji. Fragmenty instalacji, które są nieczynne, należy odłączyć od instalacji.

8 razy większe nakłady

W kraju projektanci i inwestorzy zmuszeni do ograniczeń finansowych często nie liczą się z faktem, że wymiany instalacji wewnętrznych i wydatki z tym związane spowodowane przedwczesną korozją lub rozszczelnieniem złącz przekraczają wielokrotnie wydatki na wykonanie instalacji z nowoczesnych, odpornych na korozję materiałów.

Są przykłady, że w ciągu pięćdziesięciu lat eksploatacji budynku nakłady na instalacje wodociągowe (w.z. i c.w.u.) wykonane z rur stalowych ocynkowanych są 8-krotnie większe, aniżeli na instalacje z tworzyw sztucznych lub miedzi.

Jakość wody w instalacji – odpowiedzialny jest dostawca

Według wymagań zawartych w normach europejskich, a także w przepisach krajowych, odpowiedzialny za jakość wody jest jej dostawca, czyli przedsiębiorstwo wodociągowe. Jakość tej wody zgodnie z wymaganiami europejskimi, a także krajowymi, to również brak agresywności korozyjnej w stosunku do materiałów instalacyjnych, takich jak złączki i armatura.

Na przedsiębiorstwach wodociągowych spoczywa obowiązek dostarczania wody, która nie powinna oddziaływać korozyjnie na przewody i urządzenia wodociągowe. Niestety w wielu regionach kraju tak nie jest, a jakość wody może się zmieniać.

Jakość wody w instalacji – prawo

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2002 nr 75 poz. 690) jest w grupie przepisów techniczno-budowlanych, których stosowanie jest obowiązkowe. W § 113 (Dział IV Wyposażenie techniczne budynków, rozdział I. Instalacje wodociągowe zimnej i ciepłej wody) jest zapis, że:

wyroby zastosowane w instalacji wodociągowej powinny być tak dobrane, aby ich wzajemne oddziaływanie nie powodowało pogorszenia jakości dostarczanej wody oraz zmian skracających trwałość tej instalacji” oraz „instalacja wodociągowa powinna mieć zabezpieczenia uniemożliwiające wtórne zanieczyszczenie wody, zgodnie z wymaganiami dla przepływów zwrotnych, określonymi w Polskiej Normie dotyczącej projektowania instalacji wodociągowych”.

Korozyjność wody

Projektant, inwestorzy, właściciele i zarządcy budynków powinni być zobowiązani, aby przy projektowaniu, wykonywaniu, użytkowaniu wewnętrznej sieci wodociągowej i ogrzewczej brać pod uwagę ocenę korozyjności dostarczanej wody, która wprowadzana jest do sieci czy też instalacji wewnętrznej w budynku.

Jeżeli projektant po otrzymaniu analizy wody, którą projektowana instalacja będzie przewodzić, nie zastosuje do jej budowy odpowiednich materiałów instalacyjnych i ulegnie ona przedwczesnemu zniszczeniu lub doprowadzi do wtórnego zanieczyszczenia wody dostarczanej do odbiorcy, to poniesie on odpowiednie zawodowe konsekwencje (np. podniesienie składki na ubezpieczenie).

Analizy COBRTI INSTAL

COBRTI INSTAL wykonywał okresowo przez swoich specjalistów oznaczenia stopnia korozyjności wód na terenie Polski. Według stanu na rok 1995 stwierdzono (oceniając 116 ujęć), że w 68% ujęć woda wodociągowa wykazuje zwiększoną agresywność korozyjną w stosunku do stali ocynkowanej, w 14% w stosunku do miedzi, a w 10% do stali kwasoodpornej.

Wyniki tych analiz opublikowano i wydano jako Zalecenia dla projektantów instalacji zimnej i ciepłej wody wodociągowej oraz wodnych instalacji ogrzewczych w zakresie wyboru i łączenia materiałów uwzględniające agresywność korozyjną wód wodociągowych w 52 miastach w Polsce, Warszawa 2001.

