Wśród instalacji niezbędnych do prawidłowego działania budynku, obok instalacji grzewczej, elektrycznej, sanitarnej, instalacja wentylacyjna odgrywa decydującą rolę. Brak wentylacji w pomieszczeniach dyskwalifikuje możliwość korzystania z nich, nawet jeśli pozostałe instalacje zostaną wykonane prawidłowo.

Istnieją obiekty, w których wentylacja powinna być traktowana priorytetowo, a takimi są pomieszczenia o podwyższonych wymaganiach, np.: szpitale. Poprawnie zaprojektowana i wykonana oraz konserwowana wentylacja w szpitalu ma bezpośredni wpływ na ograniczanie powstawania zakażeń szpitalnych, a więc na zdrowie pacjentów i personelu medycznego.

Prace nad nowymi wytycznymi do projektowania, wykonania, odbioru i eksploatacji instalacji wentylacji i klimatyzacji dla podmiotów wykonujących działalność leczniczą prowadzone były od kilku lat przez zespół ekspertów pod przewodnictwem dr inż. Anny Charkowskiej z Politechniki Warszawskiej. W listopadzie 2017 roku po długim okresie konsultacji (m.in. ITB, Ministerstwa Budownictwa oraz Głównego Inspektora Sanitarnego) wytyczne uzyskały rekomendację do stosowania jako materiał pomocniczy przy projektowaniu i modernizacji infrastruktury podmiotów wykonujących działalność leczniczą, wydaną przez Ministerstwo Zdrowia.

Wentylacja w szpitalu musi zapewnić…

Według najnowszych wytycznych systemy wentylacji i klimatyzacji w obiektach działalności medycznej muszą zapewnić:

  • czystość powietrza na wymaganym poziomie, określonym przez dopuszczalne stężęnie następujących zanieczyszczeń: cząstek stałych, drobnoustrojów, gazów anestezyjnych i oparów środków do dezynfekcji; w zależności od rodzaju pomieszczeń oraz ich funkcji, ze szczególnym uwzględnieniem wymagań dotyczących strefy czystej;
  • przeciwdziałanie przenoszeniu zanieczyszczeń drogą powietrzną poprzez:

– zapewnienie wymaganego kierunku przepływu powietrza pomiędzy pomieszczeniami (kaskadowy układ ciśnienia powietrza), z zachowaniem kierunku przemieszczania się powietrza z pomieszczenia o wyższych wymaganiach czystości powietrza do pomieszczeń o niższych wymaganiach;
– utrzymanie odpowiedniej prędkości powietrza nawiewanego;
– obniżenie stężenia zanieczyszczeń gazowych w powietrzu poprzez ich rozcieńczenie odpowiednią ilością powietrza zewnętrznego;

  • odprowadzenie wewnętrznych zysków ciepła i zysków wilgoci poprzez doprowadzenie wystarczającej ilości uzdatnionego powietrza z centrali klimatyzacyjnej (wentylacyjnej);
  • zapewnienie komfortowych warunków pobytu dla pacjenta i pracy dla personelu poprzez utrzymanie wymaganych warunków cieplno-wilgotnościowych w pomieszczeniach.

Wentylacja w szpitalu i klasy pomieszczeń

W obiektach służby zdrowia ze względu na przeznaczenie oraz wymagania związane z czystością powietrza (pyłową i mikrobiologiczną) pomieszczenia podzielono na następujące klasy:

Klasa S1

Klasa S1 (z podklasami: S1a, S1b, S1c) – sale operacyjne (podział na podklasy w zależności od przeznaczenia i typów wykonywanych operacji).

Głównym zadaniem systemu wentylacji i klimatyzacji w pomieszczeniu klasy S1 jest utrzymanie czystości powietrza w obszarze ściśle chronionym i chronionym. Realizacja przebiega przez utrzymanie nadciśnienia powietrza w stosunku do pomieszczeń przylegających; nawiew przez strop laminarny czystego powietrza o określonej stałej prędkości, w obszarze ściśle chronionym i o określonej różnicy wartości temperatury nawiewu i rzeczywistej temperatury w pomieszczeniu; rozcieńczenie zanieczyszczeń (w tym gazów anestezyjnych) przez doprowadzenie odpowiedniej ilości powietrza zewnętrznego, o wymaganej czystości.

Pomieszczenia i obszary zakwalifikowane do klasy S1 muszą być wyposażone w systemy klimatyzacji.

Klasa S2

Klasa S2 – pomieszczenia o podwyższonych wymaganiach higienicznych, w tym: izolatki, oddziały anestezjologii i intensywnej terapii, sale pooperacyjne (sale nadzoru poznieczuleniowego), pomieszczenia przygotowania pacjenta, pomieszczenia przygotowania lekarza – wymagają zastosowania w systemie wentylacji trzystopniowej filtracji powietrza nawiewanego oraz jednostopniowej filtracji powietrza wywiewanego.

W obszarach o dużym zapyleniu powietrza zewnętrznego, uprzemysłowionych i w dużych miastach zaleca się poprzedzenie filtra pierwszego stopnia filtrem zgrubnym.

Dla zapewnienia odpowiedniej czystości powietrza w pomieszczeniach klasy S2, takich jak: izolatka, centralna sterylizatornia, sala intensywnej opieki medycznej, zaleca się zastosowanie śluzy z podciœnienieniem powietrza w stosunku do izolatki oraz nadciśnieniem w stosunku do innych pomieszczeń sąsiadujących.

Wypływ nadmiaru powietrza kompensacyjnego powinien odbywać się systemowo (np. przez klapę upustową) lub przez szczelinę pod drzwiami, a nawiew powietrza do śluzy musi odbywać się przez nawiewniki w wykonaniu higienicznym z odpowiednim systemem filtracji.

Klasa S3

Klasa S3 – separatki, oddziały zakaźne. Pomieszczenia klasy S3 wymagają zastosowania w systemie wentylacji przynajmniej dwustopniowej filtracji powietrza nawiewanego oraz przynajmniej jednostopniowej filtracji powietrza wywiewanego.

Dla obszarów o dużym zapyleniu zewnętrznego powietrza stosuje się system filtracji analogiczny dla strefy S2. Zaleca się, aby w wypadku nieużytkowania pomieszczenia zapewnić działanie wentylacji przez 60 minut po opuszczeniu pomieszczenia przez pacjenta i 30 minut przed przyjęciem kolejnego.

Klasa S4

Klasa S4 – pozostałe pomieszczenia medyczne. Dopuszcza się tu zastosowanie miejscowych urządzeń chłodzących typu belki aktywne i sufity chłodzące, które powinny być wykonane w sposób zapobiegający kondensacji wilgoci z powietrza. Klimakonwektory oraz systemy chłodzące typu split mogą być stosowane pod warunkiem doprowadzenia do pomieszczenia odpowiedniej ilości powietrza zewnętrznego, zastosowania rozwiązań niedopuszczających do zalegania wody w tacy ociekowej urządzenia oraz umożliwienia łatwego dostępu służb technicznych szpitala dla potrzeb wykonywania regularnych kontroli ich stanu czystości.

Urządzenia powinny posiadać atest PZH upoważniający do stosowania ich w pomieszczeniach o podwyższonych wymaganiach higienicznych. Stosowanie recyrkulacji powietrza w pomieszczeniach klasy S4 jest dopuszczalne, jednak ze względu na mieszanie powietrza z pomieszczenia z powietrzem uzdatnionym, doprowadzanym przez belki chłodzące aktywne lub klimakonwektory, należy wystąpić do właściwego – ze względu na lokalizację inwestycji – Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z wnioskiem o udzielenie zgody na jej zastosowanie.

Wszystkie elementy składowe systemu wentylacji i klimatyzacji powinny być łatwo dostępne do obsługi i czyszczenia oraz usytuowane tak, aby ograniczyć do minimum konieczność wchodzenia do pomieszczeń klasy S1, S2 i S3 na potrzeby eksploatacji, regulacji i czyszczenia.

Jeżeli dostęp do takich elementów możliwy jest tylko poprzez pomieszczenia klasy S1, sale te powinny być czyszczone i dezynfekowane po każdych działaniach serwisowych.

Wentylacja w szpitalu i wymagania

Urządzenia do uzdatnienia powietrza zewnętrznego (centrala lub szafa klimatyzacyjna) muszą znajdować się poza pomieszczeniami użytku medycznego, być łatwo dostępne dla personelu technicznego, zabezpieczone przed dostępem osób niepowołanych oraz spełniać następujące wymagania:

  • wszystkie komponenty central klimatyzacyjnych i wentylacyjnych powinny spełniać wymagania norm PN-EN 13093 oraz PN-EN 1886;
  • urządzenie powinno posiadać atest higieniczny PZH z zapisem: „przeznaczone do stosowania w systemach klimatyzacyjnych bloków operacyjnych i innych obiektów o podwyższonych wymaganiach higienicznych”;
  • centrale powinny zapewnić stały, jednokierunkowy przepływ powietrza przez cały system wentylacji;
  • każda centrala powinna posiadać swoją indywidualną kartę katalogową;
  • wszystkie powierzchnie wewnętrzne powinny być gładkie, pozbawione ostrych krawędzi oraz wykonane tak, aby zapobiegać rozwojowi na nich mikroorganizmów;
  • wszystkie powierzchnie wewnętrzne oraz elementy składowe (wymienniki, wentylatory) powinny być łatwo dostępne do czyszczenia i dezynfekcji;
  • nie powinno się stosować półzamkniętych profili lub połączeń, w których mogą gromadzić się zanieczyszczenia oraz takich, które są trudne do czyszczenia; śruby i inne podobne elementy konstrukcyjne nie powinny wystawać ze ścian wewnętrznych obudowy centrali;
  • materiały, z którymi ma kontakt uzdatnione powietrze, powinny być odporne na korozję i nie stwarzać zagrożenia emisji zanieczyszczeń stałych lub szkodliwych substancji chemicznych;
  • tace ociekowe powinny być odporne na korozję (np. stal nierdzewna 1.4301), zapewniać ciągły i całkowity odpływ kondensatu z urządzenia, odpływ z każdej tacy ociekowej powinien posiadać indywidualny syfon;
  • odprowadzenie kondensatu powinno być wykonane z rurociągów o średnicy co najmniej 40 mm;
  • wszystkie materiały włókniste i porowate, z wyjątkiem elementów wymiennych, takich jak wkłady filtracyjne, powinny być zabezpieczone odpowiednim, gładkim materiałem, odpornym na wielokrotne czyszczenie i ścieranie;
  • centrale powinny być wyposażone w okna inspekcyjne oraz oświetlenie wewnętrzne, w co najmniej sekcji wentylatorów, filtrów i nawilżacza; wielkość otworu inspekcyjnego powinna umożliwiać łatwą kontrolę wizualną wnętrza centrali i mieć średnicę co najmniej 150 mm (lub pole powierzchni odpowiadające oknu inspekcyjnemu o średnicy 150 mm);
  • jako uszczelnienie powinno się używać środków dopuszczalnych do zastosowania w pomieszczeniach o podwyższonych wymaganiach higienicznych;
  • filtry pierwszego i drugiego stopnia powinny być zamocowane w sposób umożliwiający ich wymianę od strony brudnej, tak aby przepływ powietrza przez centralę zapewniał doszczelnienie osadzenia filtra;
  • przepustnice zamykające otwory wlotowe i wylotowe powietrza nawiewanego i wywiewanego powinny spełniać wymagania szczelności klasy 2 (określonej zgodnie z normą PN-EN 1751);
  • szczelność obudowy centrali powinna odpowiadać wymaganiom co najmniej klasy L2(R) zgodnie z normą PN-EN 1886;
  • wytrzymałość mechaniczna obudowy centrali, odpowiadająca jej odporności na odkształcenia pod wpływem ciśnienia statycznego powietrza, powinna odpowiadać klasie co najmniej D2 zgodnie z normą PN-EN 1886;
  • izolacja cieplna centrali powinna zapewnić nie większe straty ciepła niż określone dla klasy T3 zgodnie z normą PN-EN 1886, a mostki ciepła nie większe niż określone dla klasy TB4 (TB3 w przypadku central przeznaczonych do montażu na zewnątrz) zgodnie z normą PN-EN 1886;
  • dopuszczalna wartość przecieku na filtrze określona jest jako 0,5% przepływu nominalnego zgodnie z normą PN-EN 1886;
  • centrale przeznaczone do montażu na zewnątrz powinny posiadać fabrycznie montowany daszek nad każdą sekcją centrali, posiadać odpowiednią izolację cieplną, być dodatkowo uszczelnione na połączeniach zewnętrznych. Siłowniki przepustnic powinny być zabudowane w urządzeniu lub zabezpieczone przed wpływem czynników zewnętrznych. Instalacje doprowadzające media do central oraz odprowadzające kondensat w wykonaniu zewnętrznym powinny być zabezpieczone przed zamarzaniem.

Podsumowanie

Wszystkie powyższe założenia – wymienione w warunkach projektowania, doboru i wykonania instalacji – mają zapewnić maksymalny poziom bezpieczeństwa mikrobiologicznego i zapewnić odpowiednie warunki pracy personelowi medycznemu.

Arkadiusz Kaliszczuk

Prenumerata Magazynu Instalatora

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Ta strona korzysta z ciasteczek (cookies) Więcej informacji

Ustawienia plików cookie na tej stronie są włączone na "zezwalaj na pliki cookie", aby umożliwić najlepszy z możliwych sposób przeglądania. Jeśli w dalszym ciągu chcesz korzystać z tej strony, bez zmiany ustawienia plików cookie lub kliknięciu przycisku "Akceptuję", a następnie użytkownik wyraża zgodę na to.

Zamknij