Są one materiałem pomocniczym dla inwestorów, projektantów, a także dla wykonawców instalacji ciepłej i zimnej wody wodociągowej, instalacji i ogrzewania wodnego oraz służb eksploatacyjnych tych instalacji. Badania przeprowadzono w roku 2001 i od tego czasu jakość wody na poszczególnych ujęciach mogła ulec zmianie. W takim wypadku należy każdorazowo skonsultować się z przedsiębiorstwem wodociągowym dostarczającym wodę na danym terenie w celu otrzymania aktualnych informacji na temat jakości wody.

Instalacje z rur stalowych ocynkowanych

Stal ocynkowana była kiedyś najczęściej stosowanym materiałem do budowy wewnętrznych instalacji wodociągowych. Przeważająca część mieszkań w tzw. starym budownictwie w Polsce ma instalacje sanitarne i grzewcze wykonane ze stali ocynkowanej. Zła jakość wody oraz rur stalowych powoduje ich szybką korozję i zarastanie kamieniem.

To z kolei zmusza użytkowników do rozkucia ścian lub podłóg w celu ich wymiany. Coraz mniejsze jest zainteresowanie, aby wymianę tych przewodów dokonywać na takie same wykonane ze stali ocynkowanej. Materiał ten generuje powstawanie produktów korozji oraz jest doskonałym miejscem do zasiedlania się bakterii. Podstawowymi parametrami charakteryzującymi skłonność instalacji do wytrącania się w niej zanieczyszczeń mechanicznych są:

  • długi czas pracy instalacji,
  • przeróbki instalacji,
  • przeciążenie rurociągów,
  • korozja materiałów instalacyjnych przed i w budynku (w tym elektrochemiczna),
  • powstawanie na powierzchni wewnętrznej rur złogów filmu biologicznego,
  • częste awarie sieci oraz wewnętrznej instalacji wodociągowej,
  • duża zawartość tlenu,
  • niskiej jakości materiały uszczelniające,
  • duże wahania ciśnienia,
  • ruch turbulentny.

Uderzenia hydrauliczne powstałe na skutek gwałtownych zmian ciśnienia i prędkości przepływu wody w instalacji powodują odspajanie i poruszanie się zgodnie z kierunkiem przepływu cząsteczek rdzy i innych zanieczyszczeń, które zgromadziły się z upływem lat w eksploatowanej instalacji.

Jakość wody w instalacji i produkty korozji

Produkty korozji oraz piasek, konopie, resztki uszczelek, taśma teflonowa przedostają się do instalacji, zapychając perlatory i rączki zestawów natryskowych. Zanieczyszczenia te powodują niedrożność rur, przyspieszone zniszczenie uszczelek w głowicach suwakowych, spadek ciśnienia, pogorszenie jakości wody oraz częste uszkodzenia samej armatury.

Najbardziej wrażliwą armaturą wodociągową na zanieczyszczenia mechaniczne są: zawory antyskażeniowe, głowice baterii jednouchwytowych, wodomierze, perlatory, rączki natryskowe, zawory napełniające w spłuczkach, reduktory ciśnienia. Zanieczyszczenia te można w prosty sposób usunąć przy pomocy filtrów do zanieczyszczeń mechanicznych.

W kolejnej części przedstawię m.in. filtry mechaniczne i zabezpieczenie przed wtórnym zanieczyszczeniem.

Andrzej Świerszcz

Bibliografia.

  • Dr A. Górecki, „Korozyjność wody wodociągowej podstawą wyboru materiału instalacji”, IV Ogólnopolska Konferencja Naukowo-Techniczna. Instalacje wodociągowe i kanalizacyjne – projektowanie, wykonanie i eksploatacja. Warszawa-Dębe, 12-13.05.2011 r.
  • M. Szczotko, B. Krogulska, A. Krogulski, W. Kurzatkowski, M. Staniszewska, „Porównanie struktury i tempa wzrostu biofilmów powstających na powierzchni materiałów budowlanych kontaktujących się z wodą przeznaczoną do spożycia”, IV Ogólnopolska Konferencja Naukowo-Techniczna. Instalacje wodociągowe i kanalizacyjne – projektowanie, wykonanie i eksploatacja. Warszawa-Dębe, 12-13.05.2011 r.
  • Oddział higieny komunalnej WSS-E w Gdańsku, 16 marca 2011 r.
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij